Rozwiązanie stworzone przez naukowca z Uniwersytetu Jagiellońskiego znajduje kolejne zastosowanie w światowych technologiach. Google wprowadza domyślną obsługę JPEG XL, formatu obrazu wykorzystującego kodowanie ANS. Autorem tej metody jest dr Jarosław Duda, pracownik Wydziału Matematyki i Informatyki UJ.
ANS, czyli asymetryczne systemy liczbowe, pozwala łączyć wysoką skuteczność kompresji danych z szybkim działaniem. Podstawy tej metody zostały stworzone i opracowane przez dr. Jarosława Dudę. Jego pomysł stał się jednym z ważnych elementów nowego międzynarodowego standardu zapisu obrazów JPEG XL.
W dniu 6 października 2026 roku Google oficjalnie ogłosiło wprowadzenie JPEG XL do Chrome. Od wersji 155 ta najpopularniejsza obecnie na świecie przeglądarka domyślnie odczytuje obrazy w tym formacie, bez konieczności ręcznego włączania funkcji eksperymentalnej. Wdrożenie obejmuje Chrome na Windows, macOS, Linux, ChromeOS i Androidzie. JPEG XL umożliwia przechowywanie i przesyłanie zdjęć w mniejszych plikach przy zachowaniu wysokiej jakości, obsługuje też kompresję bezstratną i obrazy HDR.
To już kolejny przykład praktycznego zastosowania pomysłu badacza z najstarszej polskiej uczelni. Kodowanie ANS wykorzystuje Zstandard rozwijany przez firmę Meta. Apple korzysta z tej metody w technologii kompresji LZFSE, dostępnej między innymi w systemach macOS i iOS. Google wykorzystuje wariant ANS w bibliotece Draco, służącej do kompresji modeli trójwymiarowych i chmur punktów. NVIDIA oferuje kodowanie ANS w bibliotece nvCOMP, umożliwiającej szybką kompresję danych na procesorach graficznych. Metodę zastosowano również w opracowanym przez Dropbox narzędziu DivANS. Pomysł naukowca z UJ znalazł zastosowanie także w bioinformatyce: wariant ANS jest wykorzystywany w formacie CRAM, służącym do przechowywania danych z sekwencjonowania DNA.
Dr Jarosław Duda jest adiunktem w Instytucie Informatyki i Matematyki Komputerowej na Wydziale Matematyki i Informatyki UJ. Ukończył studia magisterskie z informatyki, matematyki oraz fizyki, a następnie uzyskał doktoraty z informatyki teoretycznej oraz fizyki teoretycznej. Odbył także staż podoktorski na Purdue University, po czym dołączył do kadry naukowej Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Najbardziej znany jest jako twórca asymetrycznych systemów liczbowych (Asymmetric Numeral Systems, ANS), rodziny wydajnych metod kodowania entropijnego wykorzystywanych w kompresji danych. Opracowana w latach 2006-2014 technologia ANS łączy skuteczność kompresji charakterystyczną dla kodowania arytmetycznego z szybkością kodowania Huffmana i została wdrożona w rozwiązaniach firm takich jak Apple, Google czy Facebook. Dr Jarosław Duda aktywnie promuje utrzymanie ANS jako technologii wolnej od patentów, a za swoje osiągnięcia naukowe otrzymał w 2021 roku Nagrodę Miasta Krakowa.
