Kontent qismiga oʻtish

Anne Carson

Vikipediya, erkin ensiklopediya
Anne Carson
Anne_Carson,_poet,_at_the_2024_National_Book_Awards_finalist_reading_0
Tavalludi 1950-yil 21-iyun (1950-06-21) (76 yosh)
Toronto, Ontario, Kanada
Kasbi Shoira, essenavis, tarjimon, antik davr mutaxassisi, professor
Ijod qilgan tillari Ingliz tili, Qadimgi yunon tili va Canadian English
Fuqaroligi Kanada va Islandiya[1]
Taʼlimi Toronto universiteti
Mukofotlari Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti (2026)

Anne Patricia Carson (1950-yil 21-iyunda tugʻilgan) — kanadalik shoira, esseist, tarjimon, antik davr mutaxassisi va professor. U 2026-yilda „klassik anʼanalar bilan oʻynoqi muloqotga kirishib, zamonaviy adabiyot uchun yangi shakllarni yaratgan jasur va kashfiyotchilikka boy asarlari uchun“ adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti bilan taqdirlangan[2][3][4].

Yoshlik yillari va taʼlimi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Anne Carson 1950-yil 21-iyunda Toronto shahrida tugʻilgan. Otasi bankir boʻlganligi sababli, uning bolaligi Kanadaning turli kichik shaharchalarida oʻtgan. Oʻrta maktabda oʻqib yurgan kezlarida lotin tili oʻqituvchisi Carsonni Qadimgi Yunoniston dunyosi va tili bilan tanishtirgan hamda unga yakka tartibda dars bergan. Keyinchalik u Toronto universitetiga oʻqishga kirib, u yerda 1974-yilda bakalavr, 1975-yilda magistratura va 1981-yilda filologiya boʻyicha falsafa fanlari doktori ilmiy darajasini yoqlagan[5][6].

Yozuvchilik faoliyati

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Carson oʻzining sheʼriyat, esseistika va qadimgi yunon adabiyoti tarjimalarini oʻzida mujassam etgan oʻziga xos ijodiy uslubi bilan mashhur. Uning eng taniqli asarlari qatoriga Eros the Bittersweet (1986), shuningdek, Autobiography of Red (1998) sheʼriy romani kiradi. Autobiography of Red asari qadimgi yunon mifi (Gerion va Herakl haqida) asosida yozilgan boʻlib, adabiyot olamida keng eʼtirof etilgan va koʻplab nufuzli mukofotlarga nomzod boʻlgan. Ushbu asarning mantiqiy davomi sifatida 2013-yilda Red Doc> asari nashr etilgan[5][7].

Carsonning The Beauty of the Husband: A Fictional Essay in 29 Tangos (2001) asari T.S. Eliot mukofotiga sazovor boʻlgan va u ushbu nufuzli mukofotni qoʻlga kiritgan birinchi ayol ijodkor hisoblanadi. Asar, shuningdek, sheʼriyat yoʻnalishida Los Angeles Times Book Prize mukofotini ham qozongan[8].

Oʻzining tarjimonlik faoliyatida u Sapfo, Yevripid, Sofokl va Esxil kabi qadimgi yunon dramaturglari hamda shoirlarining asarlarini ingliz tiliga oʻgirgan. Uning If Not, Winter (2002) asari Sapfo sheʼrlarining ingliz tiliga qilingan eng mashhur tarjimalaridan biri sanaladi. Yozuvchi va akademik olima sifatida u „oʻzini koʻproq soʻz sanʼatkori emas, balki vizual ijodkor“ deb hisoblashini taʼkidlab oʻtgan[5].

Akademik faoliyati

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Carson olima sifatida AQSh va Kanadaning bir qator oliygohlarida faoliyat yuritgan. 1986–1987-yillarda Nyu-Yorkdagi 92nd Street Y markazida tadqiqotchi boʻlgan. 2012-yilda Toronto universiteti, 2014-yilda esa Sent-Endryus universiteti tomonidan unga faxriy doktorlik darajalari berilgan. U, shuningdek, AQSh Sanʼat va fanlar akademiyasi hamda AQSh Sanʼat va adabiyot akademiyasi tashkilotlarining xorijiy faxriy aʼzosi hisoblanadi[9].

Mukofotlari va yutuqlari

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Anne Carson oʻz faoliyati davomida koʻplab nufuzli mukofotlar va stipendiyalarga loyiq koʻrilgan:

  • 1996-yil: Lannan Literary Award (Sheʼriyat yoʻnalishida);
  • 1998-yil: Guggenxaym stipendiyasi[10];
  • 2000-yil: MacArthur Fellowship;
  • 2001-yil: Griffin Poetry Prize (Men in the Off Hours asari uchun);
  • 2001-yil: T. S. Eliot mukofoti (The Beauty of the Husband asari uchun)[7];
  • 2005-yil: Kanada ordeni aʼzosi;
  • 2010-yil: PEN Award (An Oresteia tarjimasi uchun);
  • 2014-yil: Griffin Poetry Prize (Red Doc> asari uchun);
  • 2020-yil: Asturiya malikasi mukofoti (Princess of Asturias Award) (Adabiyot yoʻnalishida);
  • 2021-yil: PEN/Nabokov mukofoti (Xalqaro adabiyotdagi yutuqlari uchun);
  • 2025-yil: Paris Review Hadada Prize (Faoliyatidagi yutuqlari uchun);
  • 2025-yil: Zbigniew Herbert xalqaro adabiy mukofoti (Zbigniew Herbert International Literary Award);
  • 2026-yil: Adabiyot boʻyicha Nobel mukofoti[11].

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ (unspecified title) — RÚV.
  2. ↑ „Nobel Prize in Literature 2026“. nobelprize.org. 2026-yil 8-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 8-oktabr.
  3. ↑ „Anne Carson wins the Nobel prize in literature 2026“. The Guardian (8-oktyabr 2026-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2026-yil.
  4. ↑ „Anne Carson wins Nobel Prize in Literature 2026“. The Irish Times (8-oktyabr 2026-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2026-yil.
  5. 1 2 3 „Anne Carson“. Poetry Foundation. Qaraldi: 8-oktyabr 2026-yil.
  6. ↑ „Anne Carson - Canadian poet and essayist“. Britannica. Qaraldi: 8-oktyabr 2026-yil.
  7. 1 2 „Anne Carson“. Griffin Poetry Prize. Qaraldi: 8-oktyabr 2026-yil.
  8. ↑ „The T. S. Eliot Prize“. T. S. Eliot Foundation. Qaraldi: 8-oktyabr 2026-yil.
  9. ↑ „Anne Carson - MacArthur Foundation“. MacArthur Foundation. Qaraldi: 8-oktyabr 2026-yil.
  10. ↑ „Anne Carson - Fellows“. John Simon Guggenheim Memorial Foundation. 2019-yil 1-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2026-yil 8-oktyabr.
  11. ↑ „Anne Carson wins the Nobel prize in literature 2026“. The Guardian (8-oktyabr 2026-yil). Qaraldi: 8-oktyabr 2026-yil.
"https://uz.wikipedia.org/w/index.php?title=Anne_Carson&oldid=6310614" dan olindi