જાગી ને જોઉં તો..

હે ઇશ્વર, ખોટુ ન લાગે તો તને એક વાત કહું ?  હું તને તું કહું ? મિત્ર ભાવ સાથે થોડોક નજીક આવીશ તો દિલ ખોલીને વાત કરવી છે. ખાલી અર્જુનને જ, હે સખા, હે સખા સંબોધીને ઘણી વાતો કરી. અર્જુન ઘણા પ્રશ્નો કરવાના ભુલી ગયો અને તને મજા પડી ગઇ. તને નહીં આ પૃથ્વીના માણસોને પણ મજા પડી ગઇ. જે વાત તે નથી કરી એ બધુ થાય, બધું કરાય, એમાં અધર્મ જેવું કાંઇ નહી, તે કરેલી વાત સાથે માણસને કોઇ નિસ્બત નથી પણ જે નથી કરી તે બધું તેને યાદ છે.

હવે તને શું પ્રશ્નો કરૂ ? જવાબ આપવા તો તારે પાછો અવતાર લેવો પડે ને ? આ અવતારની વાત કરવામાં તું પોતે જ પકડાઇ ગયો છે.  संभवामी युगे युगे ।  આ વાતમાં જ  અમે ભરમાઇ ગયા. ઇશ્વર તારે ઘડીએ ઘડીએ આ જ કામ કરવાનું ? તું એક જ વારમાં, એક જ અવતારમાં ધર્મની સ્થાપનાનું કામ પુરૂ કેમ ન કરી શક્યો ? તારી સીસ્ટમમાં ક્યાંક ખોટ છે. તને લાગતું નથી કંઇક ગડબડ છે ?

તે આ અવતારની વાત કરી અને લુચ્ચા અને લફંગા માણસો ભગવાનના અવતાર બની બનીને આવવા લાગ્યા. સામાન્ય માણસની જેમ જ ખાતા પીતા, બે પગે ચાલતા અને ઊંઘી જતા માણસો પોતાને ભગવાન સાબીત કરવા માંડ્યા ! તેલ વગર દિવા પ્રગટાવે ! હાથમાંથી ભભૂતી કાઢે ! મુઠ્ઠીમાંથી વીંટી કાઢે ! આવા મદારી જેવા નાના નાના જાદુના ખેલ કરીને લોકોને બેવકુફ બનાવવા લાગ્યા. તને વિચાર ન આવ્યો  કે કંઇક ઓળખ પત્ર જેવું તારી સીસ્ટમમાં હોવું જોઇએ ? જેમ અમારે આધાર કાર્ડ હોય છે. PAN CARD હોય છે ?

PAN CARD  પરથી યાદ આવ્યું. ઇન્કમટેક્ષ ન ભરવો એ કંઇ પાપ થોડું ગણાય ? તે કોઇ ધર્મ ગ્રંથમાં ઇન્કમટેક્ષ વિષે ઉલ્લેખ કર્યો છે ? અર્જુન પણ શું પુછે ? ઇન્કમટે વિષે તેને પણ શું ખબર હોય ! તારી ભુલને કારણે અંહીયા કોઇ ઇન્કમટેક્ષ ભરતુ નથી. અરે હા, તું તો  KING MAKER હતો તને KINGDOM સિવાયની બીજી કોઇ વ્યવસ્થાનો વિકલ્પ પણ ક્યાંથી ખબર હોય ! અમારે અંહિયા લોકશાહી છે અને લોકશાહીની બધી ગડબડો છે, ભ્રષ્ટાચાર છે, ચુટણી અને ચુટણીની ગડબડો છે.અર્થ-વ્યવસ્થા શું કહેવાય તને ખબર છે ? હોત તો ક્યાંક તો તેનો ઉલ્લેખ કરત ને ? અર્થ-વ્યવસ્થા સ્વસ્થ ન હોય તો સમાજમાં વર્ગ-ભેદ થઇ જાય છે, પછી સામ્યવાદ, સમાજવાદ. આવા વાદોમાં માણસો વહેંચાઇ જાય છે. બધી ગડબડનું કારણ તું જ છે. યુગે યુગે અવતાર લઇને આ બધું ઠીક કરવાના ભ્રમમાં અમે તો કામથી ગયા.

તે પ્રકૃતીથી અમને ભરપૂર આપ્યું છે. હવા, પાણી, પર્વતો, નદીઓ, ધાન્ય, ફળ, ફુલ પણ વિતરણ કરવાની વ્યવસ્થા કરવી ભુલીગયો. તને ખબર છે ? માણસ આ બધી વસ્તુનો માલિક બની બેઠો ? હજી પણ મહાભારતનેય વટીજાય તેવા યુધ્ધો ફાટી નીકળે છે. કેવા ધર્મની સ્થાપના કરીને તું ગયો  છું ?

ચીનના એક નાસ્તિક વિચારક નિત્શેનું એક વિધાન વિચાર કરતા કરી દે છે. -” માણસ ઇશ્વર નથી , કારણકે માણસને પેટ છે. ઇશ્વરને પેટ નથી એટલે કોઇ ચિંતા નથી. ઇશ્વરને બીજા ઇશ્વર સાથે જીવવું નથી પડતું. માણસને બીજા માણસ સાથે જીવવાની બહુ મોટી સજા છે. આ સજા માણસને ક્યારેય ઇશ્વર બનવા નહીં દે ”.

જ્યારે માણસની વાત આવી ત્યારે ફ્રાંસના ફિલોસોફર અને મહાન લેખક સાર્ત્રની વાત સમજવા જેવી છે. તેનું મનોવિજ્ઞાન કોઇ દર્શન શાસ્ત્રથી જરાય ઓછું નથી.  Self  Consciousness Needs “The Other” to prove ( display ) its own existence, માણસને પોતાનું અસ્તિત્વ વ્યક્ત કરવું હોય તો બીજો માણસ અનિવાર્ય છે. સાર્ત્ર કહે છે કે પોતાના અસ્તિત્વને વ્યક્ત કરવાની માણસમાં જે લાલસા હોય છે, તે જાતિય આવેગ જેવી જ બળકટ હોય છે. માણસ વ્યક્ત થવાની લાલસાને રોકી નથી શકતો, and  He  needs   Other, વ્યક્ત થવા માટે બીજા માણસની હાજરી અનિવાર્ય છે.

બીજો માણસ “Other person” જ્યારે સામે હોય છે ત્યારે તે ઉદ્દીપકનું કામ કરે છે,તેને સમજવા કે જાણવા માટે જે  જાગૃત અવસ્થા Consciousness  પ્રતિક્રીયા કરે છે, તે મૂળ જાગ્રત અવસ્થા નથી હોતી. સાર્ત્ર તેને Reflective Consciousness  કહે છે. “પ્રતિક્રીયાત્મક સભાનતા” , આ પ્રતિક્રીયા વખતે માણસ પોતાનું મૂળ રૂપ કે મૂળ સ્વભાવ જાળવી નથી શકતો. પરિણામે માણસ જે વ્યક્ત થાય છે તે શરતી conditional પરિસ્થીતી  હોય છે દંભ હોય છે.  આપણી દરેક પ્રતિક્રીયાનો જવાબદાર બીજો માણસ હોય છે  The Other  અને એટલેજ સાર્ત્ર કહે છે કે

The Hell is Other people. માણસ આ મનો વિજ્ઞાન સમજીને દંભ વગર Unconditional,  પારદર્શી થઇ ને વ્યક્ત થશે તો સ્વર્ગ અંહી જ છે.સ્વર્ગ માટે ઇશ્વરને આજીજી કરવાની જરૂર નથી.

નોબેલ પ્રાઇઝ મેળવનાર લેખક ’હરમન હેસ ’ એક પ્રોટેસ્ટેંટ ધર્માવલંબી પરિવારમાં જન્મ્યા હતાં,  એક પાદરીને તેમણે પ્રશ્ન કર્યો હતો કે  ઇશ્વર જો વિદ્યમાન છે અને બધાજ કામ તેની મરજી મુજબ થાય છે તો ફક્ત સારા કર્મોની જવાબદારી જ કેમ લે છે ? ખરાબ કર્મોની જવાબદારી ઇશ્વર કેમ લેતો નથી ?

આજ સુધી પૃથ્વી નામના ગ્રહ પર માનવી નામનું પ્રાણી ઇશ્વર વિષે એક મત કેમ થઇ શક્યું નથી ?  અણદેખ્યા ઇશ્વરના વિવાદમાં બંદુકો લઇને લોકો નીકળી પડ્યા છે, આખી પૃથ્વીને ધમરોળી રહ્યા છે, તલવારની અણી ઉપર ધર્મ બેસી ગયો છે અને તારા પેટનું પાણી પણ હલતું નથી !

ખુદા વિષે ઘણુ પુછી પુછીને લોકો ગાલીબને પરેશાન કરતાં ત્યારે ગાલીબ બહું સરસ જવાબ આપતા.

खुदा है अगर तो फिक्र क्युं ?

गर नहीं है तो फीर जीक्र क्युं ?

પણ અમે ગાલીબ નથી ને ! અંદરથી ઉત્પાત મચેલો હોય ત્યારે જાત જાતના સવાલો મનમાં આવે.

બ્લોગ-૧૩૪