Katinig sa ngala-ngala

Tungkol sa katinig na nabubuo sa malambot na paleta ang artikulo na ito. Para sa matigas na paleta, tingnan ang Katinig sa paleta.

Sa ponetika, katínig sa ngala-ngalá o belár ang mga katinig sa likuran na nabubuo gamit ang likurang bahagi ng dila sa ngala-ngala. Dahil malawak ang bahaging ngala-ngala at hindi rin gaanong katumpak ang paggalaw ng likurang bahagi ng dila, karaniwan itong sumasailalim sa asimilasyon, kung saan maaaring lumipat ang artikulasyon sa mga ito paharap o palikod depende sa kalidad ng mga katabing patinig. Karaniwang humaharap ito kapag sinusundan ito ng isang harapang patinig, at lumilikod kung sinusundan naman ito ng isang likurang patinig.

Uri

Pulmonikong katinig

Nasa talahanayan ang mga katinig sa ngala-ngala na may kaakibat na simbolo sa Internasyonal na Ponetikong Alpabeto. Para sa bawat pares, makikita sa taas ang di-matunog na anyo nito habang matunog naman ang nasa baba.

Pangalan	IPA	Halimbawa
		Wika	Salita	Kahulugan	Bigkas
Katinig na pailong sa ngala-ngala	ŋ̊	Gales	fy nghot	'amerikana'	[və ŋ̊ɔt]
	ŋ	Tagalog	nganga		[ŋɐˈŋa]
Katinig na pasara sa labi't ngala-ngala	k͡p	Igbo	kpọ́	'tawag'	[k͡pɔ́]
	ɡ͡b	Yoruba	gbogbo	'lahat'	[ɡ͡boɡ͡bo]
Katinig na pasara sa ngala-ngala	k	Tagalog	kuto		[ˈkuto]
	g		gulo		[ɡulɔ]
Katinig na pasara-sutsot sa ngala-ngala	kx	Navajo	kǫʼ	'apoy'	[k͡xõʔ˩]
	ɡɣ	Ingles (RP)	good	'maayos'	[ˈɡ͡ɣʊˑd̥]
Katinig na pasara-sutsot sa ngala-ngala pagilid	k𝼄	Hiw	kwōr̄	'panaginip'	[kwok͜𝼄]
	ɡʟ̝		qr̄ē	'lumba-lumba'	[kʷɡ͡ʟ̝ɪ]
Katinig na pasutsot sa labi't ngala-ngala	ʍ	Persa (Klasiko)	خواستن xwâstän	'nais'	[xʷɑːs.ˈtan]
	—
Katinig na pasutsot sa ngala-ngala	x	Afrikaans	groot	'malaki'	[xrʊət]
	ɣ	Griyego	γάλα gála	'gatas'	[ˈɣala]
Katinig na pasutsot sa ngala-ngala pagilid	𝼄	Wahgi	nòⱡ	'tubig'	[no𝼄˩]
	ʟ̝	Archi	наӏлъдут naydut	'bughaw'	[naʟ̝dut]
Katinig na palapit sa labi't ngala-ngala	—
	w	Tagalog	araw		[ˈɐɾaw]
Katinig na palapit sa ngala-ngala	—
	ɰ	Guarani	gotyo	'malapit'	[ɰoˈtɨo]
Katinig na palapit sa ngala-ngala pagilid	ʟ̥	Gales	pwll	'sapa, hukay'	[pʊʟ̥]
	ʟ	Ingles (Katimugang Amerika)	middle	'gitna'	[ˈmɪɾʟ̩]
Simpleng katinig na pakatal sa ngala-ngala pagilid	—
	ʟ̆	—

Di-pulmonikong katinig

Pangalan	IPA	Halimbawa
		Wika	Salita	Kahulugan	Bigkas
Matunog na paloob na katinig sa ngala-ngala	ɠ	Zulu	ukuza	'dumating'	[uˈɠuːza]
Di-matunog na paloob na katinig sa ngala-ngala	ɠ̊	Uspantek	k'aam	'kawad'	[ɠ̊aːm]
Palabas na katinig na pasara sa ngala-ngala	kʼ	Ingles (Gales)	back	'likod'	[bækʼ]
Palabas na katinig na pasara-sutsot sa ngala-ngala	kxʼ	Xhosa	krola	'ukitin'	[kxʼola]
Palabas na katinig na pasara-sutsot sa ngala-ngala pagilid	k𝼄ʼ	Zulu	umklomelo	'premyo'	[umk𝼄ʼɔˈmɛːlo]
Palabas na katinig na pasutsot sa ngala-ngala	xʼ	Tlingit	xʼáaxʼ	'mansanas'	[xʼáːxʼ]