Przejdź do zawartości

na

Z Wikisłownika – wolnego słownika wielojęzycznego
Podobna pisownia Podobna pisownia: -na • -ṉa • N/A • n/a • NA • Na • na- • naa • na’ • ná • nã • nä • nå • nā • ną • nȧ
ptak na (1.1) gałęzi
woda leci na (1.2) nos
cztery na (1.4) jednego
arbuzy na (1.5) sprzedaż
wymowa:
IPA: [na], AS: [na], ⓘ
ⓘ ⓘ
znaczenia:

przyimek

(1.1) …opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem
(1.2) …opisujący miejsce na (1.1) jakimś obiekcie, w kierunku którego odbywa się ruch
(1.3) …opisujący moment w czasie
(1.4) …opisujący miarę, zakres, stopień
(1.5) …opisujący cel

wykrzyknik

(2.1) gw. (Wielkopolska i Górny Śląsk) weź!
(2.2) gw. (Wielkopolska i Górny Śląsk) masz!
(2.3) sylaba używana w melorecytacji i do nucenia melodii bez słów
odmiana:
(1.1-5, 2.1-3) nieodm.
przykłady:
(1.1) Po jedzeniu mój kot chętnie wygrzewa się na piecu.
(1.2) Idę na dworzec kupić bilety.
(1.3) Pracować zaczynamy na sygnał, a całość ma być gotowa na piątek.
(1.3) Umówiłem się z nią na dziewiątą.
(1.4) Zawsze kiedy kasjer wolno liczy, robi się kolejka na kilka metrów.
(1.5) Kawaler ruszył damie na pomoc.
(2.3) Do mnie chodź! / Na, na, na, na, na! / Tam znajdziesz jeszcze ciepły kąt…[1]
składnia:
(1.1) na + Ms.
(1.2) na + B.
(1.3) na + B.
(1.4) na + B.
(1.5) na + B.
kolokacje:
(1.1) coś znajduje się na stole / podłodze / ulicy / … • na Mazowszu / Śląsku / Litwie / Łotwie / Słowacji / Węgrzech / Ukrainie / … • stanąć na podium
(1.2) coś przemieszcza się na stół / podłogę / ulicę / … • na Mazowsze / Śląsk / Litwę / Łotwę / Słowację / Węgry / Ukrainę / …
(1.5) na przykład • chłopiec na posyłki
synonimy:
(2.2) naści
antonimy:
(1.1-2) pod
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
pójść na swoje • wyjść na ludzi
etymologia:
(1.1-5) odziedziczone z prasł. *na, z prabałtosł. *nō, z praindoeur. *nō, będącego wariantem praindoeur. *anō, praindoeur. *an → w górę, wzwyż[2]
por. ros. на, czes. na, scs. на, litew. nuõ
uwagi:
(1.1-5) w języku staropolskim pełnił ważną funkcję, wchodząc w związek z przyrostkiem -d (nad), służył też stopniowaniu przymiotnika: na-, nad-, naj- (nawysze, nanadwysze, nadna(j)wysze)
tłumaczenia:
  • afrykanerski: (1.1) aan
  • albański: (1.1) në
  • angielski: (1.1) on; (1.2) on, at; (1.3) by; (1.4) by; (2.3) nah
  • arabski: (1.1) على (ʕála), فوق
  • białoruski: (1.1) на; (1.2) на; (1.3) па; (1.4) у
  • bułgarski: (1.1) на
  • cerkiewnosłowiański: (1.1) на; (1.2) на
  • chiński standardowy: (1.1) 上 (shàng), 里 (lǐ); (1.2) 上 (shàng), 到 (dào), 里 (lǐ); (1.5) 对 (duì)
  • czeski: (1.1) na
  • dolnołużycki: (1.1) na; (1.2) na
  • duński: (1.1) på
  • esperanto: (1.1) sur; (1.2) sur
  • francuski: (1.1) sur; (1.2) en; (1.3) à
  • hebrajski: (1.1) על (al)
  • hindi: (1.1) पर (par)
  • irlandzki: (1.1) ar
  • jaćwieski: (1.1) an
  • jidysz: (1.1) אויף (ojf)
  • kaszubski: (1.1) na
  • kornijski: (1.1) war; (1.2) war
  • łaciński: (1.1) in
  • niderlandzki: (1.1) op
  • niemiecki: (1.1) auf
  • norweski (bokmål): (1.1) på
  • norweski (nynorsk): (1.1) på
  • perski: (1.1) در (dar)
  • romansz: (1.1) a, ad; (1.3) a, ad; (1.5) a, ad
  • rosyjski: (1.1) на (na)
  • rumuński: (1.1) pe
  • slovio: (1.1) na (на)
  • szwabski: (1.1) ãnn, ãhn, ouf, uff; (1.2) ouf, uff
  • szwedzki: (1.1) på
  • ukraiński: (1.1) на; (1.2) на; (1.3) на; (1.5) на
  • wilamowski: (1.1) uf, u̇f
  • włoski: (1.1) a, in, per, su, sopra; (1.3) a, su, per; (1.4) di, in, per; (1.5) a, in
źródła:
  1. ↑ Tekst piosenki „Na, na, na, na, na!”, sł. Marek Piekarczyk, z repertuaru TSA
  2. ↑ Hasło „na” w: Izabela Malmor, Słownik etymologiczny języka polskiego, Wydawnictwo Szkolne PWN ParkEdukacja, Warszawa-Bielsko-Biała 2009, ISBN 978-83-262-0146-2, s. 278.
wymowa:
znaczenia:

czasownik

(1.1) być (istnieć)
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz aceh, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.
wymowa:
znaczenia:

zaimek osobowy

(1.1) my
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz albański, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.
wymowa:
wymowa amerykańskaⓘ
znaczenia:

wykrzyknik

(1.1) pot. nie

przysłówek

(2.1) pot. nie
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
zapisy w ortografiach alternatywnych:
wymowa:
IPA: [na]
znaczenia:

przyimek

(1.1) na
odmiana:
(1.1) nieodm.
przykłady:
(1.1) soba s pogledom na more → pokój z widokiem na morze
składnia:
(1.1) na + Ms. (miejsce), na + B. (kierunek)
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
ⓘ ⓘ ⓘ
znaczenia:

przyimek

(1.1) na
odmiana:
przykłady:
(1.1) Vědci soudí, že na nynější mexický poloostrov Yucatán tehdy dopadl asteroid o průměru asi 15 kilometrů a že srážka uvolnila energii rovnající se miliardě atomových bomb, jako byla ta svržená na Hirošimu.[1] → Naukowcy sądzą, że na obecny meksykański półwysep Jukatan spadła wtedy asteroida o średnicy około 15 kilometrów i że zderzenie wyzwoliło energię odpowiadającą miliardowi bomb atomowych, takich jak ta zrzucona na Hiroszimę.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
znaczenia:

przyimek

(1.1) na (określenie miejsca)[1]
(1.2) na (określenie celu)
odmiana:
(1.1-2) nieodm.
przykłady:
(1.1) Kócka jo na kšywje. → Kot jest na dachu.
(1.2) Wón jo měch na blido chyśił. → Rzucił worek na stół.
składnia:
(1.1) na + Ms.
(1.2) na + B.
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
  1. ↑ Publikacja w otwartym dostępie – możesz ją bezpłatnie przeczytać Siegfried Michałk, Enkliza w języku łużyckim, Witold Doroszewski (red.), „Poradnik Językowy” (7), Warszawa: Wiedza Powszechna, wrzesień 1957, s. 301, ISSN 0551-5343 (pol.).
wymowa:
znaczenia:

przyimek

(1.1) na[1]

wykrzyknik

(2.1) weź

zaimek osobowy

(3.1) ona
odmiana:
(3.1) lp òna/na, ji/jé/ni, ji, jã/niã, nią, ni, òna/na; lm zob. òne/ne
przykłady:
(1.1) Pòstawi misã na stół. → Postaw misę na stół.
(2.1) Na! Biéj mie stądka! → Hej! Uciekaj mi stąd!
(3.1) Zdrzë le jaczé na białka mô nielusé klatë. → Popatrz tylko, jakie ta kobieta ma brudne włosy.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
(3.1) zobacz też: Aneks:Język kaszubski - zaimki
źródła:
  1. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Ludmiła Gołąbek, Wanoga z dëchama, Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Gdańsk 2014, ISBN 978-83-62137-09-1, s. 74.
wymowa:
znaczenia:

spójnik

(1.1) i
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz lakota, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.
wymowa:
IPA: [naː] ⓘ
ⓘ
znaczenia:

przyimek

(1.1) po, za
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
(1.1) na elkaar
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
IPA: [na]
ⓘ ⓘ
znaczenia:

wykrzyknik

(1.1) no
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
na ja • na und?
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
znaczenia:

przyimek

(1.1) na[1]
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ ⓘ
znaczenia:

zaimek

(1.1) używany po formach czasownikowych zakończonych głoską nosową – dopełnienie rodzaju żeńskiego[1]

przyimek

(2.1) em + a[1]
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
  1. 1 2 Dorota Bogutyn, Bożenna Papis, Kieszonkowy słownik portugalsko-polski, polsko-portugalski, Wiedza Powszechna, Warszawa 2003, 2007, ISBN 978-83-214-1279-5.
transliteracja:
wymowa:
znaczenia:

przysłówek

(1.1) nie (zaprzeczenie czasownika)
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz romski, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.
wymowa:
ⓘ
znaczenia:

spójnik

(1.1) i
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
zapisy w ortografiach alternatywnych:
на
wymowa:
znaczenia:

przyimek

(1.1) na
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
ⓘ
znaczenia:

przyimek

(1.1) na[1]
(1.2) do[1]
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
  1. 1 2 Danuta Abrahamowicz, Zofia Jurczak-Trojan, Maryla Papierz, Mały słownik słowacko-polski, WSiP, Warszawa 1994, ISBN 83-02-05094-6, s. 140.
wymowa:
IPA: /na/
znaczenia:

przyimek

(1.1) w
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
znaczenia:

przysłówek

(1.1) ponadto
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz somalijski, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.
wymowa:
ⓘ ⓘ
znaczenia:

spójnik

(1.1) i
(1.2) a

przyimek

(2.1) z, wraz z
odmiana:
(1.1) nieodm.
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
IPA: /na/
ⓘ
znaczenia:

zaimek

(1.1) …służący do łączenia rzeczowników z przymiotnikami[1]
(1.2) …służący do łączenia czasowników z przysłówkami
(1.3) …służący do łączenia zdań
(1.4) …służący do dołączania określników

przysłówek

(2.1) teraz
(2.2) już
odmiana:
przykłady:
(1.1) Magandang umaga. → Dzień dobry.
(1.2) Bigla siyang nagsalita. → On nagle przemówił.
(2.1) Naintindihan ko na. → Teraz rozumiem.
(2.2) Huli na. → Jest już późno.
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
(1.1-4) Kiedy na znajduje się po słowie kończącym się na samogłoskę, łączy się z nim, stając się przyrostkiem -ng. Czasem bywa też, że łączy się ze słowami kończącymi się na spółgłoskę n, wówczas przybiera formę -g.
źródła:
  1. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Hasło „na” w: Tagalog dictionary, Pinoy Dictionary.
wymowa:
znaczenia:

spójnik

(1.1) i
odmiana:
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
wymowa:
ⓘ
znaczenia:

wykrzyknik

(1.1) no
odmiana:
przykłady:
(1.1) Na, gyerünk! → No chodźmy!
składnia:
kolokacje:
synonimy:
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
zapisy w ortografiach alternatywnych:
nȧ
wymowa:
ⓘ
znaczenia:

partykuła

(1.1) nie[1][2]
odmiana:
(1.1) nieodm.
przykłady:
składnia:
kolokacje:
synonimy:
(1.1) ny
antonimy:
(1.1) ju
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
uwagi:
źródła:
  1. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Józef Latosiński, Monografia miasteczka Wilamowic: na podstawie źródeł autentycznych: z ilustracyami i mapką, Drukarnia Literacka pod zarządem L. K. Górskiego, Kraków 1909, s. 297.
  2. ↑ publikacja w otwartym dostępie – możesz ją przeczytać Słownik języka wilamowskiego w: Józef Gara, Zbiór wierszy o wilamowskich obrzędach i obyczajach oraz Słownik języka wilamowskiego, Stowarzyszenie Na Rzecz Zachowania Dziedzictwa Kulturowego Miasta Wilamowice „Wilamowianie”, Bielsko-Biała 2004, ISBN 83-914917-8-1.