Malawi

Malawi（馬拉威）

u Malawi sa i labu nu Africa, itiza i 13 30 S, 34 00 E.

u ahebal nu lala' mapulung sa 118,484 km².

u ahebal nu lala'ay sa 94,080 km², u ahebal nu nanumay sa 24,404 km².

hamin nu tademaw sa 18,570,321.

kakalukan umah sa 59.20%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 6.80%

tapang tusu nu kanatal (首都)

u tapang tusu nu kanatal sa u Lilongwe (利隆圭).

kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)

kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.

tabakiay a tapang nu kanatal (元首)

u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Lazarus Chakwera (Lacalese．Cakewiyela 拉扎勒斯·查克維拉), 1955 a mihca 4 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi (馬拉威) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 6 bulad 28 demiad.

likisi (歷史)

sabaw siwa se-ci cung-ye, Pu-taw-ya, In-kuo kakilukilul sa ku midebungay, cay wal siw cay mihcaan u In-kuo ku midiputay, cay siw sep sip mihcaan kasenun hantu nu In-kuo ku mikuwanay, Min-ni-ya-sa-lan.

十九世紀中葉，葡萄牙、英國殖民者相繼侵入；1891年淪為英國保護國；1904年英國政府直接管轄，名尼亞薩蘭。

cay siw lim lu mala Cung-huy-len-pan, cay siw nem sip mihcaan pin bulad enem demiad misiteked, suma han ku ngangan u Ma-la-wi.

1953年成為中非聯邦一部分；1964年7月6日獨立，改名馬拉威。

demiad (氣候)

Ma-la-wi kanatal hamin sa i buyu' namin, sisa ya demiad masasuduma ku demiad, kacaledesan nu kaacakan atu kalasengetan nu takalaway a demiad, kanahatu ina takalaw nu masaenalay u demiad han kaladihedihekuan, nika katukuhan tu kasienawan micidek ku sienaw 4 tu sa.

馬拉威差不多整個國家都處於高山之上，所以大部份地區的氣候垂直差異顯著，為熱帶乾濕季氣候區的高地氣候，普遍來說高山平原的氣溫十分溫和和穩定，但冬天的氣溫可以低至攝氏4度。

masaenalay a demiad kalahalemheman, sacaledesay han makala tu 39 tu, tu mihmihcaan a nikaudadan u kakitidaan ku han, pulung han makaala tu 600 m atu 300 m.

而盆地的氣溫較為悶熱，最熱的時候可以攝氏39度，而每年的降雨量也因地理環境而有所差別，平均由600mm至3000mm不等。

kanahatu kaudadan namaka sabaw cacay bulad katuku tu lima demiad, nika lima a bulad katukuh tu sabaw cacay nu buladan kainai'an nu udad. takalaw kina Ma-la-wi, inai' ku tabakiay nu balian, atu lesing nu nanum.

通常雨季由11月開始至5月，而5月至11月的降雨量很低。馬拉威因處於高原地帶，所以極少受到颶風、洪水等威脅。

sakaudip (經濟)

ina Ma-la-wi sakay tini Lein-he-ku u sakacaayay kaw malahatay nu kanatalan, hamin nina kanatal idaw ku 55% u pakuyucay nu nikaudipan, u sakaudip han enem nu amilikaan ku sakaudip, u sakay tini i kitakid han u sapakuyucay.ina kanatal hatiniay tu nu tenes u akazi tu ku nikaudip, tadah nu kanatal makaala tu 228.3%, yadah ku ay-ce-pin atu katuud ku nipilecuhan tu tademaw 15-64 mihcaan. macunus nu nikacaayan picudad, u sigigicuay tada yadah tu, inai' ku takalaway nu sigigicuay.

馬拉威曾被聯合國評為世界上最不發達的國家之一，全國約有55%的人生活在貧窮線以下，人均國民生產總值只有600美元，是全世界最低收入的一群。本國政府長期舉債度日，國債佔國民生產總值的228.3%。因受愛滋病及高生育率影響，馬拉威勞動力人口比例過低，大概只有50%的人處於15-64歲之間。加上人民的教育程度很低，國內低技術勞工過剩，但同時嚴重缺乏高技術人才。

ina kanatal nu sakaudip miida tu sakayliwmahan, malukay nu tademaw makaala tu 90%, sisa hina lalid nu duma a kanatal tu sakaudip. papalumaan nu heni han u tabaku, kupa, kupkup, u tabaku ku angangan nu Huy-cuo, sakatahekal nu tabakuan mikikaka tu kanatal nu kalisiw han makaala tu 70%.anu mahetik ku nidang nu aca, hang sa ku malukay. ayda baluhay nu Cung-tung idaw ku nipatahekal tu sapisumad tu sakaudip nu kanatal, pasu icibaay nu sakaudip, sapibelihaw tu maanupay atu sapicunus tu nipicudadan.

該國經濟長期倚賴於農產品出口，農業人口超過90%，因而國家經濟很容易受農產品的國際價格影響。農民主要種植菸草、棉花、玉米等，是非洲主要菸草生產國之一，菸草出口占國家外匯收入70%。如果農產品收成時候價格回落，農民只能以低價出售。新總統最近推出多項措施改善國家經濟，包括發展市場經濟、反貪污及加強國民教育。

cence (政治)

Ma-la-wi nu hatiniay nu Huy-cuo kanatal u satanektekay a kanatal, u sainai'ay nu kalepacawan nu Huy-cuo kanatalan, itida i cay siw nem nem mihcaan pic bulad enm demiad sumad han u kun-he, u Cung-tung-ce. Ma-la-wi Cung-tung u satakalaway nu tapangan, u satakalaway nu sin-cen-suo-cen atu hitay nu sakakaay, u singkiwen nanay, lima a mihcaan ku kasikawawan, lima a mihcaan amisingkiw tu. isasa nu Cung-tung idaw ku tusaay nu Hu-cung-tung, ya mikuliay han u Cung-tung ku patahekalay. kuo-huy han cacay ku lalaluma, u " kuo-min-yi-huy", sakay binawlan han mala amis, teban, timul, pulung han makaala tu tu nem ku niyadu'.

馬拉威是眾非洲國家中其中一個政局最穩定的國家，也是少數沒有受內戰影響的非洲國家，該國於1966年7月6日改制共和，為總統制。馬拉威總統為國家元首、最高行政首長及軍事統帥，以選舉方式產生，任期五年，每五年舉行一次普選。總統下設一至兩位副總統，內閣閣員由總統直接任免。國會採一院制，稱「國民議會」。地方政府則分設北、中、南，全國共有26個縣

tu sep cay tu mihcaan sip bulad lim demiad, ya Cung-tung ci Pin-ku.Wa. Mu-ta-li-ka bahal sa masatedep kina sinzu mabelec. nem demiad Hu-cung-tung ci Cyaw-yi-se. Pa-ta miales tu ce-cen-tan, inai' ku sapikuwan nida. itida i pic demiad, ci Cyaw-yi-se.Pan-ta sakamusa, mala Ma-la-wi itini i likisian u sayaway a nikala Cung-tungan. tu sep cay lu mihcaan cay sep bulad, ina Ma-cen kunmuing idaw ku maanupay tu " kalisiwan" nu la'cusay a nganganan, O-mung,Nuo-wi, kanatal nu masakaputay saan pasatedepen kina yusan nu sapatayda , katuku tu nikakapahan. tu sep cay sip mihcaan pisingkiwan nu Cung-tung ci Pan-ta demecen ni PI-de.mu-ta-li, ci Mu-ta-li-ka malasakalalima nu Ma-la-wi Cung-tungan.

2012年4月5日，時任總統賓古·瓦·穆塔里卡因突發心臟病去世。6日晚政府稱副總統喬伊斯·班達因脫離執政黨，不具備接任總統資格。但在7日，喬伊斯·班達宣誓就任，成為馬拉威歷史上首位女總統。2013年10月，馬政壇曝出公職人員貪污公款的「現金門」醜聞，歐盟、挪威、國際貨幣基金組織宣布暫停對馬預算援助，至今尚未恢復。2014年總統選舉中班達被彼得·穆塔里卡擊敗，穆塔里卡成為第5任馬拉威總統。

malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan