Pergi ke kandungan

Republik Congo

Sunting pautan
Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Republik Congo
République du Congo (Perancis)
Repubilika ya Kôngo (Kituba)
Republíki ya Kongó (Lingala)
Jata Republik Congo
Jata
Cogan kata: Unité, Travail, Progrès (Perancis)
“Perpaduan, Kerja, Kemajuan”
Lagu kebangsaan: La Congolaise (Perancis)
“Orang Congo”
Lokasi Republik Congo di Afrika
Lokasi Republik Congo di Afrika
Ibu negara
dan bandar terbesar}
Brazzaville
4°16′S 15°17′T / 4.267°S 15.283°T / -4.267; 15.283
Bahasa rasmiBahasa Perancis
Bahasa kebangsaan teriktirafKituba dan Lingala
DemonimOrang Congo
PemerintahRepublik semipresiden unitari di bawah sistem parti dominan
• Presiden
Denis Sassou Nguesso
Anatole Collinet Makosso
Badan perundanganParlimen
• Dewan pertuanan
Senat
• Dewan rakyat
Perhimpunan Kebangsaan
Kemerdekaan
• Republik berautonomi dalam Masyarakat Perancis
28 November 1958
• daripada Perancis
15 Ogos 1960
Keluasan
• Jumlah
342,000 km2 (132,000 bt2)
Populasi
• Bancian penduduk tahun 2023
6,142,180[1]
• Kepadatan
18.0/km2 (46.6/sq mi)
KDNK (nominal)2024
• Jumlah
AS$15.72 bilion[2]
• Per kapita
AS$2,482.2[2]
Gini (2011)48.9[3]
tinggi
HDI (2023)▲ 0.649[4]
sederhana (ke-138)
Mata wangFranc CFA Afrika Tengah (XAF)
Zon waktuUTC+1 (Waktu Afrika Tengah)
Kod panggilan+242
Kod ISO 3166CG
DPT internet.cg

Republik Congo (Jawi: ريڤوبليك کونݢو; Perancis: République du Congo), yang juga dikenali sebagai Congo-Brazzaville, ialah sebuah negara di pantai barat Afrika Tengah. Negara ini bersempadan dengan Gabon di barat, Cameroon di barat laut, Republik Afrika Tengah di utara, Republik Demokratik Congo di timur dan selatan, serta wilayah Cabinda milik Angola di barat daya. Republik Congo mempunyai pesisir di Lautan Atlantik, manakala ibu negara dan bandar terbesarnya, Brazzaville, terletak di tebing Sungai Congo bertentangan dengan Kinshasa.[5] Negara ini berkeluasan 342,000 km2 (132,000 bt2) dan mempunyai 6,142,180 penduduk menurut banci 2023.[1]

Pemandangan bandar Brazzaville dari seberang Sungai Congo
Pemandangan Brazzaville di tebing Sungai Congo.

Wilayah Republik Congo telah lama didiami oleh masyarakat peribumi hutan dan masyarakat penutur bahasa Bantu. Sebelum penjajahan Eropah, bahagian wilayahnya berada dalam lingkungan kerajaan seperti Kerajaan Kongo, Kerajaan Loango dan kerajaan Tio atau Téké. Perancis mengukuhkan penguasaannya pada penghujung abad ke-19 dan mentadbir kawasan ini sebagai Congo Tengah dalam Perancis Khatulistiwa. Republik Congo menjadi republik berautonomi pada 1958 dan mencapai kemerdekaan pada 15 Ogos 1960. Selepas tempoh ketidakstabilan politik, negara ini menjadi negara satu parti berhaluan Marxis di bawah nama Republik Rakyat Congo dari 1969 hingga 1991. Sistem berbilang parti diperkenalkan semula pada 1991, tetapi pertikaian politik dan ketenteraan memuncak dalam Perang Saudara Republik Congo pada 1997.[6]

Republik Congo kini merupakan republik semipresiden yang ditadbir di bawah Perlembagaan 2015. Denis Sassou Nguesso, yang pernah menjadi presiden dari 1979 hingga 1992 dan kembali berkuasa pada 1997, disahkan memenangi pilihan raya presiden 2026 dengan 94.90% undi.[7] Ekonominya sangat bergantung pada petroleum dan industri ekstraktif, walaupun dasar kerajaan turut menekankan pertanian, perhutanan, pembuatan dan perkhidmatan. Sebahagian besar negara diliputi hutan Lembangan Congo, termasuk kawasan perlindungan yang menjadi sebahagian daripada Sangha Trinational, sebuah Tapak Warisan Dunia UNESCO. Bahasa Perancis ialah bahasa rasmi, manakala Kituba dan Lingala mempunyai taraf bahasa kebangsaan perantara. Warisan kebudayaannya merangkumi kesusasteraan berbahasa Perancis dan rumba Congo, yang disenaraikan oleh UNESCO sebagai warisan budaya tidak ketara pada 2021.

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Masyarakat awal dan kerajaan prakolonial

[sunting | sunting sumber]

Kawasan yang kini membentuk Republik Congo telah didiami selama beribu-ribu tahun oleh masyarakat peribumi hutan serta masyarakat penutur bahasa Bantu. Penghijrahan dan pembentukan masyarakat berlaku secara beransur-ansur dan tidak boleh diringkaskan sebagai satu peristiwa tunggal yang menggantikan seluruh penduduk terdahulu. Rangkaian politik dan perdagangan tempatan kemudian berkembang di lembangan sungai, hutan dan kawasan pesisir.[8]

Di selatan, masyarakat Kongo mempunyai hubungan politik dan kebudayaan dengan Kerajaan Kongo, yang pusat utamanya terletak lebih jauh ke selatan di kawasan yang kini termasuk Angola dan Republik Demokratik Congo. Kerajaan Loango berkembang di pesisir Atlantik, manakala kerajaan Tio atau Téké menguasai rangkaian perdagangan di dataran tinggi dan sepanjang bahagian tengah Sungai Congo. Kerajaan-kerajaan ini berdagang dalam hasil hutan, gading, tembaga dan barangan lain sebelum dan selepas kemunculan pedagang Eropah di rantau tersebut.[9]

Hubungan dengan pelayar Portugis bermula di kawasan muara Sungai Congo pada penghujung abad ke-15. Perdagangan Atlantik kemudiannya membawa perubahan besar kepada ekonomi dan politik rantau tersebut. Perdagangan orang yang diperhambakan turut menjejaskan masyarakat pesisir dan pedalaman, walaupun tahap penglibatan serta kesannya berbeza-beza mengikut tempat dan zaman.[8]

Pemerintahan kolonial Perancis

[sunting | sunting sumber]
Potret hitam putih Pierre Savorgnan de Brazza
Pierre Savorgnan de Brazza, penjelajah yang mewakili Perancis di wilayah Congo pada penghujung abad ke-19.

Pierre Savorgnan de Brazza, seorang penjelajah yang berkhidmat untuk Perancis, membuat perjanjian dengan Makoko, pemerintah Téké, pada 1880. Perjanjian itu digunakan Perancis sebagai asas tuntutan perlindungan terhadap wilayah di tebing kanan Sungai Congo. Brazzaville diasaskan pada tahun yang sama dan jajahan Congo Perancis dibentuk secara rasmi pada dekad berikutnya.[10][8]

Wilayah ini kemudiannya dikenali sebagai Congo Tengah dan menjadi sebahagian daripada Perancis Khatulistiwa, sebuah persekutuan kolonial yang dibentuk pada 1910. Brazzaville berfungsi sebagai ibu kota persekutuan tersebut. Pemerintahan kolonial berasaskan sistem konsesi, cukai, pengambilan buruh dan pentadbiran yang dikawal oleh pegawai Perancis. Keadaan buruh paksa, khususnya dalam projek infrastruktur, menimbulkan kematian dan perpindahan penduduk yang besar.[6]

Sekumpulan pekerja membawa bekalan melalui kawasan berbukit semasa pembinaan landasan kereta api
Pekerja buruh paksa mengangkut bekalan semasa pembinaan Kereta Api Congo–Lautan.

Kereta Api Congo–Lautan dibina antara 1921 dengan 1934 untuk menghubungkan Brazzaville dengan pelabuhan Pointe-Noire. Pembinaannya bergantung pada pengambilan buruh paksa dari wilayah yang luas di Afrika Khatulistiwa Perancis. Keadaan kerja, penyakit, kekurangan makanan dan kemalangan menyebabkan ribuan pekerja terkorban.[11]

Semasa Perang Dunia Kedua, Brazzaville menjadi salah sebuah pusat utama Perancis Bebas di Afrika. Persidangan Brazzaville pada 1944 membincangkan pembaharuan pentadbiran kolonial, termasuk perluasan perwakilan politik dan penghapusan bentuk buruh paksa tertentu, tetapi tidak menawarkan kemerdekaan segera. Selepas perang, penduduk Congo memperoleh perwakilan yang lebih luas dalam institusi tempatan dan Perancis, sementara gerakan politik tempatan semakin berkembang.[6]

Kemerdekaan dan negara satu parti, 1960–1991

[sunting | sunting sumber]
Potret Fulbert Youlou
Fulbert Youlou, presiden pertama Republik Congo.

Congo menjadi sebuah republik berautonomi dalam Masyarakat Perancis pada 28 November 1958. Negara ini mencapai kemerdekaan penuh daripada Perancis pada 15 Ogos 1960, dengan Fulbert Youlou sebagai presiden pertamanya. Republik Congo diterima sebagai anggota Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 20 September 1960.[12]

Pemerintahan Youlou berakhir dalam pemberontakan awam dan kesatuan sekerja selama tiga hari pada Ogos 1963, yang dikenali sebagai Trois Glorieuses. Alphonse Massamba-Débat kemudiannya menjadi presiden dan memperkenalkan dasar sosialis yang lebih tegas. Pada 1968, beliau disingkirkan dalam pergolakan politik yang membawa Marien Ngouabi ke tampuk kekuasaan.[6]

Pada Disember 1969, negara ini diisytiharkan sebagai Republik Rakyat Congo. Parti Buruh Congo (PCT) menjadi parti pemerintah dalam sistem satu parti yang mengamalkan ideologi Marxis-Leninis. Ngouabi dibunuh pada 1977 dan digantikan oleh Joachim Yhombi-Opango. Denis Sassou Nguesso mengambil alih jawatan presiden pada 1979.[6]

Hasil petroleum membolehkan kerajaan memperluas perkhidmatan awam, perusahaan milik negara dan pelaburan infrastruktur. Walau bagaimanapun, ekonomi kekal bergantung pada eksport petroleum dan kewangan negara terdedah kepada perubahan harga komoditi. Menjelang penghujung 1980-an, kemerosotan ekonomi dan tekanan sosial meningkatkan tuntutan terhadap pembaharuan politik.[6]

Demokratisasi, perang saudara dan era Sassou Nguesso

[sunting | sunting sumber]
Potret Denis Sassou Nguesso pada 2022
Denis Sassou Nguesso, yang kembali berkuasa pada 1997.

Persidangan Kebangsaan Berdaulat yang diadakan pada 1991 menamatkan sistem satu parti, menggugurkan ideologi Marxis-Leninis dan mengembalikan nama Republik Congo. Sebuah kerajaan peralihan dibentuk dan pilihan raya berbilang parti pada 1992 dimenangi oleh Pascal Lissouba.[13]

Persaingan antara Lissouba, Sassou Nguesso dan Bernard Kolélas disertai pembentukan militia yang dikaitkan dengan parti dan pemimpin politik. Pertempuran berlaku pada 1993 dan 1994. Ketegangan kembali memuncak menjelang pilihan raya yang dirancang pada 1997 dan berkembang menjadi perang saudara. Pasukan Sassou Nguesso, yang menerima sokongan tentera Angola, menguasai Brazzaville pada Oktober 1997 dan Sassou kembali menjadi presiden.[6]

Perjanjian gencatan senjata dicapai pada 1999, tetapi pertempuran antara kerajaan dengan pemberontak di Pool berterusan secara berselang sebelum perjanjian baharu dimeterai pada 2003. Perlembagaan 2002 mengukuhkan sistem presiden. Sebuah perlembagaan baharu diluluskan melalui referendum pada 2015; perlembagaan itu mengurangkan tempoh penggal presiden kepada lima tahun, membenarkan dua pembaharuan penggal dan mengembalikan jawatan perdana menteri.[14]

Sassou Nguesso memenangi pilihan raya presiden pada 2016 dan 2021. Dalam pilihan raya pada 15 Mac 2026, Mahkamah Perlembagaan mengesahkan beliau memperoleh 94.90% undi. Beliau mengangkat sumpah bagi penggal lima tahun baharu pada 16 April 2026.[7][15]

Geografi

[sunting | sunting sumber]
Pesisir berpasir di Pointe-Noire menghadap Lautan Atlantik
Pesisir Lautan Atlantik di Pointe-Noire.

Republik Congo terletak di kedua-dua belah Khatulistiwa dan meliputi kawasan 342,000 km2 (132,000 bt2). Negara ini mempunyai jalur pesisir Atlantik yang sempit di barat daya. Dari pesisir, bentuk muka bumi meningkat melalui kawasan Mayombe sebelum menurun ke Lembah Niari. Bahagian tengah merangkumi dataran tinggi dan savana, termasuk Dataran Tinggi Batéké, manakala bahagian utara didominasi tanah pamah, tanah lembap dan hutan hujan Lembangan Congo.[16]

Sungai Congo membentuk sebahagian besar sempadan timur dan tenggara. Anak sungai utama termasuk Sungai Ubangi, Sungai Sangha, Sungai Alima dan Sungai Likouala. Di barat daya, sistem Sungai Kouilou-Niari mengalir terus ke Lautan Atlantik. Brazzaville dan Kinshasa terletak bertentangan di kedua-dua tebing Sungai Congo.[5]

Bentuk muka bumi dan iklim

[sunting | sunting sumber]

Iklim Republik Congo umumnya tropika, dengan suhu tinggi dan kelembapan yang ketara sepanjang tahun. Bahagian utara yang terletak berhampiran Khatulistiwa menerima hujan yang lebih sekata. Di selatan, musim hujan biasanya berlaku antara Oktober dengan Mei, manakala musim kering lebih ketara dari Jun hingga September. Keadaan tempatan berubah mengikut ketinggian, jarak dari pesisir dan kedudukan relatif terhadap Khatulistiwa.[16]

Kawasan savana terdapat terutamanya di lembah Niari, dataran tinggi tengah dan kawasan sekitar Brazzaville. Hutan lembap yang luas mendominasi bahagian utara, khususnya di jabatan Sangha dan Likouala. Dataran banjir serta kawasan berpaya di sepanjang sungai utara menyukarkan pembinaan jalan raya dan menyebabkan pengangkutan sungai terus penting bagi sesetengah kawasan.[16]

Alam sekitar dan biodiversiti

[sunting | sunting sumber]
Gajah hutan Afrika berdiri di kawasan lapang yang dikelilingi hutan
Gajah hutan Afrika di Mbeli Bai, Taman Negara Nouabalé-Ndoki.

Hutan meliputi kira-kira 64.1% daripada keluasan daratan Republik Congo pada 2023.[2] Hutan ini merupakan sebahagian daripada Lembangan Congo, kawasan hutan tropika kedua terbesar di dunia selepas Amazon. Ekosistemnya menjadi habitat kepada gajah hutan Afrika, gorila tanah pamah barat, cimpanzi, bongo dan pelbagai spesies burung, ikan serta tumbuhan.

Taman Negara Nouabalé-Ndoki di utara negara merupakan komponen Republik Congo dalam Sangha Trinational. Tapak rentas sempadan ini turut merangkumi Taman Negara Lobéké di Cameroon dan Taman Negara Dzanga-Ndoki di Republik Afrika Tengah. UNESCO memasukkannya ke dalam Senarai Warisan Dunia pada 2012 kerana kawasan hutan yang bersambung, kepelbagaian habitat dan kepentingannya bagi pemuliharaan mamalia besar Afrika Tengah.[17]

Ancaman terhadap alam sekitar termasuk pemburuan haram, pembalakan yang tidak mampan, pembukaan jalan, pembangunan perlombongan dan petroleum, serta perubahan corak hujan dan banjir. Dasar pemuliharaan perlu diseimbangkan dengan mata pencarian masyarakat tempatan, hak masyarakat peribumi dan kepentingan hasil hutan kepada ekonomi negara.[17]

Politik dan pemerintahan

[sunting | sunting sumber]

Perlembagaan dan institusi

[sunting | sunting sumber]

Perlembagaan 2015 mentakrifkan Republik Congo sebagai sebuah negara berdaulat, kesatuan, tidak boleh dibahagikan, sekular, demokratik dan terpencar. Brazzaville ditetapkan sebagai ibu negara. Bahasa Perancis ialah bahasa rasmi, manakala Kituba dan Lingala ditetapkan sebagai bahasa kebangsaan perantara.[14]

Presiden dipilih secara langsung untuk tempoh lima tahun dan boleh dipilih semula dua kali. Presiden melantik perdana menteri, yang mengetuai tindakan kerajaan, serta melantik anggota kerajaan atas cadangan perdana menteri. Parlimen terdiri daripada Perhimpunan Kebangsaan dan Senat. Ahli Perhimpunan Kebangsaan dipilih secara langsung, manakala senator dipilih secara tidak langsung oleh badan-badan tempatan.[14]

Institusi politik utama Republik Congo
Institusi atau jawatan Penyandang atau keanggotaan Kaedah pemilihan atau pelantikan Tempoh dan fungsi perlembagaan
Presiden Denis Sassou Nguesso (PCT); penggal semasa bermula 16 April 2026[7] Dipilih secara langsung Penggal lima tahun dan boleh dipilih semula dua kali; ketua negara serta pemegang kuasa eksekutif
Perdana Menteri Anatole Collinet Makosso; dilantik semula pada 24 April 2026[18] Dilantik oleh presiden Mengetuai tindakan kerajaan di bawah kuasa presiden
Perhimpunan Kebangsaan 151 ahli[19] Pilihan raya langsung Penggal lima tahun; membahas dan meluluskan undang-undang serta mengawasi tindakan kerajaan
Senat 72 senator[20] Pilihan raya tidak langsung melalui badan tempatan Penggal enam tahun; mengambil bahagian dalam proses perundangan dan mewakili kepentingan wilayah

Sistem kehakiman merangkumi mahkamah biasa serta institusi seperti Mahkamah Perlembagaan, Mahkamah Agung, Mahkamah Kira-kira dan Disiplin Belanjawan serta Majlis Negara. Mahkamah Perlembagaan memutuskan kesahihan pilihan raya presiden dan parlimen serta menilai kesesuaian undang-undang dengan perlembagaan.[14]

Pilihan raya dan hak asasi manusia

[sunting | sunting sumber]

PCT merupakan kuasa dominan dalam politik negara. Dalam pilihan raya perundangan 2022, parti itu memenangi 112 daripada 151 kerusi Perhimpunan Kebangsaan.[21]

Pilihan raya presiden 2026 berlangsung dengan tujuh calon. Keputusan muktamad memberikan Sassou Nguesso 94.90% undi. Beberapa parti pembangkang memboikot pilihan raya dan mempersoalkan kebebasan proses tersebut. Reuters turut melaporkan bahawa beberapa pemimpin pembangkang utama dipenjarakan atau berada dalam buangan, manakala sekatan dikenakan terhadap perhimpunan politik dan kegiatan sesetengah kumpulan pembangkang.[22]

Dalam laporan Freedom in the World 2025, Freedom House mengklasifikasikan Republik Congo sebagai “Tidak Bebas” dengan skor 17 daripada 100. Organisasi tersebut menyatakan bahawa kuasa politik tertumpu pada presiden dan PCT serta membangkitkan kebimbangan tentang kebebasan media, penahanan lawan politik, kebebasan berhimpun dan tindakan pasukan keselamatan.[23] Penilaian ini ialah penilaian sebuah organisasi pemantau luar dan perlu dibezakan daripada kedudukan rasmi kerajaan Congo.

Hubungan luar

[sunting | sunting sumber]

Republik Congo menyertai Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu pada 20 September 1960 dan merupakan anggota Kesatuan Afrika.[12][24] Negara ini turut mengambil bahagian dalam kerjasama Afrika Tengah melalui Komuniti Ekonomi Negara-negara Afrika Tengah dan Komuniti Ekonomi dan Kewangan Afrika Tengah.

Sebagai negara berbahasa Perancis, Republik Congo ialah anggota Pertubuhan Antarabangsa Francophonie.[25] Negara ini menyertai Pertubuhan Negara-negara Pengeksport Petroleum pada Jun 2018, mencerminkan kepentingan petroleum dalam ekonomi dan dasar luarnya.[26]

Hubungan luar Republik Congo turut menumpukan kerjasama pengurusan hutan Lembangan Congo, keselamatan serantau, pengangkutan rentas sempadan dan pelaburan dalam industri petroleum, perlombongan serta infrastruktur. Perancis kekal sebagai rakan sejarah, sementara hubungan ekonomi dan diplomatik turut dikembangkan dengan negara Afrika lain, China, Amerika Syarikat, Kesatuan Eropah dan institusi kewangan antarabangsa.

Pembahagian pentadbiran

[sunting | sunting sumber]
Peta Republik Congo yang menunjukkan 15 jabatan sejak 2024
Peta 15 jabatan Republik Congo sejak penyusunan semula pada 2024.

Republik Congo dibahagikan kepada 15 jabatan. Sebelum 2024, negara ini mempunyai 12 jabatan. Undang-undang bertarikh 8 Oktober 2024 mewujudkan Djoué-Léfini, Nkéni-Alima dan Congo-Oubangui serta mentakrifkan semula sempadan beberapa jabatan bersebelahan.[27]

Oleh sebab banci kebangsaan terakhir dijalankan pada 2023, sebelum ketiga-tiga jabatan baharu diwujudkan, angka penduduk jabatan dalam laporan banci tersebut tidak boleh dipadankan terus dengan sempadan 15 jabatan tanpa pengagihan semula rasmi. Oleh itu, jadual berikut tidak mencampurkan angka banci lama dengan struktur wilayah baharu.

Jabatan Republik Congo sejak Oktober 2024
Jabatan Pusat pentadbiran Status pembentukan Catatan
Bouenza Madingou Jabatan sedia ada Terletak di bahagian selatan-tengah
Brazzaville Brazzaville Jabatan sedia ada Merangkumi ibu negara
Congo-Oubangui Mossaka Ditubuhkan pada 2024 Merangkumi daerah Mossaka, Bokoma, Liranga dan Loukoléla[27]
Cuvette Owando Jabatan sedia ada Sempadannya ditakrifkan semula pada 2024
Cuvette-Ouest Ewo Jabatan sedia ada Terletak di bahagian barat-tengah
Djoué-Léfini Odziba Ditubuhkan pada 2024 Merangkumi daerah Ignié, Mayama, Vinza, Kimba, Odziba, Ngabé dan kawasan yang ditetapkan undang-undang[27]
Kouilou Loango Jabatan sedia ada Loango ditetapkan sebagai pusat jabatan pada 2011[28]
Lékoumou Sibiti Jabatan sedia ada Terletak di bahagian barat daya pedalaman
Likouala Impfondo Jabatan sedia ada Jabatan paling utara
Niari Dolisie Jabatan sedia ada Merangkumi sebahagian besar lembah Niari
Nkéni-Alima Gamboma Ditubuhkan pada 2024 Merangkumi daerah Gamboma, Abala, Allembé, Ollombo, Ongogni dan Makotimpoko[27]
Plateaux Djambala Jabatan sedia ada Sempadannya ditakrifkan semula selepas penubuhan Nkéni-Alima
Pointe-Noire Pointe-Noire Jabatan sedia ada Merangkumi bandar pelabuhan utama negara
Pool Kinkala Jabatan sedia ada Sempadannya ditakrifkan semula selepas penubuhan Djoué-Léfini
Sangha Ouésso Jabatan sedia ada Terletak di bahagian barat laut

Nama dan pusat pentadbiran jabatan disahkan melalui undang-undang negara dan rujukan toponimi rasmi.[29]

Jabatan dibahagikan lagi kepada komun, daerah dan arondisemen mengikut status kawasan berkenaan. Brazzaville dan Pointe-Noire mempunyai arondisemen bandar, manakala jabatan lain menggabungkan pusat bandar dengan daerah luar bandar.

Ekonomi

[sunting | sunting sumber]
Timbunan kayu balak di kawasan pelabuhan Pointe-Noire
Kayu balak untuk eksport di Pelabuhan Pointe-Noire.

Republik Congo merupakan sebuah ekonomi berpendapatan sederhana rendah yang sangat bergantung pada hasil sumber asli. Keluaran dalam negara kasar nominalnya berjumlah kira-kira AS$15.72 bilion pada 2024, bersamaan AS$2,482.2 seorang.[2] Ekonomi sebenar berkembang sebanyak 2.6% pada 2024, dan pendapatan benar per kapita meningkat buat kali pertama sejak 2016. Walau bagaimanapun, Bank Dunia menyatakan bahawa pertumbuhan tersebut belum menghasilkan pengurangan kadar kemiskinan yang bermakna.[30]

Pointe-Noire ialah pusat utama industri petroleum, pelabuhan dan kegiatan komersial, manakala Brazzaville menjadi pusat pentadbiran, kewangan dan perkhidmatan. Mata wang negara ialah franc CFA Afrika Tengah, yang digunakan bersama oleh negara anggota Komuniti Ekonomi dan Kewangan Afrika Tengah.

Petroleum dan kewangan awam

[sunting | sunting sumber]

Pengeluaran petroleum luar pesisir berkembang pesat sejak 1970-an dan menjadi sumber utama eksport serta hasil kerajaan. Negara ini juga menghasilkan gas asli dan mempunyai kegiatan perlombongan emas serta berlian secara kecil-kecilan atau artisanal. Société nationale des pétroles du Congo mewakili kepentingan negara dalam sektor hidrokarbon.

Menurut laporan Inisiatif Ketelusan Industri Ekstraktif, industri ekstraktif memberikan sumbangan berikut kepada ekonomi pada 2023:[31]

Sumbangan industri ekstraktif kepada ekonomi, 2023
Petunjuk Bahagian Asas perbandingan
Hasil kerajaan 66.41% Bahagian daripada keseluruhan hasil kerajaan
Eksport 72.42% Bahagian daripada nilai keseluruhan eksport
Keluaran dalam negara kasar 53.26% Bahagian daripada KDNK negara
Pekerjaan 0.50% Bahagian daripada keseluruhan pekerjaan

Perbezaan besar antara sumbangan sektor tersebut kepada KDNK dan sumbangannya kepada pekerjaan menunjukkan bahawa industri ekstraktif bersifat intensif modal. Kebergantungan pada petroleum juga menyebabkan hasil kerajaan, imbangan pembayaran dan perbelanjaan awam mudah terjejas oleh perubahan harga dan pengeluaran minyak.[31]

Kepelbagaian ekonomi dan pembangunan

[sunting | sunting sumber]

Sektor bukan petroleum merangkumi perkhidmatan, pembinaan, perdagangan, pertanian, perhutanan, pemprosesan makanan dan pembuatan berskala kecil. Ubi kayu, pisang plantain, jagung dan tanaman makanan lain penting bagi penggunaan domestik. Perhutanan komersial merupakan kegiatan ekonomi utama di bahagian utara dan barat negara, tetapi memerlukan kawal selia bagi mengelakkan pembalakan berlebihan dan memastikan masyarakat tempatan mendapat manfaat yang sewajarnya.

Dasar kepelbagaian ekonomi memberikan tumpuan kepada peningkatan produktiviti pertanian, pemprosesan bahan mentah di dalam negara, pembangunan perusahaan kecil dan sederhana serta penambahbaikan pengangkutan dan bekalan tenaga. Bank Dunia mengenal pasti pengurusan kewangan awam, modal insan, infrastruktur, penyelenggaraan aset dan tadbir urus sumber semula jadi sebagai bidang penting bagi pertumbuhan jangka panjang.[30]

Walaupun negara mempunyai pendapatan petroleum yang besar, ketidaksamaan pendapatan kekal tinggi. Pekali Gini terakhir yang diterbitkan oleh Bank Dunia ialah 48.9 bagi 2011.[3] Ketiadaan ukuran Gini kebangsaan yang lebih baharu perlu diambil kira apabila menilai keadaan semasa.

Infrastruktur dan pengangkutan

[sunting | sunting sumber]
Peta landasan kereta api antara Pointe-Noire, Dolisie dan Brazzaville
Rangkaian kereta api Republik Congo.

Rangkaian pengangkutan Republik Congo dibentuk oleh koridor yang menghubungkan pelabuhan Atlantik di Pointe-Noire dengan Brazzaville dan rangkaian sungai di pedalaman. Kepadatan penduduk yang rendah, hutan tebal, tanah berpaya dan jarak yang jauh antara petempatan menjadikan pembinaan serta penyelenggaraan prasarana lebih mencabar di bahagian utara.

Pelabuhan Pointe-Noire ialah pelabuhan laut utama negara dan mengendalikan petroleum, kayu, bahan galian, kontena serta barangan am. Brazzaville pula mempunyai pelabuhan sungai yang bersambung dengan Kinshasa dan laluan ke Sungai Congo, Ubangi serta Sangha. Pengangkutan sungai penting bagi hubungan dengan kawasan utara dan negara pedalaman seperti Republik Afrika Tengah.

Laluan utama Kereta Api Congo–Lautan menghubungkan Brazzaville dengan Pointe-Noire sepanjang kira-kira 510 km melalui Dolisie dan kawasan Mayombe. Landasan itu secara sejarah menjadi penghubung antara pelabuhan laut Pointe-Noire dengan pelabuhan sungai Brazzaville.[32] Kepentingannya kepada pengangkutan barang kekal besar, tetapi peningkatan kebolehpercayaan memerlukan penyelenggaraan landasan, lokomotif, isyarat dan kemudahan stesen.

Jalan Kebangsaan 1 menghubungkan Pointe-Noire dengan Brazzaville, manakala rangkaian ke utara menghubungkan ibu negara dengan Gamboma, Oyo, Owando dan Ouésso. Jalan sekunder di kawasan luar bandar mempunyai keadaan yang berubah-ubah dan sesetengahnya sukar dilalui ketika hujan lebat.

Lapangan terbang antarabangsa utama ialah Lapangan Terbang Maya-Maya di Brazzaville dan Lapangan Terbang Antarabangsa Agostinho-Neto di Pointe-Noire. Penerbangan domestik turut menghubungkan beberapa pusat jabatan, khususnya kawasan yang tidak mempunyai hubungan jalan raya atau kereta api yang berterusan.

Demografi

[sunting | sunting sumber]

Penduduk dan petempatan

[sunting | sunting sumber]
Bumbung bangunan di Poto-Poto dengan latar langit Brazzaville
Pemandangan kawasan Poto-Poto di Brazzaville.

Banci Penduduk dan Perumahan Kelima merekodkan 6,142,180 penduduk pada 2023. Daripada jumlah itu, 3,049,942 orang atau 49.7% ialah lelaki dan 3,092,238 orang atau 50.3% ialah wanita.[1] Dengan keluasan 342,000 km², kepadatan penduduk purata ialah kira-kira 18.0 orang bagi setiap kilometer persegi.

Taburan penduduk sangat tidak sekata. Kira-kira 58% penduduk tinggal di Brazzaville atau Pointe-Noire, sedangkan kawasan hutan yang luas di utara mempunyai kepadatan penduduk yang rendah.[5] Bandar penting lain termasuk Dolisie, Nkayi, Ouésso, Owando, Impfondo dan Sibiti.

Pertumbuhan Brazzaville dan Pointe-Noire didorong oleh migrasi dari kawasan luar bandar, pekerjaan pentadbiran dan kegiatan petroleum serta perkhidmatan. Pertumbuhan bandar yang pesat meningkatkan permintaan terhadap perumahan, air bersih, sanitasi, pengangkutan awam, sekolah dan kemudahan kesihatan.

Bahasa, masyarakat dan agama

[sunting | sunting sumber]

Penduduk Republik Congo terdiri daripada pelbagai masyarakat etnolinguistik. Antara kelompok yang lazim dikenal pasti ialah masyarakat Kongo di selatan, Téké di kawasan tengah, Mbochi di utara-tengah serta masyarakat di Sangha dan Likouala. Masyarakat peribumi hutan, termasuk kelompok Aka, turut tinggal terutamanya di bahagian utara. Angka peratus yang tepat berbeza mengikut kaedah pengelasan dan tidak diterbitkan dalam keputusan awal banci 2023; oleh itu, pembahagian etnik tidak sesuai dipersembahkan sebagai peratus tetap tanpa sumber banci yang jelas.

Bahasa Perancis digunakan dalam pentadbiran, pendidikan formal, perundangan dan sebahagian besar media bertulis. Kituba dan Lingala berfungsi sebagai bahasa perantara dalam komunikasi harian, perdagangan dan budaya popular. Negara ini juga mempunyai pelbagai bahasa tempatan, termasuk bahasa dalam kelompok Kongo, Téké dan Mbochi.[33]

Perlembagaan menetapkan Republik Congo sebagai negara sekular dan menjamin kebebasan beragama. Agama Kristian, termasuk Katolik, Protestan dan gereja bebas, mempunyai kehadiran terbesar dalam kehidupan beragama. Kepercayaan tradisional Afrika sering diamalkan secara tersendiri atau bersama amalan Kristian, manakala komuniti Islam membentuk minoriti.[34]

Pendidikan dan kesihatan

[sunting | sunting sumber]
Pelajar berkumpul di hadapan bangunan Universiti Marien Ngouabi
Pelajar di hadapan sebuah bangunan Universiti Marien Ngouabi di Brazzaville.

Pendidikan rendah merupakan bahagian utama sistem pendidikan kebangsaan, diikuti pendidikan menengah am, teknikal dan vokasional. UNICEF melaporkan kemajuan dalam akses dan penamatan pendidikan rendah, tetapi mengenal pasti ketidakseimbangan penempatan guru, mutu pembelajaran, keadaan sekolah dan perbezaan antara bandar dengan luar bandar sebagai cabaran berterusan.[35]

Universiti Marien Ngouabi di Brazzaville ditubuhkan pada 4 Disember 1971 sebagai Universiti Brazzaville. Institusi itu dinamakan semula pada 1977 bagi memperingati Presiden Marien Ngouabi.[36] Pendidikan tinggi turut disediakan oleh sekolah profesional dan institusi swasta.

Sistem kesihatan merangkumi hospital rujukan di Brazzaville dan Pointe-Noire, hospital jabatan, pusat kesihatan dan kemudahan primer. Akses kepada kakitangan, ubat-ubatan dan kemudahan berbeza dengan ketara antara bandar utama dengan kawasan luar bandar. Jangka hayat ketika lahir ialah 65.8 tahun pada 2023 menurut data yang digunakan dalam Laporan Pembangunan Manusia 2025.[4]

Budaya

[sunting | sunting sumber]
Sekumpulan penari mempersembahkan tarian tradisional Kongo
Persembahan tarian dalam tradisi masyarakat Kongo.

Budaya Republik Congo terbentuk daripada tradisi masyarakat tempatan, pengalaman kolonial Perancis, kehidupan bandar dan pertukaran budaya merentasi Sungai Congo. Seni persembahan, muzik, tarian, penceritaan lisan, ukiran, tekstil dan upacara masyarakat berbeza mengikut kawasan serta kelompok bahasa.

Kesusasteraan dan seni

[sunting | sunting sumber]

Brazzaville berkembang sebagai salah sebuah pusat kesusasteraan berbahasa Perancis di Afrika Tengah. Penulis penting dari Republik Congo termasuk Jean Malonga, Tchicaya U Tam'si, Sony Labou Tansi, Henri Lopes, Emmanuel Dongala dan Alain Mabanckou. Karya mereka membincangkan kolonialisme, kekuasaan politik, identiti, penghijrahan, kehidupan bandar dan hubungan antara tradisi tempatan dengan dunia moden.[37]

Seni visual merangkumi ukiran kayu, topeng, arca, lukisan dan seni kontemporari. Sekolah Pelukis Poto-Poto, yang berkembang di Brazzaville pada pertengahan abad ke-20, menjadi terkenal kerana gaya gambaran manusia, haiwan dan kehidupan harian yang tersendiri.

Muzik dan sukan

[sunting | sunting sumber]

Rumba Congo berkembang di kedua-dua Brazzaville dan Kinshasa melalui pertemuan irama tempatan, muzik Afro-Cuba, alat muzik moden dan rakaman komersial. Genre muzik dan tarian ini popular khususnya di kawasan bandar. Pada 2021, UNESCO memasukkan rumba Congo, melalui pencalonan bersama Republik Congo dan Republik Demokratik Congo, ke dalam Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan.[38]

Bola sepak ialah sukan yang paling banyak diikuti. Pasukan bola sepak kebangsaan Republik Congo memenangi Piala Negara-Negara Afrika 1972 selepas menewaskan Mali 3–2 dalam perlawanan akhir.[39] Negara ini turut mengambil bahagian dalam olahraga, bola keranjang, bola baling, tinju, judo dan sukan Olimpik.

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 3 "Rapport préliminaire du RGPH-5" (dalam bahasa Perancis). Institut national de la statistique de la République du Congo. 4 Januari 2024. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  2. 1 2 3 4 "Congo, Rep.: Data" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  3. 1 2 "Gini index: Congo, Rep" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  4. 1 2 Human Development Index and its components (PDF). Human Development Report 2025 (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. 2025. m/s. 2. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  5. 1 2 3 "Présentation du Congo" (dalam bahasa Perancis). Kementerian Eropah dan Hal Ehwal Luar Perancis. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 Clark, John F. (2008). The Failure of Democracy in the Republic of Congo (dalam bahasa Inggeris). Boulder: Lynne Rienner Publishers. ISBN 978-1-58826-555-5.
  7. 1 2 3 "President Denis Sassou-N'Guesso wins fifth term with nearly 95% of vote". Associated Press (dalam bahasa Inggeris). 28 Mac 2026. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  8. 1 2 3 "Congo, anciennement Congo-Brazzaville". Encyclopédie Larousse (dalam bahasa Perancis). Dicapai pada 29 Julai 2026.
  9. ↑ "Kingdom of Kongo" (dalam bahasa Inggeris). World History Encyclopedia. 2 Mei 2019. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  10. ↑ "Congo français, Moyen-Congo, France, Brazza" (dalam bahasa Perancis). Digithèque de matériaux juridiques et politiques, Université de Perpignan. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  11. ↑ Van der Linden, Marcel (7 Julai 2025). "Forced Labour and the System of Overburdening in the Interwar Middle Congo: Congolese Populations between Administrative Violence and Local Runaway Schemes, 1918–1948". International Review of Social History (dalam bahasa Inggeris). Cambridge University Press. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  12. 1 2 "Admission of the Republic of the Congo (Brazzaville) to membership in the United Nations" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu. 20 September 1960. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  13. ↑ Republic of the Congo Pre-Election Assessment Report (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). International Foundation for Electoral Systems. 1 Disember 1991. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  14. 1 2 3 4 "Republic of the Congo's Constitution of 2015" (dalam bahasa Inggeris). Constitute Project. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  15. ↑ "Denis Sassou N'Guesso sworn in for another term in Republic of Congo, extending 42-year rule". Associated Press (dalam bahasa Inggeris). 16 April 2026. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  16. 1 2 3 "Republic of the Congo". Encyclopaedia Britannica (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 29 Julai 2026.
  17. 1 2 "Sangha Trinational" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  18. ↑ "Anatole Collinet Makosso reconduit au poste de Premier ministre, chef du gouvernement" (dalam bahasa Perancis). Kerajaan Republik Congo. 24 April 2026. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  19. ↑ "Congo: National Assembly" (dalam bahasa Inggeris). Kesatuan Antara Parlimen. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  20. ↑ "Congo: Senate" (dalam bahasa Inggeris). Kesatuan Antara Parlimen. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  21. ↑ "Congo: élections à l'Assemblée nationale de juillet 2022" (dalam bahasa Perancis). Kesatuan Antara Parlimen. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  22. ↑ "Congo Republic's Sassou seeks new term amid subdued election". Reuters (dalam bahasa Inggeris). 16 Mac 2026. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  23. ↑ "Republic of Congo: Freedom in the World 2025" (dalam bahasa Inggeris). Freedom House. 2025. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  24. ↑ "Republic of the Congo" (dalam bahasa Inggeris). Kesatuan Afrika. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  25. ↑ "Congo" (dalam bahasa Perancis). Pertubuhan Antarabangsa Francophonie. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  26. ↑ "Remarks by the OPEC Secretary General" (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Negara-negara Pengeksport Petroleum. 5 September 2018. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  27. 1 2 3 4 Journal officiel de la République du Congo, no. 42-2024 (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Perancis). Sekretariat Agung Kerajaan Republik Congo. 17 Oktober 2024. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  28. ↑ Journal officiel de la République du Congo, no. 21-2011 (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Perancis). Sekretariat Agung Kerajaan Republik Congo. 26 Mei 2011. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  29. ↑ Congo Toponymic Factfile (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Permanent Committee on Geographical Names, Kerajaan United Kingdom. Oktober 2024. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  30. 1 2 "Republic of Congo Economic Update 2025: Strengthen the Management of Produced, Human and Natural Capital to Raise Living Standards" (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. 23 September 2025. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  31. 1 2 "Republic of the Congo" (dalam bahasa Inggeris). Inisiatif Ketelusan Industri Ekstraktif. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  32. ↑ The Republic of Congo's Infrastructure: A Continental Perspective (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Bank Dunia. 2010. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  33. ↑ "Congo-Brazzaville". Manual of Romance Sociolinguistics (dalam bahasa Inggeris). De Gruyter. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  34. ↑ Republic of the Congo 2023 International Religious Freedom Report (PDF) (Laporan) (dalam bahasa Inggeris). Jabatan Negara Amerika Syarikat. 2024. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  35. ↑ "Teachers for All: Republic of Congo" (dalam bahasa Inggeris). UNICEF. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  36. ↑ "Historique" (dalam bahasa Perancis). Université Marien Ngouabi. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  37. ↑ "Terror Across the River: Letter from a Congo Literary Festival". The New Yorker (dalam bahasa Inggeris). 7 Mei 2013. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  38. ↑ "Congolese rumba" (dalam bahasa Inggeris). UNESCO. 2021. Dicapai pada 29 Julai 2026.
  39. ↑ "TotalEnergies CAF Africa Cup of Nations informative facts" (dalam bahasa Inggeris). Konfederasi Bola Sepak Afrika. Dicapai pada 29 Julai 2026.

Bacaan lanjut

[sunting | sunting sumber]
  • Clark, John F. (2008). The Failure of Democracy in the Republic of Congo (dalam bahasa Inggeris). Boulder: Lynne Rienner Publishers. ISBN 978-1-58826-555-5.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Republik_Congo&oldid=6914961"