Pergi ke kandungan

Sudan Selatan

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Republik Sudan Selatan
Republic of South Sudan
Bendera Sudan Selatan
Bendera
Cogan kata: "Justice, Liberty, Prosperity"
"Keadilan, Kebebasan, Kemakmuran"[1]
Lagu kebangsaan: "South Sudan, Oyee!"
"Sudan Selatan, Hore!"[1]
Peta lokasi Sudan Selatan di Afrika
Ibu negara
dan bandar terbesar}
Juba
4°51′U 31°36′T / 4.850°U 31.600°T / 4.850; 31.600
Bahasa rasmiBahasa Inggeris[2]
PemerintahRepublik berpresiden dengan sistem pemerintahan demokrasi terdesentralisasi[2]
• Presiden
Salva Kiir Mayardit[3]
Badan perundanganBadan Perundangan Kebangsaan
• Dewan pertuanan
Majlis Negeri-negeri
• Dewan rakyat
Dewan Undangan Kebangsaan Peralihan
Kemerdekaan 
daripada Sudan
9 Januari 2005
9 hingga 15 Januari 2011
• Pengisytiharan kemerdekaan
9 Julai 2011
• Kemasukan ke PBB
14 Julai 2011
Keluasan
• Jumlah
644,329 km2 (248,777 bt2)[4]
Populasi
• Perkiraan 2026
12,436,000
• Kepadatan
19.3/km2 (50.0/sq mi)
KDNK (PPP)2026
• Jumlah
$19.16 bilion
• Per kapita
$1,540
KDNK (nominal)2026
• Jumlah
$6.07 bilion
• Per kapita
$487.98
Gini (2016)44.0[5]
sederhana
HDI (2023)0.388[6]
rendah (193)
Mata wangPaun Sudan Selatan (SSP)
Zon waktuUTC+2 (Waktu Afrika Tengah[7])
Kod panggilan+211
Kod ISO 3166SS
DPT internet.ss

Sudan Selatan (Jawi: سودان سلاتن; bahasa Inggeris: South Sudan), secara rasmi Republik Sudan Selatan (bahasa Inggeris: Republic of South Sudan), ialah sebuah negara tak berpantai di Afrika Timur. Negara ini bersempadan dengan Sudan di utara, Habsyah di timur, Kenya dan Uganda di selatan, Republik Demokratik Congo di barat daya serta Republik Afrika Tengah di barat. Ibu negara dan bandar terbesarnya ialah Juba. Dengan keluasan rasmi 644,329 km²,[4] Sudan Selatan merangkumi dataran yang luas, kawasan savana, tanah lembap serta pergunungan di selatan dan tenggara. Sudd, yang terbentuk di sepanjang sistem Nil Putih, merupakan salah sebuah kawasan tanah lembap tropika terbesar di dunia. Bahasa Inggeris ialah bahasa kerja rasmi negara, manakala semua bahasa asli diiktiraf oleh perlembagaan sebagai bahasa kebangsaan.[2] Tabung Kewangan Antarabangsa (IMF) mengunjurkan penduduk negara ini berjumlah kira-kira 12.44 juta pada 2026.[8]

Wilayah yang kini membentuk Sudan Selatan berada di bawah Sudan Inggeris-Mesir sebelum menjadi sebahagian daripada Sudan yang merdeka pada 1956. Hubungan politik antara utara dan selatan membawa kepada dua perang saudara yang panjang. Perjanjian Damai Menyeluruh yang ditandatangani pada 9 Januari 2005 mengakhiri Perang Saudara Sudan Kedua dan mewujudkan tempoh autonomi selama enam tahun.[9] Dalam pungutan suara Januari 2011, 98.83% undi sah menyokong kemerdekaan.[10] Sudan Selatan mengisytiharkan kemerdekaan pada 9 Julai 2011 dan diterima sebagai anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 14 Julai.[11]

Kemerdekaan diikuti oleh ketidakstabilan politik dan perang saudara yang bermula pada Disember 2013, dengan satu lagi gelombang pertempuran besar pada 2016. Perjanjian damai yang diperbaharui pada 2018 membawa kepada pembentukan kerajaan peralihan perpaduan pada 2020, tetapi pelaksanaan proses damai dan peralihan politik masih belum selesai.[12] Pilihan raya umum pertama negara sebagai negara merdeka dijadualkan pada 22 Disember 2026, walaupun persediaannya berdepan cabaran undang-undang, keselamatan dan logistik.[13] Ekonominya sangat bergantung pada petroleum, sementara konflik, kemiskinan, perpindahan penduduk, kelemahan infrastruktur serta banjir dan kejutan iklim terus menjadi halangan utama kepada pembangunan.[14]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Masyarakat awal dan pemerintahan kolonial

[sunting | sunting sumber]

Wilayah Sudan Selatan mempunyai sejarah penempatan manusia yang jauh lebih lama daripada pembentukan sempadan politik moden. Masyarakat yang bertutur dalam bahasa Sudan Tengah dan Nilotik telah lama mendiami kawasan ini. Dari sekitar abad ke-14, pergerakan dan perkembangan masyarakat Nilotik semakin mempengaruhi taburan penduduk di lembangan Nil Hulu. Beberapa masyarakat membentuk sistem politik yang lebih berpusat, termasuk orang Shilluk di sepanjang Nil Putih dan masyarakat Azande di barat daya.[15]

Pada abad ke-19, peluasan Khidiwiah Mesir ke selatan membawa sebahagian besar wilayah ini ke dalam lingkungan pemerintahan yang berpusat di lembah Nil utara. Selepas pemerintahan Mahdi, perjanjian British-Mesir pada 1899 membentuk Sudan Inggeris-Mesir, sebuah kondominium yang merangkumi wilayah Sudan dan Sudan Selatan masa kini.[16]

Perang saudara dan autonomi

[sunting | sunting sumber]

Ketegangan mengenai kuasa politik, pentadbiran, identiti dan hubungan antara wilayah utara dengan selatan telah pun meningkat menjelang kemerdekaan Sudan. Pemberontakan dalam kalangan tentera selatan pada 1955 berkembang menjadi Perang Saudara Sudan Pertama. Sudan mencapai kemerdekaan pada 1 Januari 1956, tetapi konflik di selatan berterusan sehingga Perjanjian Addis Ababa pada 27 Februari 1972 memberikan wilayah selatan suatu bentuk pemerintahan sendiri.[17]

Pengaturan autonomi itu akhirnya terungkai dan Perang Saudara Sudan Kedua meletus pada 1983. Tentera Pembebasan Rakyat Sudan dan sayap politiknya, Gerakan Pembebasan Rakyat Sudan (SPLM), yang dipimpin oleh John Garang, menjadi gerakan bersenjata utama di selatan. Konflik tersebut berlangsung lebih dua dekad dan mengakibatkan korban, perpindahan penduduk serta kemusnahan ekonomi dan infrastruktur yang meluas.[9]

Perjanjian Damai Menyeluruh dan kemerdekaan

[sunting | sunting sumber]
Pengawal presiden Sudan Selatan semasa sambutan kemerdekaan di Juba
Pengawal presiden menunggu ketibaan tetamu asing untuk sambutan rasmi kemerdekaan di Juba pada 9 Julai 2011.

Kerajaan Sudan dan SPLM menandatangani Perjanjian Damai Menyeluruh pada 9 Januari 2005. Perjanjian itu menamatkan perang saudara kedua, mengatur perkongsian kuasa dan hasil serta mewujudkan Kerajaan Autonomi Sudan Selatan. Ia juga menetapkan bahawa penduduk selatan akan diberikan peluang untuk menentukan sama ada mahu kekal bersama Sudan atau membentuk negara merdeka selepas tempoh peralihan enam tahun.[9]

John Garang menjadi Presiden Kerajaan Sudan Selatan dan Naib Presiden Pertama Sudan pada 2005. Selepas beliau meninggal dunia pada tahun yang sama, Salva Kiir Mayardit menggantikannya sebagai pemimpin SPLM dan ketua kerajaan autonomi.

Pungutan suara kemerdekaan Sudan Selatan 2011 berlangsung dari 9 hingga 15 Januari 2011. Keputusan rasmi menunjukkan bahawa 98.83% undi sah menyokong pemisahan daripada Sudan.[10] Sudan Selatan kemudiannya mengisytiharkan kemerdekaan pada 9 Julai 2011. Lima hari kemudian, pada 14 Julai, negara itu diterima sebagai anggota ke-193 Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu.[11]

Konflik selepas kemerdekaan dan proses damai

[sunting | sunting sumber]

Perselisihan politik dalam kepimpinan negara berkembang menjadi konflik bersenjata pada Disember 2013. Pertempuran antara pasukan yang setia kepada Presiden Salva Kiir dan kumpulan yang berkaitan dengan bekas Naib Presiden Riek Machar merebak ke beberapa wilayah dan membawa kepada krisis kemanusiaan serta perpindahan penduduk berskala besar. Pertempuran besar berlaku sekali lagi pada 2016.[14]

Selepas beberapa percubaan damai, pihak yang bertelagah menandatangani Perjanjian yang Diperbaharui mengenai Penyelesaian Konflik di Republik Sudan Selatan (R-ARCSS) pada 12 September 2018. Kerajaan Peralihan Perpaduan Nasional yang Dihidupkan Semula dibentuk pada Februari 2020. Walaupun perjanjian itu mengurangkan skala perang saudara nasional, pelaksanaan beberapa peruntukan utama, termasuk penyatuan pasukan keselamatan, proses perlembagaan dan persediaan pilihan raya, mengalami kelewatan berulang. Tempoh peralihan kemudiannya dilanjutkan sehingga Februari 2027.[12]

Geografi

[sunting | sunting sumber]
Imej satelit Sudan Selatan
Imej satelit Sudan Selatan yang dirakam oleh satelit Sentinel-2B pada 2018.

Sudan Selatan ialah negara tak berpantai yang mempunyai keluasan rasmi 644,329 km².[4] Negara ini bersempadan dengan Sudan di utara, Habsyah di timur, Kenya dan Uganda di selatan, Republik Demokratik Congo di barat daya dan Republik Afrika Tengah di barat. Sebahagian sempadan dengan Sudan masih belum dimuktamadkan dan status akhir wilayah Abyei kekal tidak selesai.[18]

Bentuk muka bumi dan hidrografi

[sunting | sunting sumber]

Sebahagian besar negara terdiri daripada dataran dan savana yang berselang dengan kawasan tanah lembap, sungai dan hutan. Kawasan pergunungan lebih menonjol berhampiran sempadan selatan dan tenggara. Gunung Kinyeti di Pergunungan Imatong, berhampiran sempadan Uganda, mencapai ketinggian kira-kira 3,187 meter dan merupakan titik tertinggi negara.[4]

Sistem Nil memainkan peranan utama dalam geografi Sudan Selatan. Bahr al Jabal, yang merupakan bahagian hulu Nil Putih, mengalir ke arah utara melalui tengah negara sebelum memasuki Sudd. Tanah lembap Sudd meliputi kira-kira 5.7 juta hektar dalam penetapan tapak Ramsar dan merupakan salah sebuah ekosistem tanah lembap tropika terbesar di dunia.[19] Turun naik aras airnya mempengaruhi ekologi, penempatan, penternakan, pertanian dan pergerakan masyarakat di kawasan sekitarnya.

Iklim dan alam sekitar

[sunting | sunting sumber]

Iklim Sudan Selatan berubah daripada keadaan khatulistiwa yang lebih lembap di selatan kepada iklim tropika bermusim di bahagian utara. Kebanyakan kawasan mempunyai musim hujan dan musim kering yang jelas, dengan tempoh serta jumlah hujan berbeza mengikut latitud dan lokasi.[4]

Banjir berulang, kemarau setempat dan peningkatan suhu memberi kesan besar terhadap pertanian, keselamatan makanan, infrastruktur dan perpindahan penduduk. Bank Dunia melaporkan bahawa banjir boleh menenggelamkan sehingga kira-kira satu perempat wilayah negara pada tahun yang amat teruk, manakala kelemahan institusi dan kemiskinan meningkatkan kerentanan masyarakat terhadap kejutan iklim.[20]

Politik dan pemerintahan

[sunting | sunting sumber]
Salva Kiir Mayardit
Presiden Salva Kiir Mayardit pada 2020.

Perlembagaan dan institusi

[sunting | sunting sumber]

Sudan Selatan ialah sebuah republik berpresiden yang beroperasi di bawah Perlembagaan Peralihan Republik Sudan Selatan 2011. Perlembagaan menyifatkan negara sebagai sebuah sistem demokrasi terdesentralisasi dengan tiga peringkat pemerintahan, iaitu peringkat kebangsaan, negeri dan tempatan.[2] Presiden berfungsi sebagai ketua negara dan ketua kerajaan. Setakat Ogos 2026, jawatan itu dipegang oleh Salva Kiir Mayardit.[3]

Kuasa perundangan pada peringkat kebangsaan dilaksanakan oleh badan perundangan dwidewan yang terdiri daripada Dewan Undangan Kebangsaan Peralihan dan Majlis Negeri-negeri. Susunan peralihan yang dibentuk semula berikutan R-ARCSS memperbesar Dewan Undangan Kebangsaan kepada 550 orang anggota.[21]

Perlembagaan mengiktiraf semua bahasa asli sebagai bahasa kebangsaan dan menetapkan bahasa Inggeris sebagai bahasa kerja rasmi serta bahasa pengantar pada semua peringkat pendidikan. Perlembagaan juga memisahkan agama daripada negara dan menjamin kesamarataan agama.[2]

Peralihan politik dan pilihan raya

[sunting | sunting sumber]

Struktur politik semasa banyak dipengaruhi oleh perjanjian damai 2018 dan susunan kerajaan peralihan yang dibentuk pada 2020. Pelaksanaan perjanjian mengalami beberapa kelewatan dan tempoh peralihan telah dilanjutkan beberapa kali.[12]

Riek Machar, yang memegang jawatan Naib Presiden Pertama dalam kerajaan peralihan, digantung daripada jawatannya pada September 2025 selepas ditahan pada awal tahun tersebut. Perbicaraan beliau atas pertuduhan termasuk pengkhianatan bermula pada 22 September 2025; beliau dan gerakannya menafikan pertuduhan berkenaan.[22] Perkembangan ini menambah ketidakpastian terhadap pelaksanaan perjanjian damai dan hubungan antara pihak utama dalam kerajaan peralihan.[12]

Pihak berkuasa menetapkan 22 Disember 2026 sebagai tarikh pilihan raya umum pertama Sudan Selatan sejak kemerdekaan. Pilihan raya itu dijangka merangkumi jawatan presiden dan badan-badan perundangan, tetapi persediaannya masih menghadapi cabaran berkaitan undang-undang pilihan raya, keselamatan, pendaftaran pengundi, pembiayaan dan logistik.[13]

Hubungan luar

[sunting | sunting sumber]

Sudan Selatan menyertai Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 14 Julai 2011.[11] Negara ini turut menjadi anggota Kesatuan Afrika, Pihak Berkuasa Antara Kerajaan mengenai Pembangunan (IGAD) dan Persidangan Antarabangsa mengenai Wilayah Tasik-Tasik Besar.[4]

Sudan Selatan menjadi anggota penuh Komuniti Afrika Timur (EAC) pada 2016, yang mengukuhkan hubungan institusinya dengan Kenya, Uganda serta negara-negara lain di Afrika Timur.[23] Hubungan dengan Sudan kekal penting kerana kedua-dua negara berkongsi sempadan, hubungan ekonomi dan infrastruktur eksport petroleum, di samping isu yang masih belum diselesaikan mengenai sempadan dan Abyei.

Pembahagian pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Peta negeri dan kawasan pentadbiran Sudan Selatan
Peta negeri dan kawasan pentadbiran Sudan Selatan.

Sudan Selatan dibahagikan kepada sepuluh negeri dan tiga kawasan pentadbiran. Struktur ini menggantikan beberapa pengaturan pentadbiran yang pernah berubah sejak kemerdekaan. Senarai berikut menggunakan pembahagian yang diiktiraf oleh kerajaan Sudan Selatan.[4][24]

Negeri dan kawasan pentadbiran Sudan Selatan
Jenis Unit pentadbiran Pusat pentadbiran Catatan
Negeri Equatoria Tengah Juba Mengandungi ibu negara Sudan Selatan
Negeri Equatoria Timur Torit
Negeri Equatoria Barat Yambio
Negeri Jonglei Bor
Negeri Lakes Rumbek
Negeri Bahr el Ghazal Utara Aweil
Negeri Kesatuan Bentiu
Negeri Nil Hulu Malakal
Negeri Warrap Kuacjok
Negeri Bahr el Ghazal Barat Wau
Kawasan pentadbiran Pibor Raya Pibor
Kawasan pentadbiran Ruweng Pariang
Kawasan pentadbiran Abyei Abyei Status akhir wilayah Abyei masih dipertikaikan antara Sudan Selatan dengan Sudan.[18]

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]

Petroleum dan kewangan awam

[sunting | sunting sumber]
Peta medan minyak dan infrastruktur petroleum di Sudan dan Sudan Selatan
Peta medan minyak dan infrastruktur petroleum di Sudan dan Sudan Selatan, berdasarkan data 2014.

Sudan Selatan mempunyai ekonomi yang kecil dan sangat terdedah kepada konflik, turun naik pengeluaran petroleum, perubahan harga komoditi dan gangguan perdagangan. IMF mengunjurkan KDNK nominal sekitar AS$6.07 bilion dan KDNK berasaskan pariti kuasa beli sekitar AS$19.16 bilion pada 2026, bersamaan kira-kira AS$488 dan AS$1,540 seorang masing-masing.[8]

Petroleum merupakan sumber eksport dan hasil awam yang amat penting. Bank Dunia melaporkan pada 2022 bahawa sektor petroleum menghasilkan kira-kira 90% hasil kerajaan dan hampir keseluruhan pendapatan eksport negara.[25] Kedudukan ini menjadikan kewangan awam sangat sensitif terhadap gangguan kepada pengeluaran dan saluran eksport yang melalui Sudan.

Gangguan saluran paip berkaitan perang di Sudan memberi kesan besar kepada ekonomi pada tahun kewangan 2024/25. Bank Dunia melaporkan kemerosotan ekonomi yang ketara dalam tempoh tersebut, diikuti pemulihan pengeluaran petroleum kepada kira-kira 157,000 tong sehari pada awal tahun kewangan 2025/26. Pada masa yang sama, kerajaan berdepan kekurangan hasil, tunggakan gaji dan tekanan inflasi yang tinggi.[14]

Pertanian, kemiskinan dan pembangunan manusia

[sunting | sunting sumber]

Walaupun petroleum menguasai hasil eksport, sebahagian besar penduduk bergantung pada pertanian, penternakan, perikanan dan kegiatan sara diri. Menurut Bank Dunia, lebih empat perlima isi rumah bergantung pada pertanian sebagai sumber mata pencarian utama pada awal dekad 2020-an.[25] Potensi pertanian negara yang besar masih dibatasi oleh konflik, kekurangan jalan raya, akses pasaran yang lemah, banjir, kemarau, perpindahan penduduk dan kekurangan modal.

Kemiskinan kekal meluas. Bank Dunia menganggarkan kadar kemiskinan tegar meningkat daripada kira-kira 84% pada 2024 kepada 87% pada 2025 dalam keadaan kemerosotan ekonomi dan krisis kemanusiaan.[14]

Dalam data yang digunakan bagi Laporan Pembangunan Manusia 2025, Sudan Selatan mencatat Indeks Pembangunan Manusia 0.388 bagi 2023 dan berada pada kedudukan ke-193.[6] Bank Dunia pula melaporkan pekali Gini 44.0 bagi 2016, yang kekal sebagai pemerhatian terkini dalam siri data negara itu.[5]

Infrastruktur dan pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
Pemandangan udara Juba
Pemandangan udara Juba, pusat pentadbiran dan ekonomi utama negara.

Pembangunan infrastruktur Sudan Selatan dibatasi oleh keluasan wilayah, kepadatan penduduk yang rendah, konflik berpanjangan, banjir bermusim dan kekangan kewangan kerajaan. Banyak masyarakat luar bandar mempunyai akses yang terhad kepada jalan raya sepanjang tahun, bekalan elektrik, air bersih dan kemudahan awam. Program pembangunan yang disokong Bank Dunia telah memberi tumpuan kepada pembinaan dan pemulihan jalan tempatan, sekolah, pusat kesihatan, titik air dan kemudahan masyarakat.[26]

Sebagai negara tak berpantai, hubungan jalan raya rentas sempadan amat penting bagi perdagangan dan akses ke pelabuhan luar negara. Projek serantau yang sedang dibangunkan termasuk koridor Sudan Selatan-Habsyah-Djibouti. Pada 2026, kajian teknikal dan reka bentuk sedang dikemas kini bagi menaik taraf koridor Kapoeta-Boma-Raad sepanjang kira-kira 280 km kepada jalan berturap sebagai sebahagian daripada fasa kedua projek tersebut.[27]

Sudan Selatan menggunakan Waktu Afrika Tengah (UTC+2). Negara ini beralih daripada Waktu Afrika Timur (UTC+3) kepada UTC+2 pada 1 Februari 2021.[7] Kod panggilan antarabangsa negara ialah +211, manakala domain peringkat tinggi kod negaranya ialah .ss.

Demografi

[sunting | sunting sumber]

Tiada banci penduduk menyeluruh yang baharu dilaksanakan sejak Sudan Selatan mencapai kemerdekaan. Banci Penduduk dan Perumahan Sudan 2008 merekodkan kira-kira 8.26 juta orang di wilayah yang kemudian menjadi Sudan Selatan, tetapi keputusan itu dipertikaikan oleh pihak berkuasa Sudan Selatan ketika itu.[28][15] Oleh sebab konflik, perpindahan penduduk dan ketiadaan banci pascakemerdekaan, anggaran jumlah penduduk semasa berbeza mengikut institusi dan kaedah. IMF mengunjurkan jumlah kira-kira 12.44 juta orang bagi 2026.[8]

Kumpulan etnik dan bahasa

[sunting | sunting sumber]

Sudan Selatan mempunyai masyarakat yang sangat pelbagai dari segi etnik dan bahasa. Antara kumpulan terbesar dan paling berpengaruh dari segi sejarah ialah Dinka dan Nuer. Kumpulan lain termasuk Shilluk, Bari, Azande, Murle, Acholi, Toposa, Kakwa dan pelbagai masyarakat lain.[15] Disebabkan ketiadaan banci penduduk terkini yang diterima secara meluas, peratusan tepat setiap kumpulan tidak dapat ditentukan dengan yakin.

Negara ini juga mempunyai puluhan bahasa asli yang tergolong dalam beberapa keluarga bahasa Afrika. Bahasa Dinka dan Nuer merupakan antara bahasa Nilotik yang mempunyai jumlah penutur yang besar, manakala bahasa Bari, Shilluk dan Zande digunakan di wilayah masing-masing. Arab Juba, suatu bentuk bahasa Arab yang berkembang di selatan Sudan, turut digunakan sebagai bahasa perhubungan dalam banyak konteks bandar dan antara kumpulan.[15]

Perlembagaan menetapkan semua bahasa asli Sudan Selatan sebagai bahasa kebangsaan. Bahasa Inggeris ialah bahasa kerja rasmi kerajaan dan bahasa pengantar rasmi dalam sistem pendidikan.[2]

Agama

[sunting | sunting sumber]
Perayaan Misa di bawah pokok di Warrap
Perayaan Misa Katolik di bawah sebatang pokok di Warrap pada 2013.

Sudan Selatan mempunyai majoriti penduduk beragama Kristian, di samping masyarakat yang menganut agama tradisional Afrika, Islam dan kepercayaan lain. Anggaran Pew Research Center bagi 2020 meletakkan penganut Kristian pada kira-kira 60.5% dan Muslim pada 6.2%, manakala sebahagian besar penduduk selebihnya dikelaskan di bawah agama lain, termasuk kepercayaan tradisional.[29]

Perlembagaan menetapkan bahawa agama dan negara hendaklah dipisahkan serta bahawa semua agama hendaklah dilayan secara sama rata.[2] Gereja-gereja Kristian dan pemimpin agama juga memainkan peranan sosial yang penting dalam pendidikan, bantuan kemanusiaan, pengantaraan setempat dan usaha pembinaan keamanan.

Pendidikan dan kesihatan

[sunting | sunting sumber]
Murid sekolah di Sudan Selatan
Murid sekolah di Sudan Selatan pada 2022.

Konflik, perpindahan penduduk, banjir, kemiskinan dan kekurangan kemudahan merupakan halangan besar kepada pendidikan. Dalam rayuan kemanusiaannya bagi 2026, UNICEF menganggarkan kira-kira 2.81 juta kanak-kanak, bersamaan hampir 65% daripada kanak-kanak usia persekolahan, tidak bersekolah.[30]

Sistem kesihatan turut berhadapan dengan kekurangan kemudahan, kakitangan, bekalan perubatan dan akses fizikal di kawasan luar bandar. Data pembangunan manusia bagi 2023 meletakkan jangka hayat ketika lahir pada kira-kira 57.6 tahun.[6] Keadaan kesihatan berkait rapat dengan kekurangan zat makanan, penyakit berjangkit, perpindahan penduduk dan akses terhad kepada air bersih serta penjagaan kesihatan asas.

Kebudayaan

[sunting | sunting sumber]
Lembu milik masyarakat Dinka di Juba
Lembu milik masyarakat Dinka di Juba. Penternakan mempunyai kepentingan ekonomi dan sosial dalam banyak masyarakat pastoral Sudan Selatan.

Kebudayaan Sudan Selatan mencerminkan kepelbagaian etnik, bahasa dan cara hidup masyarakatnya. Tradisi lisan, muzik, tarian, kraftangan dan pengetahuan tempatan berbeza antara komuniti dan wilayah. Acara kebudayaan kebangsaan sering menghimpunkan persembahan muzik dan tarian daripada pelbagai kumpulan sebagai sebahagian usaha menonjolkan kepelbagaian dan pembinaan identiti bersama.[31]

Penternakan lembu mempunyai kepentingan ekonomi, pemakanan dan sosial yang besar dalam banyak masyarakat pastoral, khususnya dalam kalangan masyarakat Nilotik. Lembu boleh berfungsi sebagai simpanan kekayaan, sumber makanan dan unsur dalam pertukaran sosial serta perkahwinan, sementara pergerakan ternakan mengikut musim turut membentuk hubungan masyarakat dengan persekitaran.[32]

Sukan

[sunting | sunting sumber]
Perlawanan bola keranjang China menentang Sudan Selatan
Perlawanan China menentang Sudan Selatan dalam Piala Dunia Bola Keranjang FIBA 2023.

Bola keranjang berkembang menjadi salah satu sukan Sudan Selatan yang paling menonjol di peringkat antarabangsa. Pasukan lelaki negara layak ke kejohanan bola keranjang Sukan Olimpik Musim Panas 2024 selepas menjadi pasukan Afrika dengan kedudukan terbaik dalam Piala Dunia Bola Keranjang FIBA 2023. Dalam penampilan Olimpik pertamanya di Paris pada 2024, Sudan Selatan memenangi perlawanan pembukaan menentang Puerto Rico, yang juga merupakan kemenangan Olimpik pertama negara dalam bola keranjang.[33]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 "Government" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President, Republic of South Sudan. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 "Transitional Constitution of the Republic of South Sudan, 2011" (dalam bahasa Inggeris). World Intellectual Property Organization. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  3. 1 2 "Office of the President" (dalam bahasa Inggeris). Government of the Republic of South Sudan. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 "Brief History" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation, Republic of South Sudan. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  5. 1 2 "Gini index - South Sudan" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  6. 1 2 3 "Human Development Index and its components". UNdata (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  7. 1 2 "Time zone change in Windows for The Republic of South Sudan" (dalam bahasa Inggeris). Microsoft. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  8. 1 2 3 "South Sudan, Republic of". IMF DataMapper (dalam bahasa Inggeris). Tabung Kewangan Antarabangsa. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  9. 1 2 3 "United Nations Mission in the Sudan (UNMIS)" (dalam bahasa Inggeris). United Nations Peacekeeping. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  10. 1 2 "Referendum in Southern Sudan" (dalam bahasa Inggeris). United Nations Mission in the Sudan. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  11. 1 2 3 "South Sudan" (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  12. 1 2 3 4 "UNMISS Background" (dalam bahasa Inggeris). United Nations Mission in South Sudan. 19 Mei 2026. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  13. 1 2 "South Sudan says it will hold first-ever election in December after repeated delays". Associated Press (dalam bahasa Inggeris). 22 Jun 2026. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  14. 1 2 3 4 "South Sudan" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  15. 1 2 3 4 "South Sudan" (dalam bahasa Inggeris). Minority Rights Group International. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  16. ↑ "Anglo-Egyptian Sudan" (dalam bahasa Inggeris). Library of Congress. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  17. ↑ "Addis Ababa Agreement on the Problem of South Sudan" (dalam bahasa Inggeris). United Nations Peacemaker. 27 Februari 1972. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  18. 1 2 "The radio that would not go silent" (dalam bahasa Inggeris). United Nations Peacekeeping. 30 Jun 2026. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  19. ↑ "Les marais du Sudd : deuxième site Ramsar du Soudan" (dalam bahasa Perancis). Convention on Wetlands. 11 Julai 2006. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  20. ↑ "Narrow Path to Recovery: Finding a Climate-Smart Pathway and Stabilizing South Sudan's Economy" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. 5 Februari 2026. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  21. ↑ "Background" (dalam bahasa Inggeris). Transitional National Legislative Assembly. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  22. ↑ "Treason trial of South Sudan's suspended VP Machar begins". Reuters (dalam bahasa Inggeris). 22 September 2025. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  23. ↑ "EAC Partner States" (dalam bahasa Inggeris). East African Community. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  24. ↑ "Office Locations & Map" (dalam bahasa Inggeris). National Bureau of Statistics, Republic of South Sudan. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  25. 1 2 "World Bank Report: With Peace and Accountability, Oil and Agriculture Can Support Early Recovery in South Sudan" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. 15 Jun 2022. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  26. ↑ "Building community resilience from the ground up in South Sudan" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. 24 Januari 2025. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  27. ↑ "EOI - South Sudan - Review and Updating of Technical Studies and Design for the Kapoeta-Boma-Raad Road (280 Km)" (dalam bahasa Inggeris). African Development Bank Group. 14 Julai 2026. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  28. ↑ "National Bureau of Statistics, South Sudan" (dalam bahasa Inggeris). National Bureau of Statistics, Republic of South Sudan. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  29. ↑ "Religious Composition by Country, 2010–2020" (dalam bahasa Inggeris). Pew Research Center. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  30. ↑ "South Sudan Appeal" (dalam bahasa Inggeris). UNICEF. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  31. ↑ "Celebrating South Sudan's Cultural Mosaic for Peace and Social Unity" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  32. ↑ "South Sudan Pavilion" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 10 Ogos 2026.
  33. ↑ "South Sudan celebrate! First Olympic game, first win" (dalam bahasa Inggeris). FIBA. 28 Julai 2024. Dicapai pada 10 Ogos 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Sudan_Selatan&oldid=6924911"