નીરવ રવે

ઓક્ટોબર ૨૦૨૬માં મહાત્મા ગાંધીજીની ૧૫૭મી જન્મજયંતિ (ગાંધી જયંતિ) ઉજવવામાં આવશે. ૨ ઓક્ટોબર ૧૮૬૯ના રોજ ગુજરાતના પોરબંદરમાં જન્મેલા પૂજ્ય બાપુના વિચારો, સત્ય અને અહિંસાના સિદ્ધાંતો આજે પણ સમગ્ર વિશ્વને પ્રેરણા આપી રહ્યા છે.

દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ ૨ ઓક્ટોબરના દિવસને ભારતભરમાં રાષ્ટ્રીય તહેવાર અને વિશ્વ સ્તરે ‘આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ’ (International Day of Non-Violence) તરીકે ઉજવવામાં આવશે.મહાત્મા ગાંધીનો જન્મ ૨ ઓક્ટોબર ૧૮૬૯ના રોજ ગુજરાતના પોરબંદર શહેરમાં થયો હતો.

મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળના મહાન નેતા અને રાષ્ટ્રપિતા હતા. તેમણે સત્ય અને અહિંસાના માર્ગે ચાલીને અંગ્રેજ શાસન વિરુદ્ધ લડત આપી હતી.

પ્રારંભિક જીવન અને અભ્યાસ

• જન્મ: ૨ ઓક્ટોબર ૧૮૬૯, પોરબંદર, ગુજરાત.
• माता-पिता: પિતાનું નામ કરમચંદ ગાંધી અને માતાનું નામ પુતળીબાઈ હતું.
• પત્ની: કસ્તુરબા ગાંધી.
• શિક્ષણ: પ્રારંભિક શિક્ષણ પોરબંદર અને રાજકોટમાં થયું. બાદમાં કાયદાની (વકીલ) ડિગ્રી મેળવવા માટે તેઓ લંડન ગયા. [1]

દક્ષિણ આફ્રિકામાં કાર્ય (૧૮૯૩-૧૯૧૪)

• વકીલાત માટે ૧૮૯૩માં તેઓ દક્ષિણ આફ્રિકા ગયા.
• ત્યાં રંગભેદ અને અન્યાય સામે અહિંસક લડત (સત્યાગ્રહ) ચલાવીને સફળતા મેળવી.
• ૧૮૯૪માં તેમણે નાતાલ ઇન્ડિયન કૉંગ્રેસની સ્થાપના કરી.

ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ

• પરત: ૧૫ જાન્યુઆરી ૧૯૧૫ના રોજ તેઓ ભારત પાછા આવ્યા.
• મુખ્ય આંદોલનો:
  • ચંપારણ સત્યાગ્રહ (૧૯૧૭) – ખેડૂતોના અધિકાર માટે.
  • અસહકારની ચળવળ (૧૯૨૦).
  • દાંડી કૂચ / નમક સત્યાગ્રહ (૧૯૩૦) – મીઠાના કર વિરુદ્ધ.
  • હિંદ છોડો આંદોલન (૧૯૪૨) – અંગ્રેજો ભારત છોડો.

સાહિત્ય અને પ્રદાન

• તેમની આત્મકથા સત્યના પ્રયોગો વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે.
• તેમણે જીવનભર અહિંસા, સ્વદેશી અને સાદગીનો સંદેશ આપ્યો. [1]

અવસાન

• ૩૦ જાન્યુઆરી ૧૯૪૮ના રોજ નવી દિલ્હીમાં નાથુરામ ગોડસે દ્વારા તેમની હત્યા કરવામાં આવી હતી.

પૂજ્ય પિતાશ્રી, ઈશ્વરની અસીમ કૃપાથી આપના જીવનની આ સફર ભક્તિ, સંતોષ અને જ્ઞાનથી પ્રજ્વલિત રહી છે. આપનો અનુભવ અને આપના સંસ્કાર અમારા આખા પરિવાર માટે એક દિવ્ય પ્રકાશ સમાન છે.તમારું જીવન હંમેશાં અમારા માટે પ્રેરણાદીપ રહ્યું છે. ઈશ્વર તમને ઉત્તમ સ્વાસ્થ્ય અને દીર્ઘાયુ અર્પે તેવી પ્રાર્થના.સામાન્ય રીતે ૯૪ વર્ષ પૂર્ણ કરીને ૯૫મા વર્ષમાં મંગલ પ્રવેશ દર્શાવે છે. આ આયુષ્યનો એક ખૂબ જ સન્માનજનક અને આશીર્વાદરૂપ તબક્કો છે. તમને જન્મદિવસની કોટી-કોટી શુભકામનાઓ!

૯૪ વર્ષ–૩૪,૩૩૪ દિવસ – ૮,૨૪,૦૧૬ કલાક ૪,૯૪,૪૦,૯૬૦ મિનિટ૨,૯૬,૬૪,૫૭,૬૦૦ સેકન્ડ

	કુલ સમયગાળો
કુલ વર્ષ	૯૪ વર્ષ
કુલ દિવસો	૩૪,૩૩૪ દિવસો (લિપ વર્ષ સહિત)
કુલ કલાક	૮,૨૪,૦૧૬ કલાક
કુલ મિનિટ	૪,૯૪,૪૦,૯૬૦ મિનિટ
કુલ સેકન્ડ	૨,૯૬,૬૪,૫૭,૬૦૦ સેકન્ડ

દોડતી ને દોડતી પૂરપાટ ચાલી જાય છે
કોણ જાણે ક્યાં સુધી આ વાટ ચાલી જાય છે

ઘેલછા કેવી હશે દરિયાને મળવાની જુઓ
આ નદી સૂના મૂકીને ઘાટ ચાલી જાય છે

જિંદગીની આ રમત કેવી કે રમતા માણસો
અધવચાટે મેલીને ચોપાટ ચાલી જાય છે

લાગણીની તીવ્રતાને કોઈ ના રોકી શકે
કોઈ સેના જાણે કે રણવાટ ચાલી જાય છે

બે ઘડી વરસાદનાં ધરતી ઉપર ફોરાં પડયાં
એટલામાં કેટલો તલસાટ ચાલી જાય છે

-યામિની ગૌરાંગ વ્યાસ

રસ્તો હોય, આપણી સફર હોય, ઘેલછા હોય કે મહત્ત્વાકાંક્ષા – કશાયનો ક્યાંય અંત નથી. તૃષ્ણા રસ્તાની જેમ જ પૂરપાટ દોડતી રહે છે, બસ ! અને મૃત્યુ જિંદગી સાથે જ જોડાયેલી કેવી અનિવાર્ય ઘટના છે કે ભલભલા પોતાની રમત અડધી મૂકીને ચાલ્યા જાય છે ! બધા શેર સારા છે પણ મને સૌથી વધુ ગમી ગયો આખરી શેર… વાત કયી ધરતીની છે ? આખા ઉનાળાભેર ધખેલી ધરતીનો તલસાટ વરસાદના બે-ચાર ફોરાં વરસતાં જ ગાયબ થઈ જાય છે… કોઈ સ્નેહપિપાસુ હૈયાની આ વાત નથી ?

અચાનક લાગણીનાં પૂરની આયાત આવી છે!

વિરહમાં ડૂબતી એ નાવ સાતેસાત આવી છે.

હ્રદય પર કેટલો મોટો બની આઘાત આવી છે,

ખરેખર એ મને ભૂલી ગયાની વાત આવી છે.

તિમિર તું વાંચ આજે ધ્યાનથી આકાશનું છાપું,

અમાસે ચાંદ ઊગશે એવી જાહેરાત આવી છે.

ખબર ન્હોતી ખરી પડશે ખુશી આંસુ બની જઈને,

દીધેલા ફૂલ પર ઝાકળ સમી સોગાત આવી છે.

હવે તો નીંદ સાથે દુશ્મની તૂટે તો કૈં સારું,

નવા સપનાં સજાવીને ફરીથી રાત આવી છે.

યામિની વ્યાસ

એવી લોકવાયકા છે કે આ નઝમથી પ્રેરિત થઈને કતીલ શિફાઈ સાહેબે એમની મશહૂર નઝમ યે દૌલત ભી લે લો લખી હતી જેને જગજીત સાહેબે ગાઈને અમર કરી દિધી..

ઘરની સઘળી વસ્તુ મરી ગઇ

બહુ સુના છે ઘરના ખૂણા

શાંત ઉભા છે દ્વારના પડદા

બંધ પડ્યા છે મેજના ખાનાં

રોઇ રહ્યા છે સઘળાં રમકડાં

સ્વચ્છ પડેલી ભીંતો ઘરની, લાગે જાણે વિધવા થઇ ગઇ

બિસ્તર કેરી ચાદર જાણે, બાળ વિહોણી માતા થઇ ગઇ

આખો દિ’ ઘર આખા ને બસ માથે લઇ ને ફરતો’તો

વસ્તુ ઘરની ઉલટી-સીધી, અમથો અમથો કરતો’તો

પેન લખોટી ચાકના ટુકડા ખિસ્સામાંહે ભરતો’તો

જુના પત્તા રેલ ટિકિટને મમતાથી સંઘરતો’તો

કોઇ દિ’ મેં શોધી નો’તી, તો યે ખુશીઓ મળતી’તી

લાદી ઉપર સૂતો તો ને આંખો મારી ઢળતી’તી

મારી વાતો દુનિયા આખી મમતાથી સાંભળતી’તી

ખળખળ વહેતા ઠંડા જળમાં છબછબિયાં મેં કિધા’તા

મારા કપડા મારા હાથે ભીંજવી મેં તો લીધા’તા

સાગર કેરા ખારા પાણી કંઇક વખત મેં પીધા’તા

કોણે આવા સુંદર દિવસો બચપણ માંહે દિધા’તા

સૂના થયેલા ખૂણા સામે વિહ્વળ થઇને નીરખું છું

શાંત ઉભેલા પડદાને હું મારા ફરતે વીટું છું

ઘરની સઘળી ભીતોંને હું હળવેથી પંપાળું છું

ખોવાયેલા વર્ષોને હું મારા ઘરમાં શોધું છું

ક્યાં ખોવાયું બચપણ મારું ક્યાંકથી શોધી કાઢો

મીઠા મીઠા સપનાઓની દુનિયા પાછી લાવો

મોટર બંગલા લઇ લો મારા, લઇ લો વૈભવ પાછો

પેન લખોટી ચાકના ટુકડા મુજને પાછા આપો

કૈલાસ પંડિત

• : નટી નૃત્ય

•  નટી નૃત્ય    ——-
  વેશ બદલતી ખેસ પકડતી
  નટી નૃત્ય કરતી.
  નિષ્કંપ નિષ્ક્રિય ઉદાસીન
  પ્રિયતમને રીઝવતી.
  દર્પણ ધરતી;લજ્જા કરતી
  સહજ દૂર થઈ જાતી.
  સર્જન કરતી,સજાવતી તે
  નિત્ય યૌવના રમતી.
  પલે પલે પલકારામાં તે
  દ્રશ્ય અને અદ્રશ્ય થતી.
  પ્રસવધર્મિણી ગુણક્ષોભિણી
  બહુધાનક બીજ પાથરતી.
  અપાર પારાવાર પ્રસરતી,
  રસસાગર વ્યાપક તરતી.
  સ્વયં પ્રકટતી;લુપ્ત થતી તે
  મૂળભૂત ભૂતવતી.
  સ્થૂલને સૂક્ષ્મ કરી બદલતી
  સખી સનાતન સરતી.
  ત્રણ સંતાનો સાચવતી તે
  સહુમાં સમાન પૂર્ણવતી
• .હરીશ દાસાણી.