ફિલ્મી સ્ટાઇલમાં આપણાથી ગીત ગવાય ?

મને એવું લાગે છે કે, હિંદી ફિલ્મોના તમામ હીરાઓ ઉલ્લુના પઠ્ઠાઓ હોય છે. રહેતા હોય મુંબઇમાં અને પેલી સાથે માત્ર એક ગીત ગાવા માટે એને કાશ્મિર કે મહાબળેશ્વર લઇ જાય. લઇ જાય એનો ય વાંધો નહિ, પણ દૂઉઉર... દૂઉઉર સુધી કોઇ ચકલું ય ફરકતું ન હોય ત્યારે પ્રેમાગ્નિના 'હોમહવન' પતાવવાના હોય, એ બધું છોડીને નાચતા નાચતા ગીતો ગાવા બેસી જવાય ?

પેલીને આટલે દૂર લાવીને ગીતડાં ગાવાનાં હોય ? ....તારી ભલી થાય ચમના, એક વાર અમદાવાદ આવી જા. એક ગાર્ડનમાં તને પેલી સાથે બાંકડે બેસવા/રમવા મળે, તો તારી મમ્મીના સમ, જો કોઇ તમને હખણું બેસવા દે તો ! હજી તો પેલીના મુસ્કુરાતા ચેહરા ઉપર વેલની જેમ ઉતરી આવેલી વાળની લટને આપણે પ્રમાણસર ગોઠવવા જઇએ ત્યાં જ, સવાર/સાંજ ગાર્ડનમાં ચાલવા નીકળેલાઓ લોહીઓ પી જાય, વૉચમૅનો ડંડા ખખડાવતા આબરૂના ભૂક્કા બોલાવી દે, ''ઇધર નહિ બેઠને કા....'' અને કાંઇ બાકી રહી ગયું હોય તેમ આપણાવાળી 'જૂની' એના ડોહાનો ખભો પકડીને ઠબૂક-ઠબૂક ચાલવા આવી હોય ! આ વખતે એવું ય ન કહેવાય, ''લાય, હું તારા ગોરધનનો ખભો પકડું છું.... પણ થોડી વારમાં તું અહીંથી નીકળ....!'' શહેરોમાં ગાર્ડનો તો છોકરાઓ માટે ય રમવાના રહ્યા નથી ત્યાં સંસારને નવા છોકરાઓ આપવા માટે થનગનતા પ્રેમીઓને તો ક્યાં જગ્યા મળે ?

પણ ફિલ્મોમાં હીરો-હીરોઇનોને આવી કોઇ બબાલો નડતી નથી.

આવું જોઇને એક વાર તો આપણને ય વિચાર આવી જાય કે, લગ્નના હવે તો ૨૫-૩૦ વર્ષ પૂરા થવા આવ્યા પણ પેલીને બાગોં મેં ઝૂલે તો જાવા દિયો, ઘરના હિંચકે બેસાડીને ય કોઇ 'દિ હીંચકા ખવડાવ્યા નથી. પણ ફિલ્મોમાં એ લોકોને આમ જોઇને મન તો થાય કે, એકાદ વાર આપણને આવો ચાન્સ મળ્યો હોત તો સારૂં હતું.'

મને ઘણીવાર થાય કે, તમારા ભાભીને લઇને એકવાર મહાબળેશ્વર નહિ તો માઉન્ટ આબુ જવું છે અને ત્યાં પેલા લોકો ગોથમડાં ખાતા ખાતા ગીત ગાય છે, એવું અમારે ગાવું છે. (આમાં કોણી અને ઢીંચણો છોલાવવાની ગૅરન્ટી હોવાથી પેલીના પર્સમાં બર્નોલ, ડૅટોલ અને બૅન્ડ-ઍઇડની પટ્ટીઓ તેમ જ, જે ગીત ગાવાનું હોય તેના પૂરા શબ્દો સાથેની પુસ્તિકા રાખવી સારી. હારૂં ગબડતા ગીત ગાતા આગળના શબ્દો ય યાદ ન આવે. સઉં કિયો છો ?)

પહેલો પ્રોબ્લેમ જગ્યા ગોતવાનો હતો-એવી જગ્યા જ્યાં આપણા ગુજરાતી ઓળખીતાઓ ન મળે. જોઇ જાય તો અમદાવાદ આવીને કલબ, સોસાયટી કે યારદોસ્તોમાં આપણી ઉતારે, ''ડોહા ભાભીના ગળામાં હાથ પરોવીને 'જુમ્મા ચુમ્મા દે દે....'' ગાતા'તા... જાણે શ્રીનાથજીનો પ્રસાદ માંગતા હોય ! માઉન્ટનો પ્રોબ્લેમ એ કે, ત્યાં મોટા ભાગના ગુજરાતીઓ જ હોય.

રાજસ્થાનીઓ તો કાંકરીયા તળાવે ય જોવા ન મળે. મહારાષ્ટ્રીયનોને ઑફિસમાંથી લીવ-ટ્રાવેલ ઍલાઉન્સ સરખું મળ્યું હોય તો મૅક્સિમમ ફલૅટના ધાબે ફૅમિલીની પિકનિક કરે, બાકી પૈસો છોડવાની વાત નહિ. જગતભરના એકે ય ટ્રાવેલ-પ્લૅસ પર તમને એક સાઉથ ઇન્ડિયન જોવા મળે, તો એની જ બા ના સમ, સિવાય કે ત્યાં નોકરીએ લાગ્યો હોય. પૈસા તો ગુજરાતીઓ જ ખર્ચી જાણે અને એમાં ય માઉન્ટ આબુ તો કેમ જાણે એમના ફાધરોએ ભેગા થઇને બનાવ્યું હોય, એમ મહિને-મહિને ઉપડતા હોય ! ત્યાં પાછા માથે દસ-દસ રૂપિયાવાળા લાળ-પીળાં ટોપાં પહેરીને ફરે, ઘોડે ચઢે, મસાલા ઢોંસા મંગાવે અને ખાસ તો.... દારૂ પીવામાં રામ જાણે ક્યાં મોર માર્યા હોય તે, સાથે આવેલા બધાઓને કહેવાનું, ''જો જો પ્લીઝ... અમદાવાદમાં કોઇને કહેવાનું નહિ !''

''અસોક... પે'લા ઇ તો નક્કી કરો કે ઉવાં જઇને ગીત કિયું ગાવું છે ? હું નનેકડું ગીત ગાઇ સકીસ પણ ડાન્સ-બાન્સ કરતા નંય આવડે ! સબ્દો ભૂલી જાંવ તો મને યાદ કરાવજો.'

''જો. મને પેલું આખું આવડે છે... પેલું ક્યું ? યસ. 'અભી ના જાઓ છોડકર કે દિલ અભી ભરા નહિ...' એમાં મારા પગે ગોટલાં ચઢી ગયા છે, એટલે ચાલ પણ દેવ આનંદ જેવી ઍક્ઝૅક્ટ આવશે.''

''જાવા દિયો ને.... હું તે વળી સાધના જેવી કિયાં લાગવાની છું...?''

''એ તો મને ય ખબર છે, પણ પહેલા આપણે કોક સારૂં ઝાડ ગોતી લઇએ. એની નીચે ઢાળ હોવો જોઇએ.... પછી આપણે ત્યાંથી ગબડતા ગબડતા નીચે આવીશું... કેવો લાગ્યો મારો પ્લાન ?''

''આપણા ફલૅટના દાદરાના પગથીયાં ઉપરથી લોટો ગબડતો હોય એવો પ્લાન લાઇગો ! આઇયાં ઈ તો નક્કી કરો કે, પે'લા કોને ગબડવાનું ? મારે કે તમારે ?

મારે-તમારે... મારે-તમારેના ચક્કરમાં પછી તો અમે ગબડવાનું માંડી વાળ્યું. જીતેન્દ્ર ફિલ્મ 'ફર્ઝ'માં સફેદ પાટલૂન પહેરીને 'કુક્કુઉઉઉ... મસ્ત બહારોં કા મૈં આશિક મૈં જો ચાહે યાર કરૂં....' એ મને બહુ ગમતું હતું, એટલે અમદાવાદથી જ હું સફેદ પાટલૂન અને સફેદ શૂઝ પહેરી લાવ્યો હતો. જાડીને મેં કીધું, ''હું દોડતો દોડતો આવીને તને વળગી પડીશ.

એ વખતે મારી છાતી ઉપર માથું રાખીને તારે ઝીણકું ઝીણકું સ્માઇલ આપવાનું એટલે હું ફરી ઊભો થઇ, ઠેકડૉ મારી ''કુક્કુઉઉઉ...'' વાળી બૂમ પાડીને બે હાથ પહોળા રાખીને દોડવા માંડીશ. બરોબર એ જ વખતે તારે ઝાડનું આ થડ પકડીને ગોળ ગોળ ચક્કરો મારવાના...

''એમાં તો હાથ છોલાઇ જાય, અસોક ! આમ વાયડી વાયડી વાતું નો કરો. મને તો ઓલું ગમે. યાદ છે, ''બૈજુ બાવરામાં' મીના કુમારીને ભારત ભૂષણ હિંચકે ઝૂલાવતા ગીતો ગાય છે, 'ઝૂલે મેં પવન કે આઇ બહાર...' ''હું તને એકેય ય ઍન્ગલથી ભા.ભૂ. આઇ મીન, ભારત ભૂષણ જેવો લાગું છું...? ગીત ગમે તે લઈ આવ પણ હીરો તો કોક સારો ગોત !''

વાતોને બદલે કાંઇ ઍક્શન કરીએ તો આવેલો હેતુ સિદ્ધ થાય, એમ માનીને અમે બન્ને ઊભા થયા. ફિલ્મોમાં એ લોકો એકબીજાનો હાથ પકડીને થોડું દોડે, હાંફ્યા વગર ગીતની લાઇનો ગાય, એ લોકોને ઊડતા જીવડાં ય ન કરડે અને આપણને હજી કળ વળે, ત્યાં સુધીમાં તો બન્નેના ઇસ્ત્રી કરેલા નવાનક્કોર કપડાં ય બદલાઇ ગયા હોય. ને આ બાજુ સાલું, અમે લોકો કપડાંની એક જ જોડ લાવ્યા હતા.

પણ હિમ્મત રાખીને મેં જાડીને મને ભેટી પડવા કીધું, જેમ રાજેન્દ્રકુમાર સાધનાને 'મેરે મહેબૂબ'માં ભેટે છે. ''પાટલો કિયાં...?'' મેં કીધું, ભેટવા માટે તારે મારી જરૂર પડે, પાટલાની નહિ. તો મને કહે, ''અસોક, હાઇટમાં તમે મારાથી સવા ફૂટ લાંબા છો. ભેટવા માટે હું નાની પડું, કેમ જાણે તમે છોકરૂં નો તેઇડું હોય, એવું લાગે ! એના કરતા.....'

આખરે, એ પ્લાન પણ માંડી વાળ્યો. જરાક માટે રાજેન્દ્રકુમાર અને સાધના બચી ગયા.

વાર્તાનો અંત તો સુખદ હોવો જોઈએ ને ? મેં સજેશન કર્યું કે, આપણે કાંઈ દોડતા દોડતા ગીતો નથી ગાવા. હું તને મારા બાહુબલી પાર્ટ-૧૫ જેવા બાહુઓથી પણ ઉચકી શકું એમ નથી. તારૂં વજન-આઇ મીન, તને તો ખબર છે, અમદાવાદમાં સ્કૂટર ઉપર ત્રણ સવારી ઍલાઉડ નથી. આ બધું રહેવા દઇએ.''

માઉન્ટ આબુથી પાછા ફરતા ગાડીમાં અમે બન્ને એકબીજાનો હાથ પકડયા વગર છેવટે અંતાક્ષરી રમ્યા.

સિક્સર
કેવો યોગાનુયોગ ? જીવનમાં આજ સુધી 'બાહુબલી-૨'થી વધુ રોમાંચક બીજી કોઇ હિંદી ફિલ્મ જોઇ નથી અને 'સરકાર-૩'થી વધુ માથું દુ:ખાડનારી પણ બીજી કોઇ ફિલ્મ જોઇ નથી. બન્ને સાથે આવી.

આ ઉંમરે હનીમૂન....?

શાસ્ત્રોમાં કીધું છે કે, કોક વાર પત્ની સાથે પણ હૉટલમાં ઉતરવું જોઇએ. દર વખતે એકની એક સારી ન લાગે ! લગ્નના આટલા બધા અધધધ વર્ષો થઇ ગયા, એટલે અમને બન્નેને હનીમૂન માટે જવાનો વિચાર આવ્યો. (લગ્ન માટે પચ્ચી વખત વિચાર કરવાનો હોય... હનીમૂન માટે નહિ... અત્યારથી જ પંખો ચાલુ કરો !) પત્ની પાસે મેં પ્રસ્તાવ મૂક્યો એટલે કોઇ સ્ત્રીના મોંઢાનું પૂતળું ઓગળવા માંડે, એમ એ ઓગળવા માંડી. ''હેં...? કિયા જાવાનું કિયો છો ?'' મેં કીધું હનીમૂનમાં. ''હવે આ ઉંમરે હારૂં નો લાગે. લોકું વાતું કરે કે, જુવો ને, ઘઇઢે-ઘડપણ બન્ને જણા હાલી નીકળ્યા છે, તી ?''

એની નબળી ના એ મને હલાવી નાંખ્યો. મારે તો જવું જ હતું, પણ આ ના પાડે તો બીજા કોને કહેવાય ? ને બીજી વાળી સાલી 'હા' પાડી દે, તો ય આપણે ભરાઇ પડીએ ને ?

પણ જેનું સત છે, એનો ભગવાન બી છે. આવ્યા પછી હું ગીરનારની તળેટીમાં સન્યાસ લેવાનો હોઉં, એવા ઉમકળાથી એણે ના-ના કરતા હા પાડી દીધી.

''આપણે કિયાં.... સ્વિત્ઝરલૅન્ડ જાસું કે ન્યુઝીલૅન્ડ....'' મીના લોકો ન્યુઝીલૅન્ડ ગીયા'તા, તી બવ વખાણો કરતી'તી...?

''આપણે માઉન્ટ આબુ જવાનું હોય... કાલ ઉઠીને તને મારી સાથે કે મને તારી સાથે ચાલુ હનીમૂને ના ફાવ્યું, તો હબ્બ કરતા પાછા આવી જવાય ને ? પેલા ખર્ચા બહુ મોંઘા પડે.''

માઉન્ટ આબુની બહુ વખણાયેલી હૉટેલમાં અમે ગયા. ડૅસ્ક પર બેઠેલા કલાર્કે અમે કોઇ ફંડફાળો ઉઘરાવવા આવ્યા હોઇએ, એવી બેફિકરાઈથી પૂછ્યું, ''શેને માટે રૂમ જોઇએ છે ?''

''જી... અમે રંગરોગાણ કરવા આવ્યા છીએ...'' આટલું બોલીને હું ચીઢાઇ તો ગયો પણ રૂમ લેવાની હતી, એટલે બહુ હોંશિયારી ના મરાય ! નવાઇ એ વાતની લાગી કે, અમે હજી ગઈ કાલે જ અમદાવાદમાં પરણીને આવ્યા હોઇએ, એવા હનીમૂનીયાઓ જેવા દેખાવવાનો પૂરો પ્રયત્ન કર્યો હતો. મારા ગળામાં લટકતું દૂરબીન, માથે ગોળ ટૉપી, સ્પૉર્ટ્સ-શૂઝ, ગરમી હતી છતાં ગળે મફલર અને વાઇફની પાસે શર્માયેલું નીચું મોંઢું, ગળે ભરાવેલો આઠસો રૂપિયાનો કૅમેરા, ખભે શૉલ, અને કોઇને લેશમાત્ર શંકા ન જાય, એ માટે વાઈફે તો પાછી હાથમાં મેંહદી પણ મૂકી હતી.

''તમારે અલગ-અલગ રૂમો જોઇએ છે કે, એક રૂમ ?'' મને લાગ્યું કે, એ અમારા હનીમૂનનું નહિ, છુટાછેડાની ઉજવણી માટે આબુ આવ્યા છીએ.

સરવાળે, પેલો એટલું જ સમજ્યો કે, આવડો આ કોકની વાઇફને ભગાંડી લાવ્યો છે, (યુવાન છોકરી લાગવાની તો એની હવે ઉંમર નહોતી !) નહિ તો માંગ્યા વગર આધાર-કાર્ડ, બૅન્કમાં ઍફ.ડી.ની રીસિપ્ટ્સ, ડૉક્ટરે આપેલું હૅલ્થ-સર્ટિફિકૅટ અને બીજો કચરો કોઇ બતાવે નહિ. મારા કરતા ય, પત્નીનું વૉટર્સ-આઇડી કાર્ડ એણે ઝીણવટથી તપાસ્યું. એ રોંચાને શંકાઓ તો બહુ પડી, પણ અમારૂં બધું બરાબર નીકળ્યું, એટલે ચપટી વગાડી ડાબી બાયુ જોઇ એણે હૂકમ છેડયો, ''ભુરાજી, આ બન્નેને રૂમ નં.૫૦૪માં ગોઠવી દો...'' આટલું કીધા પછી એણે ભૂરાજીને આંખ કેમ મારી, તે સમજાયું નહિ.

અમે તો શ્રીનાથજીની ધર્મશાળામાં આવ્યા હોઇએ, એવો રૂમ હતો. આમાં હનીમૂનને બદલે ભજન-સંધ્યા રાખવાના ઝનૂનો વધારે ઉપડે. એમાં ય, રૂમબૉય અગરબત્તી સળગાવી ગયો. વાઇફ બહુ અપસૅટ થઈ ગઇ. હું પણ કાંઇ ઓછો અપસૅટ હતો ?

એક તો, ઇચ્છિત વ્યક્તિ સાથે અહીં સુધી આવવાનું બન્યું નહિ ને બન્યું, એમાં આ લોકો અમને ભજન-સંધ્યાના ગાયકો કે શુક્લજીઓ સમજતા લાગે છે. ડર એ લાગ્યો કે, શુકલજી કે ધાર્મિક ગાયકો સમજે, ત્યાં સુધી વાંધો નહિ, પણ હું આને ભગાડીને લાવ્યો હોઇશ, એવી પેલાને શંકા જાય તો માઉન્ટ આબુ તો ઠીક છે, સાલું ગુજરાતનું ઘરઘર જાણી જાય કે, ''ભ'ઇ કંઇક વધુ પડતા શોખિન છે. ફાયદો ગણો તો ફાયદો, આવા પ્રચારનો ફાયદો એ પણ થાય કે, ઘેર ઘેર આપણી પબ્લિસિટી થાય અને ડીમાન્ડ વધે !

મને એટલી માતબર સંખ્યામાં હનીમૂનોનો અનુભવ નહિ, પણ માઉન્ટ આબુ તો દર બબ્બે મહિને જવાનું (વાઇફ સાથે નહિ, સ્ટુપિડ...દોસ્તો સાથે) અને ત્યાં નવા નવા પૈણીને આવેલા યુગલોને જોવાનો જે ટૅસડૉ પડે છે, તેમનામાંથી ઘણું શીખવા મળે છે કે, હવે આપણે હનીમૂનો ઉપર આવીએ, તો વાઇફને કહેવાનું કે, નખી લૅઇકની આસપાસ ગોળ ગોળ ફરતી વખતે વાઇફે એનું માથું આપણા ખભા ઉપર ઢાળીને ચાલવાનું. લોકોને આપણે ભાઇ-બેન છીએ, એવું ન લાગવું જોઇએ. કોઇ રેસ્ટરાંમાં જઇએ તો ચમચીમાં મસાલા ઢોંસાનો સાંભાર ભરીને પાસે બેઠેલી વાઇફના મુખમાં ચમચી ખોસવી જોઇએ. બાલામૃત પીવડાવતા હોઇએ, એવી કાળજીથી એને સામ્ભાર પીવડાવવો જોઇએ.

નખી તળાવની સામે ઊભેલા ઘોડાઓમાંથી સારો ભાગી શકે એવો એક ઘોડો પસંદ કરીને વાઇફને બેસાડી, આપણે ઘોડાને ઘાસ ખવડાવતી સૅલ્ફીઓ લેવાની ને પછી ઘોડાના પૂંછડાની પાછળના ભાગમાં પૂરા જોશોજુનૂનથી એક ચીટીયો ભરી દેવાનો.... વાઇફને ઉપાડીને ભાગતો ઘોડો અરવલ્લીના પહાડોમાં ભલે ભટકતો રહે, પણ પાછો ન આવવો જોઇએ. બની શકે તો, પતિ-પત્ની બન્નેએ આબુના કોઇ સ્ટુડિયોમાં જઇને ખભેખભો મિલાવીને હસતો ફોટો પડાવવાનો..... પછીની લાઇફમાં ક્યાં આવા ફોટા પડવાના છે ? આ તો એક વાત થાય છે.

કલાકેક આંટો મારી આવ્યા પછી, ખાસ જે કામ માટે આટલે દૂર આવ્યા હોઇએ, એ પતાવવું જોઇએ, એટલે અમે હોટલ પર પાછા આવ્યા.

અભેરાઇ ઉપરથી લોખંડની બૅગ પડે, એવો ધ્રાસકો પડયો. અમારા સ્વાગતમાં પોલીસનું ટોળું ઊભું હતું. મને તો થયું કે, હનીમૂન પર આવેલા લોકોનું સ્વાગત અહીંની પોલીસ કરતી હશે. જો કે, આ લોકોના હાથમાં પુષ્પમાળા, બૅન્ડ-બાજાવાળા કે નારીયેળ-ફારીયેળ જોયા નહિ, એટલે ચિંતા તો થઇ અને એ સાચી પડી. પેલો પી.એસ.આઇ. હિંદી ફિલ્મો બહુ જોતો હશે, એટલે હાથમાંની લાકડી બીજા હાથની હથેળીમાં પછાડતો પછાડતો મારી પાસે આવ્યો, ''આ કોણ છે ?''

ઓ ત્તરી.... આ મારી વાઇફ છે, એવું તાબડતોબ બોલી ગયો હોત, પણ તો ય અજાણતામાં આ વખતે કોઇ બીજી આવી ગઇ ન હોય એટલે વાઇફની સામે મારો સાળો જોતો હોય, એવા વાત્સલ્યથી જોઇને કહ્યું, ''આ મારી વાઇફ છે.''

''સાબિતી ?''

અમે સાલું બધું લેતા આવ્યા હતા, પણ મૅરેજ-સર્ટિફિકેટ લાવવાનું ભૂલી ગયા હતા. મેં મારા ખિસ્સામાં (અને ઇવન, એ પોલીસના ખિસ્સામાં) ગભરાહટમાં સર્ટિફિકેટ શોધ્યું, એમાં એ ગરમ થયો.

''મતલબ.... કોઇની વાઈફને લઈને અહીં જલસા કરવા આવ્યા છો....!'' હાથની લાકડી વધુ પછડાઇ. મામલો ગંભીર થતો જતો હતો. વાઇફ એમ પાછી કોઇનાથી ગભરાય એવી નથી-મારાથી તો કદી નહિ. એણે ગુસ્સાથી પોલીસવાળાને પૂછ્યું, ''જુઓ ઑફિસર... તમે આવા ત્રાગાં કરીને પૈસા પડાવવા આઇવા હો, તો ભૂલી જજો. આ મારો વર છે અને અમે હનીમૂન મનાવવા તમારા રાજ્યમાં આવ્યા છીએ. જરા ઇજ્જતથી પેશ આવો, નઇં તો વસુને ફોન કરૂં છું... આ રિયો એનો નંબર...!''

''વસુ...? કોણ વસુ ?''

''અરે આ તમારી વસુંધરા રાજે સિંધીયા.... બે'દિ માં બદલી નો કરાવી નાંખું તો કે'જો....!

પેલાએ ગભરાઈને વાઇફનો મોબાઇલ જોવા માંગ્યો, તો સાચ્ચે જ વસુંધરા રાજેનો મોબાઇલ નંબર હતો. પેલા લોકો જમીનને માથા અડે, એવી માફીઓ માંગીને જતા રહ્યા.

રસ્તામાં ગાડીમાં મેં વાઇફને પૂછ્યું, ''આ તારી પાસે વસુંધરાનો ફોન ક્યાંથી આવ્યો ? ઈવન, હું ય ઓળખતો નથી...!''

''અરે જાવા દિયો ને ! મેં તો મારી ફ્રૅન્ડ વસુંધરા પટેલનો ફોન બતાવ્યો. ઓલાને કિયાંથી ખબર હોય કે, રાજેનો નંબર કિયો છે ?''

સિક્સર
૨૦-વર્ષોથી ભાવનગરમાં સંપૂર્ણ વિના મૂલ્યે જેની ફિલ્મોના ગીતોનો ચિક્કાર શ્રોતાઓ માટે દર મહિને કાર્યક્રમ રાખનાર 'સુરીલી સંધ્યા'એ હવે કાર્યક્રમની પૂર્ણાહૂતિ વખતે નિયમિત 'રાષ્ટ્રગીત' ગવડાવવાનું બીડું ઝડપ્યું છે. સાધુ-સંતોને તો વાત ગળે ઉતરતી નથી, પણ ગુજરાતની બીજી સંગીત-કલબોએ પણ ખુમારીથી રાષ્ટ્રગીત શરૂ કર્યું છે.