Guatemala
| Guatemala täsiväldi República de Guatemala (espanjakielân) |
|
|---|---|
 lippu |
 vaakun |
.svg) |
|
| Staatâhäämi | täsiväldi |
| President | Bernardo Arévalo |
| Uáivikaavpug | Guatemala |
| Vijđodâh | 108 889 km² |
| – sisčääci |
0,4 % |
| Ässeeloho (2018) | 17 263 239 |
| – ässeesaahâdvuotâ | 129 ässed/km² |
| Virgáliih kielah | espanjakielâ |
| Vaaluut | Guatemala quetzal (GTQ) |
| Äigi | UTC−6 |
| Jiečânâsvuotâ | |
| – Espanjast | 15. čohčâmáánu 1821 |
| Uánádâs | GT |
| Jotolâh | uálgispiälásâš |
| Sundenummeer | +502 |
| Internet TLD | .gt |
| Motto | "Libre Crezca Fecundo" |
| Aalmuglâšlaavlâ | Guatemala Feliz |
Guatemala ađai Guatemala täsiväldi (espanjakielân República de Guatemala) lii staatâ Kuovdâ-Amerikist. Ton uáivikaavpug lii siämmáánommâsâš kaavpug Guatemala.
Eennâmtieđâ
[mute | mute käldee]
Guatemala vijđodâh lii 108 889 km², mast 1 730 km² lii čääci.[1] Vijđoduv mield Guatemala lii maailm 107. stuárráámus staatâ.[1]
Sajadâh já rääjih
[mute | mute käldee]Guatemala lii staatâ Kuovdâ-Amerikist. Ton ránnjástaatah láá tavveen já viestârist Meksiko, tavenuorttân Belize, nuorttân Honduras já maadânuorttân El Salvador. Guatemalast staatârääjih láá ohtsis 1 667 km.[1] Kuhemus rääji lii rääji Meksikoin, mii lii 958 km.[1] Uánihumos rääji vist lii 199 km rääji El Salvadoráin.[1] Guatemala máddáábeln lii Kuálhismeerâ já nuorttiibeln lii Karibiameerâ. Merâriddo lii ohtsis suulân 400 km.[1]
| Ránnjástaatâ | Rääji kukkodâh | Kárttá |
|---|---|---|
| Belize | 266 km |  |
| El Salvador | 199 km | |
| Honduras | 244 km | |
| Meksiko | 958 km |
Geologia
[mute | mute käldee]Tullâväärih
[mute | mute käldee]- Válduartikkâl: Listo Guatemala tullâvaarijn
Guatemalast láá maaŋgah tullâväärih. Tain alemus lii Acatenango (3 976 m). Stuárráámus uási Guatemala tullâvaarijn iä lah aktiivliih, já toi majemuš russoom lâi holoseenist.[2]
Morfologia
[mute | mute käldee]
Guatemala alemus saje lii Tajumulco, mii lii 4 203 meettersâš stratotullâvääri staatâ viestâroosijn. Ton vyeligumos saje vist lii Karibiameerâ riddo (0 m).
Haldâttâh já politiik
[mute | mute käldee]Guatemala staatâhäämi lii täsiväldi. Ton staatâhovdâ lii Guatemala president. Tááláš president lii Bernardo Arévalo.
Kuávlulâš jyehim
[mute | mute käldee]- Válduartikkâl: Guatemala departementeh
Guatemala lii juohhum 22 departementân[3] (departamentos), moh láá juohhum 340 kieldân[4] (municipios).
Departementeh láá:
 |
|
|
Viehâdâh
[mute | mute käldee]Kielah
[mute | mute käldee]Guatemala vuáđulaavâ 143 § mield já Guatemala ive 1993 aalmuglâškielâlaavâ 1 § mield staatâ virgálâš kielâ lii espanjakielâ.[5][6] Tom sárnuh suulân 93 % guatemalalijn juo-uv ennikiellân teikkâ nubben kiellân. Espanjakielâ lasseen Guatemalast láá 23 aalmuglâškiellâd (espanjakielân idiomas nacionales). Täin 23 kielâst 21 kuleh mayakieláid. Mayakielâi lasseen aalmugâškieláid kuleh xinkakielâ já garifunakielâ, moh iä lah mayakielah.[6]
Škovlâlijd
[mute | mute käldee]- Lasetiäđuh Guatemalast láá sijđoost 84 (pittá 15. Läättinlâš Amerik enâmeh láá ovdáneijee-enâmeh) oppâkirjeest ŠE Amerik.
Fáádást eres soojijn
[mute | mute käldee]
Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást Guatemala.
Käldeeh
[mute | mute käldee]- 1 2 3 4 5 6 Guatemala The World Factbook. Arkkâdistum Čujottum 20.12.2024. (eŋgâlâskielân)
- ↑ Guatemala Volcanoes Global Volcanism Program. Smithsonian Institution. Čujottum 2.6.2023. (eŋgâlâskielân)
- ↑ Departamentos de Guatemala Čujottum 13.10.2021 (espanjakielân)
- ↑ Petatán ya es el municipio número 340 de Guatemala Čujottum 13.10.2021 (espanjakielân)
- ↑ Guatemala vuáđulaahâ. Wikisource. Čujottum 17.10.2021 (espanjakielân)
- 1 2 Guatemala aalmuglâškielâlaahâ . OHCHR. Čujottum 17.10.2021 (espanjakielân)