Massachusetts
| Massachusetts | |
|---|---|
 Bayrak  Mühür | |
 | |
Koordinatlar: 42°18′N 71°48′W / 42.3°K 71.8°B | |
| Ülke |  Amerika Birleşik Devletleri |
| Başkent | Boston |
| İdare | |
| • Vali | Maura Healey (D) |
| • Vali vekili | Kim Driscoll (D) |
| • Üst meclis | Massachusetts Senatosu |
| • Alt meclis | Massachusetts Temsilciler Meclisi |
| • Senatörler | Elizabeth Warren (D) Ed Markey (D) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 27,337 km² |
| • Kara | 20,306 km² (7,84 mil²) |
| • Su | 7,032 km² (2,715 mil²) |
| Rakım | 150 m |
| En yüksek nokta | 1,063,4 m (3.488,8 ft) |
| En alçak nokta | 0 m (0 ft) |
| Nüfus (2020)[1] | |
| • Toplam | 7.033,469 |
| • Yoğunluk | 324/km² |
| Zaman dilimi | UTC-05.00 |
| • Yaz (YSU) | UTC-04.00 |
| ISO 3166 kodu | US-MA |
Resmî site mass.gov | |
Massachusetts, Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeydoğusundaki New England bölgesinde yer alan bir eyalettir. Doğusunda Atlantik Okyanusu ve Maine Körfezi, güneyinde Connecticut ve Rhode Island, kuzeyinde New Hampshire ve Vermont, batısında ise New York ile sınır komşusudur. Massachusetts, yüzölçümü bakımından yedinci en küçük eyalettir. Tahmini 7,1 milyondan fazla nüfusuyla New England'ın en kalabalık eyaleti (New Englandlıların neredeyse yarısı Massachusetts'te yaşamaktadır), Amerika Birleşik Devletleri'nin en kalabalık 16. eyaleti ve New Jersey ve Rhode Island'dan sonra ABD'nin en yoğun nüfuslu üçüncü eyaletidir.
Massachusetts, erken dönem İngiliz kolonizasyonunun bir merkeziydi. Plymouth Kolonisi, 1620 yılında Mayflower hacıları tarafından kuruldu. 1630 yılında, adını yerli Massachusett halkından alan Massachusetts Körfezi Kolonisi de Boston ve Salem'de yerleşim yerleri kurdu. 1692'de Salem kasabası ve çevresi, Amerika'nın en kötü şöhretli kitlesel histeri vakalarından biri olan Salem cadı davalarına tanık oldu. Amerikan Devrimi Massachusetts'te başladı ve Boston, siyasi çalkantıları nedeniyle "Özgürlüğün Beşiği" olarak bilindi. 1786'da, popülist bir isyan olan Shays İsyanı, Amerika Birleşik Devletleri Anayasa Konvansiyonunu etkiledi. Başlangıçta tarım, balıkçılık ve ticarete bağımlı olan Massachusetts, Sanayi Devrimi sırasında bir üretim merkezine dönüştü. Amerikan İç Savaşı'ndan önce, eyalet kölelik karşıtı, ılımlılık ve transandantalist hareketlerin merkeziydi. 20. yüzyılda, eyaletin ekonomisi imalattan hizmetlere doğru kaydı; 21. yüzyılda Massachusetts, biyoteknolojide küresel lider haline geldi ve ayrıca yapay zekâ, mühendislik, yüksek öğrenim, finans ve deniz ticareti alanlarında da üstün başarı gösterdi.
Boston, Massachusetts'in başkenti ve en kalabalık şehri olmasının yanı sıra kültürel ve finansal merkezidir; diğer büyük şehirler Worcester, Springfield ve Cambridge'dir. Eyalet ayrıca, ABD tarihi, akademi ve araştırma ekonomisi üzerinde derin bir etkiye sahip olan New England'ın en büyük metropol alanı olan Büyük Boston'un kentsel çekirdeğine de ev sahipliği yapmaktadır. Massachusetts, sosyal ve politik ilerlemeciliğiyle ünlüdür; sığınma hakkı yasasına sahip tek ABD eyaletidir ve eşcinsel evliliği yasal olarak tanıyan ilk ABD eyaleti ve dünyadaki en eski yargı bölgelerinden biridir. Cambridge'deki Harvard Üniversitesi, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki en eski yüksek öğrenim kurumudur ve dünyanın en büyük mali bağışına sahip üniversitesidir. Hem Harvard hem de yine Cambridge'de bulunan MIT, sürekli olarak dünyanın en saygın akademik kurumları arasında yer almaktadır.
Massachusetts, 25 yaş ve üzeri nüfusun lisans veya yüksek lisans derecesine sahip olma yüzdesi bakımından birinci sırada yer alarak ABD'nin en eğitimli eyaletidir. Devlet okulu sistemi ülke genelinde birinci sırada yer almaktadır ve devlet okulu öğrencileri akademik performans açısından dünyanın en üst sıralarında yer almaktadır. Massachusetts, en zengin ve en gelişmiş eyaletler arasında yer almakta ve en iyi performans gösteren ekonomiye sahip olarak kabul edilmektedir.
Massachusetts ayrıca tüm ABD eyaletleri arasında inovasyonda birinci; Amerikan İnsani Gelişme ve Birleşmiş Milletler İnsani Gelişme endekslerinde birinci; kişi başına gelirde birinci; ve hem hane halkı hem de bireysel olarak medyan gelirde birinci sırada yer almaktadır. Sonuç olarak, Massachusetts genellikle ABD'de yaşamak için en pahalı eyalet olarak sıralanmaktadır. Genel olarak, Massachusetts genellikle ABD'de yaşam kalitesi en yüksek eyalet olarak sıralanmaktadır.
Tarihçe
[değiştir | kaynağı değiştir]İngiltere kolonisi dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Massachusetts, İngiltere'nin kuzeydeki en önemli kolonisiydi. Birçok Amerikan kurum ve gelenekleri burada doğdu. İngiltere'nin güney kolonilerindeki çiftlik yapılaşmasının tersine, bu bölge küçük kasabalar şeklinde kuruldu. Massachusetts'e iki önemli göçmen grubu yerleşti: Bunlardan birisi Pilgrim (Hacı) denilen gruptu ve Plymouth kolonisini kurdular. İkinci grup Puritan (Bağnaz) adı verilen çok dindar bir gruptu. Bu ikinci grup önce Salem bölgesine sonra da Boston'a yerleşti ve Massachusetts Körfez kolonisini kurdular. Zamanla bölgeye yerleşen dindar halk laikleşti ve Yanki (Yankee) olarak adlandırılmaya başlandılar. Koloni 1670'lerde Kızılderililerle yapılan Kral Philip Savaşını kazandı. Daha sonra Britanya İmparatorluğu ile birlikte Fransız ve Kızılderili Savaşlarını savaştı. Kanada'ya karşı birkaç başarılı saldırıda bulundu.
Bağımsızlık Savaşı Öncesi
[değiştir | kaynağı değiştir]Massachusetts Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasında çok önemli bir rol oynadı. Boston Çay Partisi denilen ve Massachusetts'in Boston kentinde gerçekleşen olay 1773 yılında Bağımsızlık Savaşının ilk kıvılcımını oluşturdu. Büyük Britanya Krallığının kolonilere uyguladığı yüksek vergiler Boston halkının isyanına yol açtı. İsyancılar İngiltere'den ithal edilen çay balyalarını gemilerden denize atarak imha ettiler. Bu olaydan sonra kolonilerin İngiltere'den bağımsız olmaları fikri giderek yaygınlaştı ve sonunda Amerikan Bağımsızlık Savaşı patlak verdi.
Bağımsızlık Savaşı Dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Amerikan Bağımsızlık Savaşının birçok önemli savaşları Massachusetts'de savaşıldı. Lexington ve Concord Savaşı, Boston'un kuşatılması ve Bunker Hill Savaşı bunlardan bazılarıdır.
Eyaletlik Dönemi
[değiştir | kaynağı değiştir]Amerika Birleşik Devletleri kurulunca Massachusetts kurucu 13 eyaletten biri oldu. John Hancock eyaletin ilk valisi seçildi. 1788 yılında Massachusetts ABD anayasasını onaylayan 6. eyalet oldu. Massachusetts köleliği kaldıran ilk eyaletlerden biriydi. Daha 1790 yılında yapılan nüfus sayımları eyalette köleliğin ortadan kalkmış olduğunu göstermektedir. 1820 yılında Massachusetts'in bir bölgesi olan Maine ayrılarak bağımsız bir eyalet haline geldi. Böylece Massachusetts'in günümüzdeki sınırları çizilmiş oldu.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]
Eyaletin kuzeyinde New Hampshire ve Vermont, batısında New York ve güneyinde Connecticut ve Rhode Island eyaletleri yer almaktadır. Massachusetts Atlantik Okyanusu kıyısında yer alır ve ABD'nin en önemli limanlarından birkaçına ev sahipliği yapar.
Eyaletin güneydoğusunda Cape Cod adı verilen plajları ve tatil beldeleriyle ünlü bir yarımada yer alır. Cape Cod'un güneyinde de Martha's Vineyard ve Nantucket adaları vardır. Tamamen Massachusetts sınırları içinde yer alan en büyük nehri Charles nehridir. İçinden geçen diğer nehirler Connecticut Nehri ve Merrimack Nehridir. Eyalet içindeki en büyük göl Quabbin Rezervuarıdır. En yüksek noktası 1.063 metre yüksekliğindeki Mt. Greylock dağıdır.
Massachusetts'in can damarı ve en büyük kenti Boston kentidir. Boston kenti eyaletin doğusundaki Atlantik Okyanusunun bir körfezi olan Massachusetts Körfezinde yer alan bir liman kentidir. Boston ABD'nin en önemli kentlerinden biridir. Özellikle üniversiteleri, teknoloji firmaları ve tıp merkezleriyle tanınır. Örneğin meşhur Harvard Üniversitesi ile Massachusetts Teknoloji Enstitüsü Boston'a yürüme mesafesindeki Cambridge şehrindedir. Adeta Birleşik Devletler'in Bilim ve Teknik üssü gibidir. New York'a 375 km uzaklıktadır. Boston'un büyük şehir nüfusu yaklaşık 5.800.000 civarındadır, fakat nüfusun büyük çoğunluğu ana kentin dışındaki banliyölerde yaşamaktadır.
Massachusetts'in kayda değer diğer büyük kentleri Worcester ve Springfield'dir. Eyalet kendi içinde 14 ayrı yerel yönetim bölgesine ayrılmıştır (batıdan doğuya) Berkshire, Franklin, Hampshire, Hampden, Worcester, Middlesex, Essex, Suffolk, Norfolk, Bristol, Plymouth, Barnstable, Dukes ve Nantucket.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Galeri
[değiştir | kaynağı değiştir]
Concord 
Mount Greylock
Kaynakça
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "2020 Census Apportionment Results". census.gov. Amerika Birleşik Devletleri Sayım Bürosu. 26 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2021.
Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Eyaletin resmi web sitesi 17 Aralık 2001 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
