Zum Inhalt springen

Sidsudan

Aus Wikipedia
A Koatn von n Sidsudan.
A Koatn mid de stritting Gebejtt Abyei und Ilemi.
D Loḡ in n Sidsudan in n Miarz 2020, roud unta Kontroll vo da Reḡiring, grej unta Kontroll vo de Opposizionstruppn u gstroift von n Sudan bsetzt resp. von n Sidsudan gwollt oda gfuardad.

Sidsudan, amtle Republic of South Sudan,[1] is a vo Land umschlossna Stoot in n noadwestlinga Ostafrika.[2][3] Es Land stousst af n Oustn mid Etiopia, af n Noadn min Sudan, af n Westn mid da Zentrolafrikanischa Repablik, af n Sidwestn mid da Demokratischn Repablik von n Kongo, af n Siḏn mid Uganda un af n Sidoustn mid Kenya zamma.

Da Sidsudan houd 2011 d Unohangekait vo da Repablik von n Sudan daglengt un is doudamid da am nejchan u letztingan suweren gwoanane Stoot, en wou ma intanazionol aa dakennt.[4] D Hapstod u gressta Metropoln is Juba. Es umfasst es trum Moos- oda Sumpfgengt von n Sudd, d wou ma aa Bahr al-Dschabal hoisst u duach n Weissn Nil gfuamt wiad.

Da Sudan is vo Egiptn unta da Dynasti von n Muhammad Ali bsetzt gweng un is von n Anglo-Egiptischn Gmoaheaschaft (Kondominat) bis za Unohangekait 1956 reḡiad waon. Nou en Ejaschtn Sudanesischn Birḡakrejḡ is 1972 d Autonoma Reḡion Sidsudan grindt woan u houd bis 1983 dauat. A zwoata sudanesischa Birḡakrejḡ is asbrochn u houd 2005 min Naivasha-Okumma gendigt. Spaada in n gleichn Joua is d sidlinga Autonomi widaheagstellt u d Autonoma Reḡiring von n Sidsudan gfuamt woan. Nou an Referendum in Jenna 2011 hod da Sidsudan en 9. Jule 2011 d Unohangekait daglengt.[5][6] Es Land houd vill intaethnischa resp. zwischnvelklata Brutalitejt dalittn un an Birḡakrejḡ duachgmacht, da wou vo d ganzn Seitn von an exzessivn Nikswissn vo d Menschnrechtt kennzoachnad gweng is, mid mejranan velklatn Bloutopan, Gruppnleichtn u Schurnalistnjoḡatn von Joua 2013 bis zen 22. Fewa 2020, wou d sidsudanesischn Riwalna da Salva Kiir Mayardit u da Riek Machar an Oahaitsdeal gfunna un a Reḡiringskoalezion gfurmt hom,[7] wos en Weḡ fia d Widakeja vo Flichtling nou giamt houd.[8]

Da Sidsudan houd a Bvelkaring vo umma 12 Millionna Leit, am mejran Nilotischa Velkl, un is demografisch oina vo de jingastn Stootn mid umma 50% unta 18 Jouana.[9] D Iwazol vo d Eiwoana fulgt en Kristntum un indigena Releḡiona. Es Land is a Middabei oda Midglid vo da UN,[10][11] da Afrikanischn Union,[12] da Oustafrikanischn Gmoischaft,[13] da Intergovernmental Authority on Development (IGAD)[14] u ba de Genfa Konwenzionna.[15] In Joua 2019 is da Sidsudan af n fuafualetztn Plotz in n World Happiness Report,[16] af n fualetztn Plotz in n Global Peace Index un af n fuafualetztn Plotz in n Fragile States Index[17] ghaucht.

  1. ↑ "South Sudan". (Memento des Originals vom 6. Juli 2022 im Internet Archive) i Info: Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis. The World Factbook. CIA. 11 July 2011. Afgrouffn en 14. Jule 2011.
  2. ↑ "The World Factbook – Central Intelligence Agency". (Memento des Originals vom 6. Juli 2022 im Internet Archive) i Info: Der Archivlink wurde automatisch eingesetzt und noch nicht geprüft. Bitte prüfe Original- und Archivlink gemäß Anleitung und entferne dann diesen Hinweis. www.cia.gov. Afgrouffn en 12. Jule 2011.
  3. ↑ "UN classification of world regions Eastern Africa: South Sudan". UN. Archiviad en 17. April 2010. Afgrouffn en 25 Settemma 2011.
  4. ↑ The World's Youngest Countries (en)
  5. ↑ Broadcast of Declaration of Independence (part 1).
  6. ↑ Broadcast of Declaration of Independence (part 2).
  7. ↑ South Sudan rivals strike power-sharing deal . 
  8. ↑ Trust issues persist in Juba despite new dawn.
  9. ↑ 'Children's crisis' in South Sudan must be addressed, says top UN official calling for real accountability. 7 September 2018.
  10. ↑ South Sudan admitted to U.N. as 193rd member , 14 July 2011. 
  11. ↑ UN welcomes South Sudan as 193rd Member State. 14 July 2011.
  12. ↑ South Sudan Becomes African Union's 54th Member. 28 July 2011.
  13. ↑ "South Sudan admitted into EAC", Daily Nation, 2. Miarz 2016, Noudruck nation.co.ke, afgrouffn 4 Miarz 2016
  14. ↑ Ethiopia Agrees to Back Somalia Army Operations, IGAD Says , 25 November 2011. 
  15. ↑ Freedom House Congratulates South Sudan for Signing the Geneva Conventions. 20 July 2012. Archiviert vom Original am 21. Juli 2012. Abgerufen am 27. Feba 2021.
  16. ↑ World Happiness Report 2018.
  17. ↑ Fragile States Index.