|
|---|
|
|
Ҡурты палыҡ — таса сыута йәшәйтеген палыҡ, төптә йөсөп йөрөйтө. Таса сыуның пашҡа палыҡлары ҡышҡылыҡ йоҡласалар, ҡурты палыҡ у уаҡытны иңере йөрөй пашлайты.
Йәйгелек це сыуның температурасы әр күтәрелгән градусҡа 12°С-тан артыҡ ҡуртының ҡәленә пәрәте. Аның өцөн у сыуның төбөнә мәңәте, сыуларның аҡмаларынта йөсәте.
Олло түгел сыулыҡларта йылғаның ҡысҡацыларын ҡыуып ташлап ойаларына урнашаты, антайын нимә пулмаса, таш астыларға, йағын ағацларның тамыр астыларына йөсәте. Йәй пуйы йәшенер урыннарта ҡышлаған ма ҡатып ҡалғантай ҡәлле торатылар.
Цәнтә пер төнлә, посоҡ көннәртә асыҡ эстәгәле цығатылар. У уаҡыт ҡурты палыҡ сыулап йылмайты, цын та сыуның төбөнтә йөсөнөп йөрөйтө.
(Ҡурты палыҡ…) |
|
Себер татарларның йасма әтәбийәте үс пашланҡыцын ҡалыҡ ижатыннан алаты. Ҡалыҡ телтә саҡланҡан риүәйәтләр, йомаҡлар, пәйетләр, йырлар, лағап-әйтемнәр себер татарларның тариғын, йолаларын, йәшәү тәртибен саҡлап ҡалғаннар. 1859 – 1871 йылларта пилгеле алим В.В. Радловның ун томлыҡ тупламасы пасылып цығаты. IV томы себер татарларныңҡы фольклорыннан тораты. Радловныңҡы пы китабынта ҡалыҡ ижатының 119 исәпле әсәре йыйылған. Радлов «Итегәй» тастанның йерле үсенцәлекләрен күргәскән вариантны та йасып-төсөп ҡалтыраты. Тастаннарның кәне пестә – себер татарларның арабыста - саҡланып ҡалған, пестән – себер татарлартан йасылып алынҡан. «Итегәй», «Атаҡлы ҡыс Туҡпигә»,
( Пөтөннәй…) |
|
|
|
|
|
|
 ТАТАР ИЛ /TATARY |
|
.png){kind=small}
.svg){kind=small}
.png){kind=small}
.png){kind=small}
