Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1992 roku

Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1992 roku

Państwo	Stany Zjednoczone
Rodzaj	wybory prezydenckie
Data przeprowadzenia	3 listopada 1992
Głosowanie
Wyniki wyborów prezydenckich: BC 43% GB 37,5% RP 18,9%
Frekwencja: 58,1%
poprzednie: 1988 następne: 1996

Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych w 1992 roku − pięćdziesiąte drugie wybory prezydenckie, w których głosowanie wyborców odbyło się 3 listopada 1992 roku. W walce o najwyższy urząd w Stanach Zjednoczonych zmierzyli się urzędujący prezydent George H. W. Bush, Republikanin ze stanu Teksas, walczący o reelekcję, oraz Bill Clinton, Demokrata z Arkansas. Dodatkowo ważną figurą w tych wyborach był trzeci kandydat, startujący niezależnie Ross Perot.

W trakcie prawyborów George H. W. Bush miał problem z uzyskaniem nominacji Republikanów, pomimo sprawowania urzędu przez poprzednie cztery lata. Konserwatyści w partii zarzucali mu złamanie obietnicy wyborczej nie podnoszenia podatków i przypominali jego słynne wystąpienie na konwencji Republikanów w 1988 roku, gdy powiedział słynne słowa Read My Lips: No New Taxes (pol. Czytajcie mi z ust: Żadnych nowych podatków). Głównym konkurentem Busha o nominację był Pat Buchanan. Ostatecznie jednak Bushowi udało się wygrać. Bill Clinton był w tamtym czasie liderem centrowego skrzydła Partii Demokratycznej, "Democratic Leadership Council". Pokonał on w prawyborach między innymi byłego gubernatora Kalifornii, Jerry'ego Browna. Miliarder Ross Perot wystartował ze swoją niezależną kandydaturą, skupiając się głównie na walce z NAFTA i redukcji amerykańskiego długu publicznego.

I wojna w Zatoce Perskiej przysporzyła Bushowi dużej popularności, którą próbował wykorzystać w trakcie kampanii wyborczej, jednak w związku z upadkiem Związku Sowieckiego i końcem zimnej wojny, polityka międzynarodowa w oczach wyborców stała się mniej ważna niż sprawy wewnętrzne Stanów Zjednoczonych. Bill Clinton wyczuł tę zmianę nastawienia i w kampanii wyborczej akcentował bardziej kwestie ekonomiczne.

3 listopada 1992 roku Bill Clinton wygrał wybory pokonując urzędującego prezydenta. Na Clintona zagłosowali mieszkańcy aż 22 stanów w których jeszcze w 1988 roku zwyciężył Bush. Zaskakujący okazał się również wynik Rossa Perota, który osiągając 18,9% głosów uzyskał najlepszy wynik kandydata bezpartyjnego od 1912 roku. Wybory te zakończyły passę 12 lat prezydentury kandydatów z Partii Republikańskiej, która trwała od 1980 roku.

1988 ← 3 XI 1992 → 1996	Bill Clinton	George H. W. Bush	Ross Perot
Mapa z wynikami wyborów według stanów
Partia polityczna	Partia Demokratyczna	Partia Republikańska	bezpartyjny
Stan macierzysty	Arkansas	Teksas	Teksas
Kandydat na wiceprezydenta	Al Gore	Dan Quayle	James Stockdale
Głosy elektorskie	370	168	0
Głosy powszechne	44 909 889	39 104 550	19 743 821
Stany	32 + DC	18	0
Wynik procentowy	43,0%	37,5%	18,9%

Główni kandydaci

Lp.	Kandydat na prezydenta	Kandydat na wiceprezydenta	Logo kampanii	Partia	Hasło wyborcze
1.	George H.W. Bush	Dan Quayle		Partia Republikańska	Razem z Prezydentem (Stand by the President)
2.	Bill Clinton	Al Gore		Partia Demokratyczna	Dla ludu, dla zmiany (For people, for a change)
3.	Ross Perot	James Stockdale		Bezpartyjny	Wreszcie Przywództwo (Leadership for a change)

Sytuacja

Początkowo urzędujący od roku 1989 republikański prezydent i przez dwie poprzednie kadencje wiceprezydent George H.W. Bush uchodził za niemalże niezwyciężonego. Za jego kadencji miał miejsce kres zimnej wojny (choć, według wielu, nie była to jego, ile wcześniejszych wydarzeń, bezpośrednia zasługa), upadł Mur Berliński oraz Stany Zjednoczone zadały klęskę Irakowi w czasie I wojny w Zatoce Perskiej, po tym, jak iracki dyktator (i, znamienne, do niedawna jeden z najbliższych sojuszników USA w regionie) Saddam Husajn, napadł i zajął Kuwejt, wyzwolony potem przez US Army.

Jednakowoż gospodarka i sprawy wewnętrzne znajdowały się w wyraźnym zastoju, co teraz było głównym przedmiotem zainteresowania Amerykanów, większym niż polityka zagraniczna.

Nominacje

Partia Republikańska

Urzędujący prezydent Bush i wiceprezydent Dan Quayle zostali stosunkowo łatwo nominowani ponownie, choć początkowo napotkali na opór w partii. Jednym z ich oponentów był Pat Buchanan, który w pierwszych prawyborach w stanie New Hampshire uzyskał znaczny odsetek głosów. O nominację starał się m.in. David Duke – nacjonalista z Luizjany i były lider Ku Klux Klanu.

George'owi Bushowi konkurenci często zarzucali złamanie obietnicy wyborczej o nie podnoszeniu podatków, którą złożył w 1988 roku. Pat Buchanan w czasie prawyborów, a następnie Bill Clinton w kampanii wyborczej często przypominali Bushowi jego słowa, będące soundbite'm wyborczym: Read My Lips: No New Taxes, podważając jego wiarygodność.

Wśród wielu działaczy rządzącej partii silna była tendencja do wymiany kandydata na wiceprezydenta, gdyż, według nich, Quayle był dla Busha bardziej obciążeniem, niż atutem (wypominano mu słynne gafy i uchylanie się od służby wojskowej w czasie wojny w Wietnamie). Bush osobiście bronił Quayle’a w czasie kampanii, choć potem nazwał decyzję o wybraniu go swym wiceprezydentem największym błędem swojego życia.

Partia Demokratyczna

• 
  Gubernator Bill Clinton z Arkansas
• 
  Były senator Paul Tsongas z Massachusetts
• 
  Senator Bob Kerrey z Nebraski
• 
  Senator Tom Harkin z Iowa

Ponieważ kampania zaczynała się na dobrą sprawę już w roku 1991, kiedy Bush był politykiem bardzo popularnym, przeto wielu znanych pretendentów, jak lider większości Izbie Reprezentantów Dick Gephardt, gubernator stanu Nowy Jork Mario Cuomo czy senatorowie Al Gore z Tennessee i Jay Rockefeller z Wirginii Zachodniej ogłosiło, że nie będą stawać przeciwko Bushowi. Otworzyło to drogę innym.

Kandydaci do nominacji

• Larry Agran, Burmistrz Irvine (Kalifornia)
• Jerry Brown, były Gubernator Kalifornii i kandydat do nominacji w latach 1976 i 1980
• Bill Clinton, Gubernator Arkansas w latach 1979–1981 i ponownie od 1983
  (zobacz też: Nowe Południe)
• Tom Harkin, Senator z Iowa
• Bob Kerrey, Senator i były gubernator Nebraski
• Tom Laughlin, aktor i reżyser z Kalifornii
• Eugene McCarthy, były senator z Minnesoty i kandydat do nominacji w latach 1968 i 1972
• Paul Tsongas, były senator z Massachusetts
• Douglas Wilder, Gubernator Wirginii
• Charles Woods, milioner z Alabamy, były kandydat na senatora i gubernatora Alabamy

Wynik prawyborów

Pierwsze prawybory w New Hampshire wygrał były senator Tsongas, Clinton znalazł się na drugim miejscu, zaś Cuomo, mimo że oficjalnie nie kandydował, na trzecim.

Jednakże to Clinton, mimo że podczas kampanii stawiano mu zarzutów o niewierność małżeńską i unikanie służby wojskowej (jak Quayle) w czasie wojny wietnamskiej, zdobył nominację po serii spektakularnych zwycięstw w prawyborach, gdzie musiał wciąż mierzyć się z wizerunkiem miękkiego, stereotypowego demokraty (zobacz: Ricky Ray Rector). Clinton zaprezentował się ostatecznie jako przedstawiciel nowej generacji demokratów i polityk trzeciej drogi, choć pozostawał w większym stopniu liberałem.

Nominacja na wiceprezydenta

Clinton rozważał różne kandydatury na swego wiceprezydenckiego partnera na liście. Jedni doradzali mu, w tym George Stephanopoulos, aby wybrał Gephardta lub Cuomo, ale ten zdecydował się na Ala Gore’a.

Gore, były kongresmen, a wtedy senator z Tennessee, kandydował do nominacji w roku 1988, ale jej nie uzyskał (kandydatem został wtedy Michael Dukakis). W kongresie zasłynął jako krytyk polityki zbrojeniowej Reagana (choć, jako jeden z nielicznych demokratów, popierał interwencję w Zatoce Perskiej) i zwolennik ochrony środowiska.

Ciekawym jest fakt, iż własną kampanię o nominację na wiceprezydenta u boku Clintona prowadził też były gubernator Massachusetts (1963–1965) Endicott Peabody, w owym czasie człowiek 72-letni. Nikt jednak nie potraktował tego, chyba poza nim samym, poważnie.

Clinton miał w owym czasie 46 lat, a Gore 44. Ich łączny wiek jako listy, czyli 90 lat, jest najmłodszym tandemem wyborczym w historii dwóch głównych partii.

Kandydat niezależny

Udział w wyborach zadeklarował też miliarder z Teksasu Ross Perot, który, wedle słów Stephanopoulosa, był tubą wszelkiego niezadowolenia wyborców. Jego kandydatem na wiceprezydenta był emerytowany admirał James Stockdale z Kalifornii.

Poparcie innych partii

Partia Liberalna z Nowego Jorku udzieliła nominacji demokracie Clintonowi, zaś Partia Konserwatywna z tego samego stanu Bushowi, podobnie jak ruch Right to Life.

Przebieg kampanii

Bush, który odczuwał coraz większe zniecierpliwienie wyborców swoją pasywną i nijaką polityką wewnętrzną, atakował Clintona za brak charakteru, a niektórzy przeciwni mu konserwatyści rozpuszczali plotki o jego romansach. Wypominano mu też sprzeciw wobec wojny wietnamskiej.

Clinton ze swej strony atakował Busha za ową pasywność, jaką wykazywał w sprawach domestic issues. Na jego korzyść działała też znaczna różnica wieku (Bush zbliżał się do siedemdziesiątki) oraz wzorowanie się na Johnie F. Kennedym, którego Clinton, jeszcze jako uczeń, poznał w czasie wizyty w Białym Domu.

Perot zaś we wszystkich sondażach był wyraźnie trzeci i zanosiło się na to, że zdobędzie bardzo dużo, jak na kandydata niezależnego, głosów, co mogłoby przeważyć na szansach któregoś z głównych kandydatów.

Rezultat

Wybory wygrał Bill Clinton, pokonując urzędującego prezydenta Busha. Mogło to świadczyć o tym, że Perot odebrał więcej głosów Bushowi, niż Clintonowi. Jednocześnie jako jedną z przyczyn porażki urzędującego prezydenta wskazuje się izolacjonizm w polityce zagranicznej preferowany przez większość Amerykanów, który kolejny raz zamanifestował się w tych wyborach. Wyborcy wybrali zmianę pokoleniową, zmęczeni też 12-letnimi rządami republikanów, nieudanymi w oczach wielu z nich z punktu widzenia polityki wewnętrznej i gospodarczej (teraz ich zdaniem bardziej istotnej) i lekceważącym stosunkiem George'a H. W. Busha do rywali w czasie kampanii i debat telewizyjnych.

Szczegółowe wyniki

Na prezydenta	Partia	Stan	% głosów	Głosy powszechne	Głosy elektorskie
Bill Clinton	demokrata	Arkansas	43,0%	44 909 889	370
George H.W. Bush	republikanin	Teksas	37,4%	39 104 550	168
Ross Perot	niezależny	Teksas	18,9%	19 743 821	0
Andre V. Marrou	libertarianin	Alaska	0,3%	290 087	0
Bo Gritz	populista	Oklahoma	0,1%	106 152	0
Pozostali	–	–	0,3%	269 507	0
Na wiceprezydenta	Partia	Stan	–	–	Głosy elektorskie
Al Gore	demokrata	Tennessee	–	–	370
Dan Quayle	republikanin	Indiana	–	–	168
James Stockdale	(Z Perotem)	Kalifornia	–	–	0
Nancy Lord	libertarianka	?	–	–	0
Cy Minnet	populista	?	–	–	0
Pozostali	–	–	–	–	0

Podsumowanie

• Choć południe USA głosowało od 1980 roku na republikanów, to Clinton, południowiec, zdobył znaczną ich liczbę, co nie udało się Gore’owi, kiedy samodzielnie kandydował w roku 2000.
• Wynik uzyskany przez Perota był najlepszym wynikiem kandydata spoza dwóch głównych partii od czasów kandydatury byłego prezydenta Theodore’a Roosevelta w roku 1912 z ramienia progresywistów (był wtedy lepszy od republikanina Williama Tafta).
• Demokraci powiększyli też stan posiadania w Kongresie.