Jump to content

Yn Albaan

She yn çheer Valkanagh bun-chooish y duillag shoh. My vel anaase ayd ayns çheer 'syn Oarpey Heear Hwoaie, lhaih Nalbin.
Pobblaght yn Albaan
Republika e Shqipërisë (Albaanish)
BrattaghArmys
Jarroo-raa: “Ti Shqipëri, më jep nder, më jep emrin Shqipëtar” (Albaanish)
“Ta shiu, yn Albaan, cur onnor dou, ta shiu cur yn ennym Albaanagh orrym”
Arrane ashoonagh: “Himni i Flamurit” (Albaanish)
“Arrane da'n Vrattagh”
Preeu-valleyTiranë
41°19′42″N 19°49′05″E / 41.328333333333°N 19.818055555556°E / 41.328333333333; 19.818055555556
Çhengey oikoilAlbaanish
Çhengaghyn ardjynagh er enney
Possanyn kynneeagh82.6% Albaanee
0.9% Greagee
Vlachee
Giffagyn
Massadoanee
Montenegree
Egyptee
ReiltysPobblaght pharlamaidagh unnaneagh
• EaghtyraneBajram Begaj[1]
• Ard-vinishterKari Rama
Çhionnal slattyssaghParlamaid yn Albaan
Bunneeaght
• Yn Albaan Heuchrogheydagh28 Sauin 1912
• Prinsaght yn Albaan29 Jerrey Souree 1913
• Kied Phobblaght yn Albaan31 Jerrey Geuree 1925
• Reeriaght yn Albaan1 Mean Fouyir 1946
• Nah Phobblaght yn Albaan10 Jerrey Geuree 1946
• Trass Pobblaght yn Albaan28 Nollick 1976
• Kiarroo Pobblaght yn Albaan29 Averil 1991
Eaghtyr
• Yn clane28,748 km2 
11,100 mi ker 
• Ushtey (%)4.7
Earroo yn phobble
• Ooley-pobble 2023▲2,811,655 
• Glooaght97.8/km2 
253.3/mi ker
LTS (CCC)Ooley 2008
• Yn clane$21.160 billioon 
• Yn dooinney$6,649 
LTS (ennymagh)Ooley 2023
• Yn claneArdjaghey $23.547 billoon[2]
• Yn dooinney$8,375 
Gini (2019)30.8 (anchorrymid veanagh) 
ALD (2021)Ardjaghey 0.796 (ard)[3]
ArgidLek Albaanagh (L) (ALL)
Cryss hraaUTC+01:00 (CET)
• Sourey (THHL)UTC+02:00 (CEST)
Coad çhellvane+355
Coad ISO 3166AL
TLD yn eddyr-voggyl.al
www.kryeministria.al/en/

She çheer 'syn Oarpey ee yn Albaan (Albaanish: Shqipëria) ny Pobblaght yn Albaan dy h-oikoil (Albaanish: Republika e Shqipërisë). T'ee soit ayns ny çheeraghyn Balkanagh as t'ee çhemmal rish Montenegro 'sy twoaie, rish Kosovo 'sy niar hwoaie, rish y Vassadoan Hwoaie 'sy niar, as rish y y Ghreag 'sy jiass. 'Sy neear, ta'n Albaan çhemmal rish y Vooir Aidreeatagh 'sy neear as rish y Vooir Ionagh 'sy neear yiass. She Tiranë yn preeu-valley, as ta Durrës, Elbasan, as Vlora coontit mastey ny h-ard-valjyn scanshoil elley. Ta 2,811,655 (2023) sleih cummal 'sy çheer ta 28,748 km2 (11,100 mi ker) er eaghtyr. She Moslymee 55% jeh'n phobble, Cair-chredjuee 23% jeh'n phobble, as Catolee Raueagh 15% jeh'n phobble. She Albaanish y çhengey oikoil.

Shennaghys

[reagh | reagh y bun]

Va'n Albaan coontit myr yn ayrn jiass jeh Illyria car Impiraght y Raue. Ayns ny Mean Eashyn, va ny h-Albaanee reirit liorish ram pooaraghyn joarree, goaill stiagh ny h-impiraghtyn Baisantagh as Veneeshagh. Car y 16oo eash va'n shassoo noi reill yn Impiraght Ottomanagh stiurit liorish Skanderbeg. Lurg kiare eashyn fo chosh ny Turkee, va hooar yn Albaan e neuchrogheydys ayns 1912. Ayns 1939, ren forsaghyn yn Iddaal Ashistagh goaill yn Albaan as va'n çheer coontit myr ayrn jeh Reeriaght yn Iddaal derrey 1943. Lurg y Nah Chaggey Dowanagh haink yn Albaan dy ve ny steat neuchrogheydagh reesht, fo reill chummynagh. Ren Enver Hoxha reirey yn çheer derrey laa e vaaish ayns 1985. Haink Ramiz Alia stiagh ayns e ynnyd as ren eh stiurey yn çheer trooid lhing chaghlaaee derrey ren yn Albaan filley er-ash dys y deynlaghys ayns 1992.

Coondaeghyn as slystyn

[reagh | reagh y bun]
Coondaeghyn ny h-Albaan

Ta'n Albaan rheynnit magh ayns 12 choontae (Albaanish: qark/qarku). Ta dagh coontae fo-rheynnit magh ayns slystyn:

Coontae Slystyn Preeu-valley
1Berat Berat, Kuçovë, Skrapar Berat
2Dibër Bulqizë, Dibër, Mat Peshkopi
3Durrës Durrës, Krujë Durrës
4Elbasan Elbasan, Gramsh, Librazhd, Peqin Elbasan
5Fier Fier, Lushnjë, Mallakastër Fier
6Gjirokastër Gjirokastër, Përmet, Tepelenë Gjirokastër
7Korçë Devoll, Kolonjë, Korçë, Pogradec Korçë
8Kukës Has, Kukës, Tropojë Kukës
9Lezhë Kurbin, Lezhë, Mirditë Lezhë
10Shkodër Malësi e Madhe, Pukë, Shkodër Shkodër
11Tirana Kavajë, Tirana Tirana
12Vlorë Delvinë, Sarandë, Vlorë Vlorë

Imraaghyn

[reagh | reagh y bun]
  1. ↑ CIA; National Foreign Assessment Center (1962), The World Factbook (ayns Baarle), Washington: CIA, hdl:10111/UIUCOCA:Serial/worldfactbook, ISSN 0277-1527, LCCN 81641760, OCLC 7390695, Wikidata Q11191
  2. ↑ "data.worldbank.org". Feddynit er 9 Averil 2025.
  3. ↑ "Human Development Report". Human Development Report. 2022.

41°N 20°E / 41°N 20°E / 41; 20