પહેલી પરિક્રમા રામપુરા થી..

ઉત્તર વાહિની પંચકોષી પરિક્રમા…
દર વર્ષે ઉત્તરોત્તર લોકો  હજારોની સંખ્યામાં જોડાતા જાય છે અને પરિક્રમા નો ક્રેઝ વધતો જાય છે. શનિ રવિ તો ત્યાં જગ્યા જ નથી હોતી. આખો પરિક્રમાનો રસ્તો પરિક્રમા કરતા લોકોથી ભરેલો હોય છે. પણ કેટલાક સવાલ એ પણ આપણી જાતને પૂછીને પરિક્રમા કરવા જવું જોઈએ.

*શું આ પરિક્રમાનું માહાત્મ્ય તમે જાણો છો?
*આ પરિક્રમા તમે કેમ કરી રહ્યા છો એનો ઉદ્દેશ્ય શું છે?
*શું એમાં માતા નર્મદા અને સનાતન ધર્મ માટે આસ્થા સમાયેલી છે કે ખાલી બધા જાય છે એટલે બતાવવા માટે જ તમે જાવ છો અથવા બસ ખાલી મોજ મજા માટે જાવ છો?
* શું તમે પરિક્રમામાં શું શું કરવું જોઈએ એનાથી જ્ઞાત છો?
આવા ઘણા સવાલ પોતાની જાતને પૂછીને પછી નીકળવું જોઈએ.
મને આટલા બધા ટોળા જોઈને એવું લાગ્યું કે સાચી રીતે સમજીને પરિક્રમા કરનારા કદાચ પચાસ ટકા લોકો જ હશે.
મેં 9 તારીખે રાત્રે પરિક્રમામાં જવાનું નક્કી કરેલું.ટ્રાવેલ બસમાં  એક બહેનપણી સાથે ગયેલી. રાત્રે 11:30 ઉતર્યા. 12:00 વાગે પરિક્રમા ચાલુ થઈ અને ચાર વાગ્યે પૂરી થઈ. માર્ગમાં વચ્ચે આવતા છ કે સાત મંદિરોમાં દર્શન કરવા જોઈએ પણ શું આ સમયે મને કોઈ મંદિર ખુલ્લું મળે ખરું?? મંદિરોમાં દર્શન કર્યા વગર બહારથી નમન કરીને ચાલ્યા કરવાનું. રસ્તામાં ખાવા પીવા પાણીની બધી જ સગવડો હોય. લોકો ચાલ્યા કરે પણ જ્યારે આપણે કોઈ આધ્યાત્મિક યાત્રા માટે નીકળ્યા હોઈએ ત્યારે ભગવાનના દર્શન પણ વચ્ચે આવતા હોય તો એવા સમયે ના નીકળવું જોઈએ? એ સવાલ મને વારંવાર થતો હતો. શું અડધી રાત્રે આપણે એટલે જઈએ છે કે ચૈત્ર મહિનાના દિવસના તાપથી બચી શકાય અને રાતની ઠંડકમાં પરિક્રમા કરી નાખવાની. પરિક્રમા એ તો પરિક્રમા જ હોય છે અને એનું પુણ્ય ફળ પણ મળે છે પણ એમાં આપણે આપણી જાતને જરા પણ કષ્ટ આપવાની તૈયારી રાખતા નથી. શું આવી રીતે આખી રાત ચાલવાથી ભગવાન તો આપણને પાપ કરીએ કે  પુણ્ય આપણને સાચવતા હોય છે. પણ આપણું કર્તવ્ય અધૂરું રહી જાય ને એ ભાવના મને સતત પીડ્યા કરે છે. મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય. ત્યાંથી આવનારા લોકો ભર તડકામાં પરિક્રમા કરતા હોય છે. હાથમાં લાકડીને માટે માથે ટોપી. કદાચ આ પરિક્રમની સાચી રીત પણ હશે. તો હવે શરીરને ચૈત્ર ના તાપ નું થોડું કષ્ટ પણ આપીને પરિક્રમા કરવી છે. લોકો પોતાના અનુકૂળ સમયે પરિક્રમા પૂરી કરી લે છે. અમુક મંદિરો અમુક સમયે ખુલ્લા પણ મળે છે અને અમુક બંધ પણ મળે છે. પણ આવી બારથી ચાર ની પરિક્રમા મને હજુ અધુરી લાગે છે.
તમારું શું કહેવું છે???

બીજી પરિક્રમા  તિલકવાડા થી થોડા દિવસ પછી ..

મારી 11 એપ્રિલની પોસ્ટમાં સવાલો હતા મારી 9 એપ્રિલ ની પરિક્રમા વિશે . એ અવઢવ કે શંકા બીજાઓ માટે કરતાં સ્વયં તરફ વધારે હતી . જવાબ શોધવો હતો .
23 એપ્રિલે અચાનક બપોરે 3 વાગ્યે અમે પતિ પત્નીએ પરિક્રમા પર જવાનું નક્કી કર્યું. 42° તાપમાન હતું પણ નિર્ણય ઓગળ્યો નહીં . સોમા તળાવ વિસ્તારમાંથી અર્ધા કલાકે એસ.ટી. બસમાં બેસી તિલકવાડા પહોંચી ગયા . વાસુદેવ કુટીર માં મહાદેવજી અને હનુમાનજી ના આશીર્વાદ લઈ પરિક્રમા ચાલુ કરી . ગૌતમેશ્વર અને તિલકેશ્વર મહાદેવ સાથે નર્મદા માતાના દર્શન કરી શક્તિ બની સાથે રહેવા પ્રાર્થના કરી અને દરેક મંદિરમાં દર્શન કરતાં આરામથી વાતાવરણને માણતાં આગળ વધતા રહ્યા. કપિલેશ્વર મહાદેવ પર સંધ્યા થઈ ચૂકી હતી . સંતોષ હતો ભગવાનના દર્શન થવાનો . ફરી રાત્રિ ના અંધકારમાં અને લાઇટોના અજવાળે ચાલતી રહી .  પતિદેવ ની સ્પીડ વધારે હોય છે તેથી એમને આગળના મુકામે રાહ જોવાનું કહી હું શાંતિથી ચાલતી રહી .બસ ૫ ફૂટને અંતરે માં નર્મદા. રસ્તામાં બે બહેનો વાત કરે : એકલા ચાલીએ તો સમય ન જાય ને થાક લાગે . વાત સાચી હતી . હું પણ એકલી જ ચાલતી હતી . મેં કહ્યું: એકલા ક્યાં છીએ?? જુઓ સાથે નર્મદા માં છે ને ?  હસીને એમણે હા કહી . હું આગળ ગઈ. મારા પતિદેવ નાવમાં બેસવા મારી રાહ જોતા હતા. થોડા શિવલિંગ સાથે ફોટા પડાવ્યા . આ સમયે નાવમાં બેસવા જરાય ભીડ નહોતી . સામે પાર જઈ .દરેક સ્થાને અર્ધો એક કલાક રોકાયા બાદ રાત્રે ૨ વાગ્યે તિલકવાડા પહોંચી ગયા . ત્યાં રણછોડજી મંદિરમાં સુંદર દર્શન કર્યા. ત્યાં જમવાનું ચાલતું હતું. અમે પણ થાળી લઈને ભોજન કર્યું. પછી આરામથી ત્યાં એક ઝાડ નીચે બાંધેલા ઓટલા પર થોડીવાર આડે પડખે થયા.

ત્યાંના ભીડ અને માહોલને માણ્યો. કલાકેક પછી પાછા આગળ વધ્યા . ત્યાં સીતારામ આશ્રમમાં ફરી થોડી વાર બેઠા . સેવમમરા ખાધા . પછીનો રસ્તો ફરી નર્મદા કિનારે હતો . પહોળા કરેલા રસ્તા અને લાઇટોના ઝગમગાટ વચ્ચે અમે તિલકવાડા વાળો પુલ પાર કર્યો .

ત્યાં તિલકવાડા તરફ ફંટાતા રસ્તે આગળ વધ્યા . હવે ઊંચે જવાના પગથિયાં કસોટી જેવા લાગે જ્યારે તમે ૨૨ કિ.મી. જેવું ચાલીને આવો . પણ યુવાનો હાથ પકડીને મદદ કરવા પરિક્રમા ના દરેક રસ્તા પર તત્પર જોવા મળે . લાવો હાથ પકડી લો માસી કે બા કહીને કહે ત્યારે એક આશિષ મનોમન આવી જાય. આશ્રમના આંગણા ના મંડપમાં અજાણ્યા લોકો વચ્ચે બે ખાલી ગાદલાં મળી ગયા .
અહીં મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાંથી દસેક
વ્યક્તિઓનું ગૃપ હતું . બ્રહ્મ મૂહુર્ત પહેલાં ઉઠી નિત્યક્રમ સ્નાનાદિથી પરવારીને અર્ધો કલાક શંખનાદ સાથે નર્મદા જળ સહિત પાંચેક ભગવાની સ્તુતિ આરતી કરી પછી પરિક્રમા માટે નીકળ્યા . તમે રામપુરા થી પરિક્રમા ચાલુ કરો ત્યારે તિલકવાડા પર મણિનાગેશ જવા એક રસ્તો ફંટાય છે અને બીજો તિલકવાડા ગામ બાજુ જાય છે . આ યાત્રાનું મહારાષ્ટ્રના લોકોમાં બહુ મહત્વ છે . જાણકારો ના કહેવા પ્રમાણે તિલકવાડા ગામમાં આવેલ મહાદેવ મંદિર અને નર્મદા માતાના મંદિર માં પણ દર્શન કરવા જ જોઈએ.
આ પૂજન અર્ચનની અનાયાસે સાક્ષી બનવાનું સદભાગ્ય મળ્યું . પછી અમે ત્યાં શાંતિ થી બે  કલાકની ઊંઘ લઈ સવારે પાંચ વાગ્યે વડોદરાની વાટ પકડી .