Jump to content

Ճորճ Ուաշինկթըն

Ճորճ Ուաշինկթըն
անգլերէն՝ George Washington
Ծնած է 22 Փետրուար 1732(1732-02-22)_/_[[:Գերմանիոյ_Ազգային_Գրադարան|German_National_Library]]</span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a></div>-1' id="mwAw">[1]</span><div_style="display:none"></div>-2' id="mwBw">[2]<i_class="wef_low_priority_links">[[:d:Q67129259|Lundy&nbsp;D.&nbsp;R.]]</i>_The_Peerage<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824"></a></div>-3' id="mwCw">[3][…]
Ծննդավայր George Washington Birthplace National Monument, Վեսթմորլենդ, Վիրջինիա գաղութ, Բրիտանական կայսրութիւն
Մահացած է 14 Դեկտեմբեր 1799(1799-12-14)<i_class="wef_low_priority_links">[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_data.bnf.fr:_open_data_platform<span_class="wef_low_priority_links">_—_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a></div>-4' id="mwDw">[4]_/_[[:Գերմանիոյ_Ազգային_Գրադարան|German_National_Library]]</span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a></div>-1' id="mwEw">[1]<i_class="wef_low_priority_links">Nevins&nbsp;A.,_Graff&nbsp;H.</i>_[http://global.britannica.com/biography/George-Washington_Encyclopædia_Britannica]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a></div>-5' id="mwFw">[5][…] (67 տարեկանին)
Մահուան վայր Մաունթ Վերնոն, Ֆեյրֆաքսի շրջան, Վերճինիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ<i_class="wef_low_priority_links">McDonald&nbsp;F.</i>_[[:d:Q103884243|Washington,_George_(1732-1799),_first_president_of_the_United_States]]_//_''[[:d:Q20824348|American_National_Biography_Online]]''<span_class="wef_low_priority_links">_/_[[:en:Susan_Ware|S.&nbsp;Ware]]_—_[[:Նիւ_Եորք|[New_York]]]:_[[:en:Oxford_University_Press|Oxford_University_Press]],_2017._—_ISSN_[https://www.worldcat.org/issn/1470-6229_1470-6229]_—_[http://dx.doi.org/10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.0200332_doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.0200332]</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q103884243"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348"></a></div>-6' id="mwGw">[6]</span><div_style="display:none"></div>-7' id="mwHw">[7]Вашингтон_Джордж_//_[[:ru:Большая_советская_энциклопедия_(третье_издание)|Большая_советская_энциклопедия]]:_[в_30_т.]<span_class="wef_low_priority_links">_—_3-е_изд._—_<span_title="Москва"_style="border-bottom:_1px_dotted;_cursor:_help;_white-space:_nowrap">М.</span>:_[[:ru:Большая_российская_энциклопедия_(издательство)|Советская_энциклопедия]],_1969.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a></div>-8' id="mwIw">[8][…]
Քաղաքացիութիւն  Մեծն Բրիտանիոյ Թագաւորութիւն և  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մայրենի լեզու անգլերէն
Կրօնք Անկլիքըն Եկեղեցի
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ, ագարակապան, քարտեզագիր, geometer, ճարտարագէտ, պետական գործիչ, Յեղափոխական, գրագէտ, բանակի սպա, Գերագույն գլխավոր հրամանատար, գեոդեզիստ և Նախագահ
Վարած պաշտօններ ԱՄՆ նախագահ</span><div_style="display:none"></div>-9' id="mwJw">[9], Commanding General of the United States Army?, Commanding General of the United States Army?, Նախարարութեան խորհուրդի նախագահ, Ընտրեալ նախագահ ԱՄՆ-ի, member of the Virginia House of Burgesses?''(unspecified_title)''<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q111182504"></a></div>-10' id="mwKw">[10], Delegate to the United States Constitutional Convention?</span><div_style="display:none"></div>-11' id="mwLw">[11] և member of the Virginia House of Delegates?</span><div_style="display:none"></div>-12' id="mwMw">[12]
Անդամութիւն Մասոնականութիւն, Ամերիկեան Փիլիսոփայական Ընկերութիւն, Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան կաճառ</span><div_style="display:none"></div>-13' id="mwNw">[13], Փարիզի գյուղատնտեսական ընկերություն?<i_class="wef_low_priority_links">[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_[http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11928912p_Record_#11928912p]_//_[[:fr:Catalogue_général_de_la_BnF|BnF_catalogue_général]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:Փարիզ|Paris]]:_[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|BnF]].</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q90"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15222191"></a></div>-14' id="mwOw">[14] և Society of the Cincinnati?
Կուսակցութիւն Ֆեդերալիստական կուսակցություն?
Ամուսին Մարթա Վաշինգտոն?<i_class="wef_low_priority_links">[[:d:Q67129259|Lundy&nbsp;D.&nbsp;R.]]</i>_The_Peerage<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824"></a></div>-3' id="mwPw">[3]
Ծնողներ հայր՝ Ավգուստին Վաշինգտոն?[[:d:Q75653886|Kindred_Britain]]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886"></a></div>-15' id="mwQw">[15], մայր՝ Մերի Բոլ Վաշինգտոն?<i_class="wef_low_priority_links">[[:Գերմանիոյ_Ազգային_Գրադարան|Deutsche_Nationalbibliothek]]</i>_[http://d-nb.info/gnd/11876439X/_Record_#11876439X]_//_[[:de:Gemeinsame_Normdatei|Gemeinsame_Normdatei]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_2012—2016.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a></div>-16' id="mwRw">[16]
Ստորագրութիւն
Ճորճ Ուաշինկթընը 1772 թ.
Ճորճ Ուաշինկթընի հրաժեշտի ուղերձը ազգին
Ուաշինկթընի դիմաքանդակը /ձախից՝ առաջինը/ Մաունթ Ռաշմորում
Ջորջ Ուաշինկթընի դիմապատկերը 1 դոլարանոց հուշադրամի վրա
Ճորճի և Մարթայի շիրիմները Ուաշինկթըններու ընտանեկան դամբանին մէջ

Ճորճ Ուաշինկթըն (22 Փետրուար 1732[17], Պրիճս Քրիք, Վիրճինիա, ԱՄՆ - 12 Դեկտեմբեր 1799, Մաունթ Վերնոն, Վիրճինիա, ԱՄՆ), Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու առաջին նախագահ (30 Ապրիլ 1789 - 4 Մարտ 1797)։

Ուաշինկթընը անկախութեան համար պատերազմի ժամանակ Մայրցամաքային բանակի հրամանատարն էր, ԱՄՆ հիմնադիր հայրերէն մէկը։ Նախագահած է երկու ժամկէտ եւ նախագահութիւնը փոխանցած Ճոն Ատամսին։ Երկու ժամկէտէ աւելի չառաջադրուելու աւանդոյթը պահպանուած է մինչեւ Ֆրենքլին Ռուզվելթի նախագահութիւն, որ ընտրուած է 3 անգամ։

Ծնած է ագարակատիրոջ ընտանիքի մէջ։ Կրթութիւնը ստացած է տանը մէջ, սիրած է կարդալ։ 11 տարեկանին կորսնցուցած է հայրը։ Աշխատած է որպէս հողաչափ, մասնակցած է լորտ Ֆերֆաքսի արշաւներուն։ 1752 թուականին ժառանգած է Մաունթ Վեռնոնի կալուածքը, նոյն թուականին կամաւօրագրուած է աշխարհազօրին, մասնակցած է ֆրանսացիներուն ու հնդիկներուն դէմ մարտական գործողութիւններուն, եղած է գերութեան մէջ։ 1758 թուականին պատշօնաթող եղած է գնդապետի աստիճանով։ 1759 թուականին Ուաշինկթընը կ'ամուսնանայ Մարթա Տենտրիճ Քաստիսի հետ ու կը սկսի աշխուժօրէն զբաղիլ իր կալուածի նորոգութեամբ, բարեկարգութեամբ եւ կը դառնայ Վիրճինիայի ամենահարուստ հողատէրեէն մէկը։ 1758-1774 թուականներուն Ուաշինկթընը ընտրուած է Վիրճինիայի Սահմանադիր ժողովի անդամ, ուր պայքարած է գաղութատէր երկրի հետ՝ գաղութներու իրաւունքներու համար, դատապարտելով յամենայն դէպս բռնի գործողութիւնները։ Եղած է Առաջին Սահմանադիր Քոնկրեսի պատուիրակ։ Մեծ Բրիտանիոյ հետ բախումէն ետք հրաժարսծ է յաշտեցման փորձերէն, կապած է զէնքն ու զրահը ու միաձայն ընտրուած ամերիկեան զինուած ուժերու հրամանատար։ Վերակազմելով զօրքը՝ ան ղեկաւարած է բանակի ուժերը Պոսթընի պաշարումէն սկսած (1776) մինչեւ անգլիական զօրքերու անձնատուր ըլլալը Եորք Թաունի մօտ (1781)։ 1783-ի Նոյեմբերին Փարիզի պայմանագիրէն ետք դարձեալ թողած է հրամանատարի իւր լիազօրութիւնն ու հաստատուած Մաունթ Վեռնոնի մէջ։

Համադաշնութեան վերաբերեալ յօդուածներէն դժգոհ՝ Ուաշինկթըն ընտրուած է Սահմանադիր ժողովի նախագահ, որ 1787 թուականին ձեւակերպած է ԱՄՆ-ու Սահմանադրութիւնը։ 1789 թուականին Ճորճ Ուաշինկթընը միաձայն ընտրուած է ԱՄՆ-ու առաջին նախագահ։ 1792 թուականին անոր ըտրած են երկրորդ անգամ։ Ըլլալով պետութեան առաջնորդ՝ կ'աջակցէր Միութեան ամրացման, սահմանադրութեան սկզբունքներու կեանքի կոչելուն ու ԱՄՆ-ու մայրաքաղաքի կառուցման։ Կը զբաղէր իշխանութեան կեդրոնական մարմիններու ձեւաւորմամբ, կը ստեղծէր նախագահներու սահմանակարգի նախադէպերը, կ'քաջալերէր տնտեսութեան զարգացումը։ Ուաշինկթընը կը պահպանէր Քոնկրեսի հետ սերտ յարաբերութիւնները։ 1794 թուականին ճնշած է ԱՄՆ-ու պատմութեան մէջ առաջին ապստամբութիւնը ընդդէմ պետական իշխանութեան։ Արտաքին քաղաքականութեան մէջ կը խուսափէր եւրոպական երկիրներու գործերուն միջամտելէ։ Հրաժարած է նախագահական ընտրութիւններուն մասնակցիլ երրորդ անգամ։ Հեռանալէն առաջ ազգին ուղղած է իր հրաժեշտի նամակը։

Լքելով նախագահի աթոռը՝ Ուաշինկթըն հաստատուած է Մաունթ Վեռնոնի մէջ, յաճախ այցելած է կառուցուող մայրաքաղաքը։ Քոնկրեսը Ուաշինկթընին շնորհած է Հիմնադիր Հօր տիտղոսը։ Ֆրանսայի հետ յարաբերութիւններու սրման ժամանակ ՝ 1798 թուականի ամրան, խորհրդանշական կերպով նշանակուած է բանակի հրամանատար։ 14 Դեկտեմբեր 1799-ի լոյս 15-ի գիշերը Ուաշինկթընը մահացած է։ Անոր թաղած են 18 Դեկտեմբերին-ին Մաունթ Վեռոնի մէջ։

Աշխատութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  • The Writings of George Washington. Hg. v. John C. Fitzpatrick, 39 Bde. Washington 1931–1944.

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. _/_[[:Գերմանիոյ_Ազգային_Գրադարան|German_National_Library]]</span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a></div>_1-0' id="mwyw">1 _/_[[:Գերմանիոյ_Ազգային_Գրադարան|German_National_Library]]</span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a></div>_1-1' id="mwzQ">2 https://d-nb.info/gnd/11876439X/about/lds / German National Library
  2. </span><div_style="display:none"></div>_2-0' rel="mw:referencedBy" id="mw1A">↑ http://www.anb.org/articles/02/02-00332.html
  3. <i_class="wef_low_priority_links">[[:d:Q67129259|Lundy&nbsp;D.&nbsp;R.]]</i>_The_Peerage<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824"></a></div>_3-0' id="mw2g">1 <i_class="wef_low_priority_links">[[:d:Q67129259|Lundy&nbsp;D.&nbsp;R.]]</i>_The_Peerage<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q67129259"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21401824"></a></div>_3-1' id="mw3A">2 Lundy D. R. The Peerage
  4. <i_class="wef_low_priority_links">[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_data.bnf.fr:_open_data_platform<span_class="wef_low_priority_links">_—_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a></div>_4-0' rel="mw:referencedBy" id="mw5g">↑ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  5. <i_class="wef_low_priority_links">Nevins&nbsp;A.,_Graff&nbsp;H.</i>_[http://global.britannica.com/biography/George-Washington_Encyclopædia_Britannica]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a></div>_5-0' rel="mw:referencedBy" id="mw7g">↑ Nevins A., Graff H. Encyclopædia Britannica
  6. <i_class="wef_low_priority_links">McDonald&nbsp;F.</i>_[[:d:Q103884243|Washington,_George_(1732-1799),_first_president_of_the_United_States]]_//_''[[:d:Q20824348|American_National_Biography_Online]]''<span_class="wef_low_priority_links">_/_[[:en:Susan_Ware|S.&nbsp;Ware]]_—_[[:Նիւ_Եորք|[New_York]]]:_[[:en:Oxford_University_Press|Oxford_University_Press]],_2017._—_ISSN_[https://www.worldcat.org/issn/1470-6229_1470-6229]_—_[http://dx.doi.org/10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.0200332_doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.0200332]</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q103884243"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348"></a></div>_6-0' rel="mw:referencedBy" id="mw-A">↑ McDonald F. Washington, George (1732-1799), first president of the United States // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.0200332
  7. </span><div_style="display:none"></div>_7-0' rel="mw:referencedBy" id="mwAQk">↑ http://www.timelines.ws/subjects/Wine.HTML
  8. Вашингтон_Джордж_//_[[:ru:Большая_советская_энциклопедия_(третье_издание)|Большая_советская_энциклопедия]]:_[в_30_т.]<span_class="wef_low_priority_links">_—_3-е_изд._—_<span_title="Москва"_style="border-bottom:_1px_dotted;_cursor:_help;_white-space:_nowrap">М.</span>:_[[:ru:Большая_российская_энциклопедия_(издательство)|Советская_энциклопедия]],_1969.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5061737"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q17378135"></a></div>_8-0' rel="mw:referencedBy" id="mwAQ8">↑ Вашингтон Джордж // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  9. </span><div_style="display:none"></div>_9-0' rel="mw:referencedBy" id="mwARg">↑ George Washington
  10. ''(unspecified_title)''<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q111182504"></a></div>_10-0' rel="mw:referencedBy" id="mwAR4">↑ (unspecified title)
  11. </span><div_style="display:none"></div>_11-0' rel="mw:referencedBy" id="mwASU">↑ https://www.archives.gov/founding-docs/founding-fathers
  12. </span><div_style="display:none"></div>_12-0' rel="mw:referencedBy" id="mwASs">↑ https://history.house.virginia.gov/search
  13. </span><div_style="display:none"></div>_13-0' rel="mw:referencedBy" id="mwATE">↑ https://web.archive.org/web/20250209111536/https://www.amacad.org/sites/default/files/media/document/2019-10/electionIndex1780-1799.pdf
  14. <i_class="wef_low_priority_links">[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_[http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb11928912p_Record_#11928912p]_//_[[:fr:Catalogue_général_de_la_BnF|BnF_catalogue_général]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:Փարիզ|Paris]]:_[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|BnF]].</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q90"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q15222191"></a></div>_14-0' rel="mw:referencedBy" id="mwATc">↑ Bibliothèque nationale de France Record #11928912p // BnF catalogue général — Paris: BnF.
  15. [[:d:Q75653886|Kindred_Britain]]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q75653886"></a></div>_15-0' rel="mw:referencedBy" id="mwAUM">↑ Kindred Britain
  16. <i_class="wef_low_priority_links">[[:Գերմանիոյ_Ազգային_Գրադարան|Deutsche_Nationalbibliothek]]</i>_[http://d-nb.info/gnd/11876439X/_Record_#11876439X]_//_[[:de:Gemeinsame_Normdatei|Gemeinsame_Normdatei]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_2012—2016.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q27302"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q36578"></a></div>_16-0' rel="mw:referencedBy" id="mwAUo">↑ Deutsche Nationalbibliothek Record #11876439X // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  17. ↑ «Wikiwix's cache»։ archive.wikiwix.com։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2011-02-24-ին։ արտագրուած է՝ 2016-04-05

Արտաքին յղումներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]