پرش به محتوا

لسوتو

ویرایش پیوندها
از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پادشاهی لسوتو

Naha ea Lesotho (زبان سوتو)
لسوتو
شعار: "Khotso, Pula, Nala" (سوتو)
"آشتی، باران، بهروزی"
سرود: سرود ملی لسوتو (the land of our fathers
(انگلیسی: "لسوتو سرزمین پدران ما")
موقعیت  لسوتو  (آبی تیره)– در آفریقا  (آبی روشن و خاکستری تیره)– در اتحادیه آفریقا  (آبی روشن)
موقعیت  لسوتو  (آبی تیره)

– در آفریقا  (آبی روشن و خاکستری تیره)
– در اتحادیه آفریقا  (آبی روشن)

پایتخت
و بزرگترین شهر
ماسرو
۲۹°۱۸′۵۴″ جنوبی ۲۷°۲۹′۱۳″ شرقی / ۲۹٫۳۱۵۰۰°جنوبی ۲۷٫۴۸۶۹۴°شرقی / -29.31500; 27.48694
زبان(های) رسمی
  • زبان(های) محلی
گروه‌های قومی
دین(ها)
نام(های) اهلیت
  • باسوتو (جمع)
  • موسوتو (مفرد)
حکومتحکومت متمرکز نظام پارلمانی پادشاهی مشروطه
لتسی سوم
سام ماتکانه
ماموناهنگ موکیتی‌می
تلوهانگ سکامانه
قوه مقننهمجلس
مجلس سنا
مجلس ملی
بنیانگذاری
۱۸۸۴
• استقلال از بریتانیا
۴ اکتبر ۱۹۶۶
مساحت
• کل
۳۰٬۳۵۵ کیلومتر مربع (۱۱٬۷۲۰ مایل مربع) (۱۳۷ام)
• آبها (٪)
ناچیز
جمعیت
• برآورد سال ۲۰۲۳
۲٬۲۱۰٬۶۴۶[۲] (۱۴۷ام)
• تراکم
۶۸٫۱ بر کیلومتر مربع (۱۷۶٫۴ بر مایل مربع) (۱۳۸ام)
تولید ناخالص داخلی (GDP)  برابری قدرت خرید (PPP)برآورد ۲۰۲۳ 
• کل
۶٫۹۱۵ میلیارد دلار[۳] (۱۶۸ام)
• سرانه
۳٬۲۳۴ دلار[۳] (۱۶۴ام)
تولید ناخالص داخلی (GPD) (اسمی)برآورد ۲۰۲۳ 
• کل
۲٫۳۷۳ میلیارد دلار[۳] (۱۸۴ام)
• سرانه
۱٬۱۱۰ دلار[۳] (۱۶۹ام)
شاخص جینی (۲۰۱۷)۴۴٫۹
شاخص توسعه انسانی (۲۰۲۳)۰٫۵۵۰
۱۶۷ام
واحد پوللوتی لسوتو (LSL), رند آفریقای جنوبی (ZAR)
منطقه زمانییوتی‌سی+۲ (زمان استاندارد آفریقای جنوبی)
جهت رانندگیچپ
پیش‌شماره تلفنی+۲۶۶
کد ایزو ۳۱۶۶LS
دامنه سطح‌بالا.ls

لسوتو (به انگلیسی: Lesotho، /ləˈsu:.tu:/)نام رسمی پادشاهی لسوتو (به انگلیسی: Kingdom of Lesotho) کشوری محصور در خشکی در جنوب آفریقا است. این کشور به‌طور کامل درون قلمروی آفریقای جنوبی قرار دارد و تنها کشوری در جهان است که به‌طور کامل ۱٬۴۰۰ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.پایتخت و بزرگ‌ترین شهر لسوتو، ماسرو است. زبان‌های رسمی این کشور زبان سوتو و زبان انگلیسی هستند. لسوتو دارای نظام حکومتی پادشاهی مشروطه با ساختار پارلمانی است. پادشاه فعلی کشور، لتسی سوم، و نخست‌وزیر آن سام ماتکانه است.[۴]

جمعیت لسوتو در سال ۲۰۲۳ حدود ۲٫۲ میلیون نفر برآورد شده‌است. مردم این کشور عمدتاً از قوم باسوتو هستند. دین غالب در لسوتو، مسیحیت است.لسوتو در تاریخ ۴ اکتبر ۱۹۶۶ از بریتانیا استقلال یافت. واحد پول آن لوتی لسوتو (LSL) است که هم‌ارز رند آفریقای جنوبی (ZAR) عمل می‌کند. لسوتو یکی از اعضای اتحادیه آفریقا و دیگر نهادهای منطقه‌ای و بین‌المللی است.[۵]

تاریخ

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
موشوشوئه اول به همراه وزیرانش

باسوتولند در سال ۱۸۲۲ تحت رهبری شاه موشوشوئه اول به‌عنوان یک واحد سیاسی واحد شکل گرفت.[۶]

موشوشو، پسر موخاچانه، یکی از رؤسای کوچک طایفه باکوتلی، در حدود سال ۱۸۰۴ به رهبری رسید و بعدها هویت سیاسی مستقل خود را شکل داد. بین سال‌های ۱۸۲۰ تا ۱۸۲۳ او و پیروانش در کوه بوتا-بوته مستقر شدند و به گروه‌هایی پیوستند که در برابر خشونت‌های دورهٔ مفکانه (Lifaqane) در زمان حکومت شاکا زولو مقاومت می‌کردند.

تحولات بعدی باسوتولند نتیجهٔ درگیری میان استعمارگران بریتانیایی و هلندی پس از تصرف مستعمره کیپ در سال ۱۷۹۵، و نیز رقابت میان حاکمیت رود اورنج و ایالت آزاد اورنج بود.[۷]

مبلغان مذهبی انجمن مبلغین انجیلی پاریس شامل توماس آربوسه، اوژن کازالیس و کانستنت گوسلن که در موریجا مستقر شدند، نقش مهمی در توسعهٔ نوشتار زبان سسوتو و انتشار آثار چاپی میان سال‌های ۱۸۳۷ تا ۱۸۵۵ داشتند.[۸]

کازالیس به‌عنوان مترجم و مشاور سیاسی، در ایجاد روابط دیپلماتیک و تأمین سلاح برای مقابله با مهاجمان اروپایی و گریکوا نقش داشت.

مهاجران بوئر (Trekboers) از مستعمره کیپ به مرزهای غربی باسوتولند رسیدند و ادعای مالکیت زمین کردند. نخستین آنان ژان دو وینار بود که در سال ۱۸۳۸ در منطقه ماتلاکنگ سکونت گزید.

بوئرها تلاش کردند اراضی میان دو رود و شمال رود کالدون را تصرف کنند. این ادعا با مقاومت باسوتوها مواجه شد.

موشوشو با فرماندار بریتانیایی جورج توماس ناپیر پیمانی امضا کرد که طی آن منطقهٔ حاکمیت رود اورنج ضمیمه شد. درگیری‌های نظامی میان باسوتو و بوئرها در دهه ۱۸۵۰ ادامه یافت، از جمله شکست نیروهای بریتانیایی در کولونیا‌ما (۱۸۵۱) و جنگ‌های بعدی.

در سال ۱۸۶۸، موشوشو از ملکه ویکتوریا درخواست حمایت کرد و باسوتولند به یک قلمرو تحت‌الحمایه بریتانیا تبدیل شد.

در سال ۱۸۶۹، مرزهای باسوتولند در توافق آلیوال شمال تعیین شد که موجب کاهش نیمی از قلمرو گردید. مرکز اداری به ماسرو منتقل شد.

موشوشو در سال ۱۸۷۰ درگذشت و دوران استعمار آغاز شد.

بین سال‌های ۱۸۷۱ تا ۱۸۸۴، باسوتولند تحت ادارهٔ مستعمره کیپ قرار داشت که موجب نارضایتی شدید و وقوع جنگ تفنگ باسوتو (۱۸۸۰–۱۸۸۱) شد.[۹]

در سال ۱۸۸۴، باسوتولند به یک مستعمرهٔ تاج بریتانیا تبدیل شد و ماسرو به‌عنوان پایتخت باقی ماند. در سال ۱۹۰۵، خط راه‌آهن ماسرو به شبکهٔ راه‌آهن آفریقای جنوبی متصل شد.

استقلال

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

باسوتولند در ۴ اکتبر ۱۹۶۶ از بریتانیا استقلال یافت و به «پادشاهی لسوتو» تبدیل شد.[۱۰]

حزب حزب ملی باسوتو (BNP) تا سال ۱۹۷۰ حکومت را در دست داشت. پس از شکست در انتخابات ۱۹۷۰، نخست‌وزیر جوزف لیابوا جاناتان از انتقال قدرت خودداری کرد و وضعیت سیاسی کشور به بحران کشیده شد.

در دهه ۱۹۸۰، ناآرامی‌های سیاسی و درگیری‌های داخلی شدت گرفت. در سال ۱۹۸۶ یک کودتای نظامی رخ داد و پادشاه موشوشوئه دوم تبعید شد و لتسی سوم جایگزین او گردید.

در سال ۱۹۹۳، حکومت نظامی پایان یافت و حکومت دموکراتیک بازگشت. در سال ۱۹۹۸، ناآرامی‌های سیاسی و مداخله نیروهای جامعه توسعه جنوب آفریقا موجب تخریب بخش‌هایی از ماسرو شد.

در سال ۲۰۰۲، نظام انتخاباتی جدید مبتنی بر نمایندگی تناسبی اجرا شد.

در سال ۲۰۱۴، تلاش برای کودتا نخست‌وزیر توماس تابانه را به فرار موقت وادار کرد.

در سال ۲۰۲۰، تابانه استعفا داد و موکتسی ماجورو به نخست‌وزیری رسید.

در همان سال، لسوتو آخرین کشور آفریقایی بود که نخستین مورد تأییدشدهٔ کووید-۱۹ را ثبت کرد.

در سال ۲۰۲۲، سام ماتکانه پس از پیروزی انتخاباتی نخست‌وزیر شد.

در سال ۲۰۲۵، اقتصاد لسوتو تحت تأثیر تعرفه‌های ایالات متحده بر صادرات نساجی قرار گرفت که موجب بحران اقتصادی و تعطیلی کارخانه‌ها شد.

سیاست

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

لسوتو یک پادشاهی مشروطه با نظام پارلمانی است.[۱۱]

نخست‌وزیر، در حال حاضر سام ماتکانه، رئیس دولت و دارای اختیارات اجرایی است.[۱۲]

پادشاه لسوتو، لِتسی سوم، رئیس کشور است[۱۲] و نقشی عمدتاً تشریفاتی دارد؛ او فاقد اختیارات اجرایی است و از مشارکت فعال در امور سیاسی منع شده است.

حزب انقلاب برای رفاه رهبری یک دولت ائتلافی را در مجلس ملی لسوتو بر عهده دارد. مجلس ملی، مجلس سفلی پارلمان است.

مجلس علیا، یعنی سنای لسوتو، از ۲۲ رئیس قبیله‌ای (که عضویت آنان موروثی است) و ۱۱ عضو منصوب‌شده توسط پادشاه، با توصیه نخست‌وزیر، تشکیل شده است.[۱۳]

قانون اساسی یک نظام قضایی مستقل را پیش‌بینی کرده است که شامل دیوان عالی، دادگاه تجدیدنظر، دادگاه‌های بدوی و دادگاه‌های سنتی در مناطق روستایی می‌شود. تمامی قضات دادگاه تجدیدنظر (به جز یک نفر) از حقوقدانان آفریقای جنوبی هستند.

در لسوتو هیئت منصفه وجود ندارد و قضات به‌تنهایی یا در پرونده‌های کیفری همراه با دو قاضی ناظر رأی صادر می‌کنند.

قانون اساسی برخی آزادی‌های مدنی از جمله آزادی بیان، آزادی تشکل، آزادی مطبوعات، آزادی تجمع مسالمت‌آمیز و آزادی مذهب را تضمین می‌کند.

لسوتو در شاخص ابراهیم ۲۰۰۸ در رتبه ۱۲ از میان ۴۸ کشور آفریقای زیرصحرا قرار گرفت.[۱۴]

در سال ۲۰۱۰، جنبش «منشور مردم» خواستار الحاق عملی کشور به آفریقای جنوبی به دلیل بحران اچ‌آی‌وی شد. نزدیک به یک‌چهارم جمعیت به اچ‌آی‌وی مبتلا هستند.[۱۵]

این کشور با بحران اقتصادی، ضعف پول ملی و محدودیت‌های سفر مواجه شده است. اتحادیه آفریقا خواستار ادغام اقتصادی با آفریقای جنوبی شد اما نه الحاق کامل.

در همان سال، طوماری به کمیساریای عالی آفریقای جنوبی ارائه شد که خواستار ادغام بود، اما این درخواست رد شد.[۱۶]

در اوج بحران ایدز، بیش از ۳۰٬۰۰۰ نفر از شهروندان خواستار الحاق کشور شدند تا امید به افزایش طول عمر کاهش‌یافته (تا حدود ۳۴ سال) بهبود یابد.

برخی پژوهشگران علوم سیاسی، از جمله جفری هربست، استدلال کرده‌اند که نبود اختلافات مرزی جدی در کشورهایی مانند لسوتو و اسواتینی موجب ضعف ساختار سیاسی آن‌ها شده است.[۱۷]

این وضعیت تا حدی ناشی از میراث استعمار و تأثیر حقوق انگلیسی و حقوق رومی-هلندی است.[۱۸]

پس از استعفای نخست‌وزیر توماس تابانه در سال ۲۰۲۰، بحث‌هایی درباره ایجاد کنفدراسیون میان لسوتو، اسواتینی و آفریقای جنوبی مطرح شد.[۱۹]

جانشین او، موکتسی ماجورو، تا سال ۲۰۲۲ در قدرت بود و سپس استعفا داد.[۲۰]

در دوره نخست‌وزیری ماتکانه نیز اعتراضات کارگری گسترده در صنعت پوشاک رخ داد.[۲۱]

روابط خارجی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

لسوتو عضو سازمان‌های منطقه‌ای از جمله اتحادیه گمرکی جنوب آفریقا است. همچنین عضو سازمان ملل، اتحادیه آفریقا، جنبش عدم تعهد و کشورهای مشترک‌المنافع است.[۲۲]

این کشور روابط دیپلماتیک با بریتانیا، آلمان، ایالات متحده و سایر کشورهای غربی دارد. در دوره‌ای روابط خود را با چین قطع و با تایوان برقرار کرد، سپس دوباره با چین رابطه برقرار کرد.

لسوتو از مخالفان رژیم آپارتاید در آفریقای جنوبی بود و به پناهندگان سیاسی پناه داد.[۲۳]

در سال ۲۰۱۹، این کشور معاهده منع سلاح‌های هسته‌ای سازمان ملل را امضا کرد.[۲۴]

دفاع و امنیت

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

نیروی دفاعی لسوتو (LDF) مسئول دفاع و امنیت داخلی است.

پلیس سلطنتی لسوتو (LMPS) مسئول حفظ نظم عمومی، تحقیقات جنایی و کنترل ترافیک است.

سرویس امنیت ملی لسوتو (LNSS) مسئول اطلاعات و امنیت ملی است و زیر نظر دولت فعالیت می‌کند.

حقوق

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
پرونده:Chinese Lesotho project Lesotho Parliament II.jpg
ساختمان مجلس لسوتو در ماسرو

قانون اساسی لسوتو چارچوب حقوقی کشور را تعیین می‌کند.

نظام حقوقی کشور ترکیبی از حقوق عرفی و حقوق عمومی است که تحت تأثیر حقوق رومی-هلندی و حقوق انگلیسی شکل گرفته است.

لسوتو دارای نظام حقوقی دوگانه شامل حقوق عرفی باسوتو و حقوق مدون است.

تقسیمات اداری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

لسوتو به ۱۰ ناحیه اداری تقسیم می‌شود که هر کدام توسط یک مدیر ناحیه اداره می‌شوند:

این نواحی به ۸۰ حوزه انتخاباتی و ۱۲۹ شورای محلی تقسیم می‌شوند.

جغرافیا

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پایتخت لسوتو، شهر ماسرو[۲۵] با ۲۲۷٬۸۸۰ نفر جمعیت می‌باشد.

مساحت لسوتو ۳۰٬۳۵۵ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۲٬۱۴۲٬۰۰۰ نفر است.[۲۶]

از مهم‌ترین شهرهای لسوتو می‌توان به تیاتیاننگ[۲۷] ۷۵٬۱۱۵ نفر، ماپوتسوئه[۲۸] ۳۶٬۲۰۰ نفر، هلوتسه[۲۹] ۲۳۰۰۰ نفر و مافتنگ[۳۰] ۳۶٬۰۰۰ هزار نفر اشاره کرد.

لسوتو سرزمینی مسطح و هموار است که در احاطه کامل جمهوری آفریقای جنوبی قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا بیش از ۱۰۰ متر است. این کشور به لحاظ توپوگرافی یا مکان نگاری، به چهار منطقه: زمین‌های پست، کوهپایه، کوهستانی و دره رودخانه سنکو تقسیم می‌گردد.

سرزمین‌های پست، شامل یک کمربند باریک در کنار مرزهای غربی است که کمتر از ۱۸۰۰ متر ارتفاع دارند و وجه مشخصه آن، خاک‌های حاصلخیز ناشی از آتشفشان است؛ درحالی‌که بخش جنوبی دارای خاک‌های غیر حاصلخیز، شنزار و خاک رس است. منطقه کوهپایه‌ای، شامل مناطقی است که بین ۱۸۰۰ تا ۲۰۰۰ متر از سطح دریا، ارتفاع دارند. خاک این مناطق بسیار حاصلخیز است و بهره‌وری کشاورزی آن بالاست.

منطقه کوهستانی، دارای صخره‌های ناهموار و دره‌های عمیق است که زندگی انسان‌ها در آن را بسیار دشوار نموده‌است. این منطقه، اصلی‌ترین منطقه برای تأمین علوفه و چرای دام‌ها می‌باشد. آخرین منطقه، یعنی دره رودخانه سنکو، باریکه‌ای است در ساحل رودخانه سنکو که در عمق کوه‌های مالوتی رخنه کرده‌است. خاک این منطقه از بسیار غنی تا بسیار فقیر، متغیر است.

منطقه شرق کشور را صخره‌های ناهموار و رشته کوه‌های مالوتی پوشانده‌است؛ از این‌رو داری جمعیت کم و پراکنده می‌باشد و به دلیل شباهت زیاد طبیعت کوهستانی با کشور سوئیس، آن را «سوئیس آفریقای جنوبی» نیز نامیده‌اند.

جمعیت
سال میلیون
۱۹۵۰ ۰٫۷
۲۰۰۰ ۱٫۸
۲۰۲۱ ۲٫۲

اقتصاد

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

واحد پول لسوتو نیز، لوتی با واحد جزء (لیسنته) نام دارد.

از مهم‌ترین صادارت لسوتو می‌توان به پوشاک، کفش و محصولات زراعی اشاره کرد.

بسیاری از مردم لسوتو برای کار به آفریقای جنوبی می‌روند.

لسوتو از اعضای کشورهای مشترک‌المنافع و اتحادیهٔ آفریقاست.

مردم

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یک کلاس درس در لسوتو

نژاد ۹۹٫۷ ٪ لسوتویی‌ها، سوتو و کمتر از سه دهم درصد نیز اروپایی و آسیایی هستند. دین ۸۰ ٪ مردم لسوتو، مسیحی و۲۰ ٪ نیز پیرو عقاید بومی و سنتی هستند. زبان‌های سوتو و انگلیسی هر دو زبان رسمی لسوتو هستند.

جمعیت لسوتو براساس سرشماری سال ۱۹۹۹، بیش از دو میلیون نفر برآورد می‌گردد و میانگین نرخ رشد آن معادل ۱٫۸ درصد می‌باشد. اعضای قبیله باسوتو، بیش از ۹۰ درصد جمعیت را تشکیل داده‌اند و بقیه جمعیت شامل نژادهای هندی و اروپایی و نژادهای مختلط هستند.

زبان انگلیسی به عنوان زبان دوم، به‌طور گسترده‌ای در بازرگانی و مراکز آموزشی کاربرد دارد.

پانویس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. ↑ "Lesotho 2022 Report on International Religious Freedom". U.S. Department of State. Retrieved 3 June 2025.
  2. ↑ "Lesotho". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. Retrieved 22 June 2023. (Archived 2023 edition)
  3. 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Lesotho)". IMF.org. International Monetary Fund. 10 October 2023. Archived from the original on 26 October 2023. Retrieved 27 October 2023.
  4. ↑ «Lesotho - Country Profile - Kingdom of Lesotho - South Africa». www.nationsonline.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۲۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  5. ↑ Agency، Ecofin. «2019 ranking of democracies in Africa according to the EIU». Ecofin Agency (به انگلیسی بریتانیا). دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۹-۲۷.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
  6. ↑ Sir Godfrey Lagden. "The Basutos: the mountaineers & their country". Retrieved 2025-04-02.
  7. ↑ Shula Marks. "British Colonial Rule in the Cape of Good Hope and Basutoland, 1854–1910". Retrieved 2025-04-05.
  8. ↑ Marc R. Spindler (2000). "Missionary Contributions of French Protestantism in the 19th and 20th Century". Exchange. 29 (3): 264–278. doi:10.1163/157254300X00184.
  9. ↑ Romaya, Sam; Brown, Alison (1999). "City profile: Maseru, Lesotho". Cities. 16 (2): 123–133. doi:10.1016/S0264-2751(98)00046-8.
  10. ↑ Karen Tranberg Hansen, Mariken Vaa (2004). Reconsidering Informality: Perspectives from Urban Africa. Nordic African Institute. p. 180.
  11. ↑ "Cabinet". Retrieved 22 March 2025.
  12. 1 2 "LESOTHO" (PDF). Retrieved 22 March 2025.
  13. ↑ Nwafor, Anthony O. (2013). "The Lesotho Constitution and Doctrine of Separation of Powers: Reflections on the Judicial Attitude". African Journal of Legal Studies. 6 (1): 58–59. doi:10.1163/17087384-12342020.
  14. ↑ "Mo Ibrahim Foundation". Archived from the original on 21 مارس 2016. Retrieved 22 March 2025.
  15. ↑ "HIV/AIDS in Lesotho". HelpLesotho.org. Archived from the original on 5 November 2014.
  16. ↑ Alex Duval Smith (6 June 2010). "Lesotho's people plead with South Africa to annex their troubled country". The Observer.
  17. ↑ Herbst, Jeffrey (1990). "War and the State in Africa". International Security. 14 (4): 117–139. doi:10.2307/2538753.
  18. ↑ "Lesotho government structure". Retrieved 2023-03-03.
  19. ↑ "ISS Africa". Retrieved 2023-03-03.
  20. ↑ "Lesotho Prime Minister resigns". Retrieved 2023-03-03.
  21. ↑ "Freedom House Report". Retrieved 2023-03-03.
  22. ↑ "CIA World Factbook". Archived from the original on 2 نوامبر 2023. Retrieved 2017-09-20.
  23. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام State وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  24. ↑ "UN Treaty Collection". Retrieved 2019-11-17.
  25. ↑ Maseru
  26. ↑ "Welcome to the United Nations". www.un.org (in English). Retrieved 2021-03-05.
  27. ↑ Teyateyaneng
  28. ↑ Maputsoe
  29. ↑ Hlotse
  30. ↑ Mafeteng

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • ویکی‌پدیای انگلیسی.
  • کشور لسوتو
  • بیات، اصغر: تعاونی‌ها و کشور لسوتو. در: مجله «تعاون». دوره جدید، شهریور ۱۳۸۳ - شماره ۱۵۶. (از صفحه ۳۶ تا ۳۷).
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=لسوتو&oldid=44692960»