મોહિની એકાદશી –
વૈશાખ માસ ની શુકલ (સુદ ) પક્ષ ની એકાદશી
ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર બોલ્યા :”હે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ ,વૈશાખ માસ ની શુકલ પક્ષ ની એકાદશી નું નામ શું છે ?તેની વિધિ કઈ છે ? એ બધુ વિસ્તાર પૂર્વક કહો .”
શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન બોલ્યા ,”હે ધર્મ નંદન ! હું તમને એક પ્રાચીન કથા કહું છું ,જે મહર્ષિ વશિષ્ઠજી એ શ્રી રામચંદ્રજી ને કહી હતી .શ્રી રામ બોલ્યા :”હે ગુરુદેવ !તમે મને એવું કોઈ વ્રત કહો જેનાથી સમસ્ત પાપ અને દુઃખ નષ્ટ થઇ જાય .મેં જનક નંદીની શ્રી સીતાજી ના વિયોગ માં ઘણાં દુઃખ ભોગવ્યા છે ,તેથી હવે તમે મને કોઈ વ્રત બતાવો .”
મહર્ષિ વશિષ્ઠજી બોલ્યા :”હે રામ ! તમે સુંદર પ્રશ્ન કર્યો છે .તમારી બુદ્ધી અત્યંત શુદ્ધ અને પવિત્ર છે .તમારા નામ ના સ્મરણ માત્ર થી જ મનુષ્ય પવિત્ર થઇ જાય છે ,તમારો આ પ્રશ્ન લોકહિત માં અવશ્ય કામ આવશે .વૈશાખ માસ ના શુકલ પક્ષ ની એકાદશી નું વ્રત કરવા થી મનુષ્ય ના સમસ્ત પાપ અને દુઃખ નષ્ટ થઇ જાય છે .આ વ્રત ના પ્રભાવ થી મનુષ્ય મોહજાળ થી છૂટી જાય છે .તેથી હે રામ ! આ એકાદશી નું વ્રત દુઃખી મનુષ્યો એ અવશ્ય કરવું જ જોઈએ .આ વ્રત થી મનુષ્ય ના સમસ્ત પાપ નષ્ટ થાય છે .હવે તમે આ વિષે ની કથા ધ્યાન પૂર્વક સાંભળો .
સરસ્વતી નદી ના કિનારે ભદ્રાવતી નામ ની નગરી વસેલી હતી . આ નગરી માં સોમવંશીય ધૃતમાન નામ નો રાજા રાજ્ય કરતો હતો .એ નગરી માં ધનધાન્ય થી પૂર્ણ એક વૈશ્ય રહેતો હતો .તેનું નામ ધન પાલ હતું .તે અત્યંત ધર્માત્મા અને વિષ્ણુ ભક્ત હતો. પોતાના નગર માં તેને અનેક ભોજનાલય ,પરબ ,કૂવા ,તળાવ ,ધર્મશાળા આદિ બંધાવ્યા હતા .તેને રસ્તા ના કિનારે આંબો ,જાંબુ ,લીમડા આદિ ના વૃક્ષો લગાવ્યા હતા .તેને પાંચ પુત્રો હતા .તેનો સૌથી મોટો પુત્ર અત્યંત પાપી હતો .તે વેશ્યાઓ અને ગુંડાઓ ની સોબત કરતો હતો .તે બીજાની સ્ત્રીઓ સાથે ભોગવિલાસ કરતો હતો .તે ખુબ નીચ કર્મો કરતો હતો. દેવતા અને પિતૃઓ ને પણ માનતો ન હતો .પોતાના પિતા ના ધન નો ખરાબ વ્યસનો માં વ્યય કરતો હતો .તે મદ્યપાન અને માંસ ભક્ષણ કરતો હતો .તેથી તેના પિતા , ભાઈઓ અને કુટુંબીઓ એ તેને ઘર માં થી કાઢી મુક્યો અને તેની નિંદા કરવા લાગ્યા .ઘર માંથીકાઢી મુક્યા પછી તે પોતાના વસ્ત્રો અને આભૂષણો વેચી ને ગુજરાન ચલાવતો હતો .ધન નષ્ટ થતા વેશ્યાઓએ તથા ગુંડાઓ એ પણ તેનો સાથ છોડી દીધો .હવે તે રાતે ચોરી કરવા લાગ્યો .એક વખત પકડાઈ ગયો પણ રાજા ના સિપાહીઓએ વૈશ્ય નો પુત્ર જાણી છોડી દીધો .બીજી વાર પકડાઈ ગયો ત્યારે રાજાએ તેને કારાગાર માં બંધ કરી ઘણું દુઃખ દીધું અને તેને નગર છોડી દેવા કહ્યું .અંત માં તે દુઃખી થઇ નગર છોડી ને ગયો અને જંગલ માં પશુ પક્ષીઓ નો શિકાર કરી ખાવા લાગ્યો .
એક દિવસ તે પાપી ભુખ તરસ થી વ્યાકુળ થઇ ખાવાની શોધ માં નીકળ્યો અને કોટીન્ય ઋષિ ના આશ્રમ માં પહોંચ્યો . એ સમયે વૈશાખ મહિનો હતો .ઋષિ ગંગાસ્નાન કરીને આવ્યા ,તેમના પલળેલા વસ્ત્ર ના છાંટા ઉડવા માત્ર થી આ પાપી ને સુબુદ્ધિ પ્રાપ્ત થઇ.તે હાથ જોડી ને મુની ની પાસે જઈ કહેવા લાગ્યો :”હે મુની ! મેં જીવન માં બહુ જ પાપ કર્યા છે, તમે મને એ પાપ માં થી છૂટવા નો કોઈ ઉપાય બતાવો .”ત્યારે ઋષિ બોલ્યા :”તું ધ્યાન દઈ ને સંભાળ ! તું વૈશાખ માસ ની શુકલ પક્ષ ની એકાદશી નું વ્રત કર .આ એકાદશી નું નામ મોહિની એકાદશી છે .એ વ્રત કરવાથી તારા સમસ્ત પાપ નષ્ટ થઇ જશે .” મુની ના વચન સાંભળી તે ખુબ પ્રસન્ન થયો અને મુની ની બતાવેલી વિધિ અનુસાર તેને મોહિની એકાદશી નું વ્રત કર્યું .
હે રામજી ! એ વ્રત ના પ્રભાવ થી તેના સમસ્ત પાપ નષ્ટ થઇ ગયા અને અંત માં વિષ્ણુ લોક માં ગયો .આ વ્રત થી મોહ આદિ પણ નષ્ટ થાય છે .સંસાર માં આ વ્રત થી અન્ય કોઈ શ્રેષ્ઠ વ્રત નથી .આના મહાત્મ્ય ના શ્રવણ અને પઠન થી જે પુણ્ય થાય છે એ પુણ્ય એક સહસ્ત્ર ગૌદાન ના પુણ્ય ના બરાબર છે .
સર્વે વૈષ્ણવો ને અમારા જય શ્રી કૃષ્ણ .