Լուսիոս Տոմիթէոս Աւրելիանոս

Լուսիոս Տոմիթէոս Աւրելիանոս; լատ.՝ Imperator Caesar Lucius Domitius Aurelianus Pius Felix Invictus Augustus Pontifex maximus Germanicus maximus Gothicus maximus Parthicus maximus Carpicus maximus Tribunicia potestate VI Consul III Imperator Pater patriae Proconsul Restitutor orbis և լատ.՝ Imperator Caesar Lucius Domitius Aurelianus Pius Felix Augustus, Germanicus Maximus, Gothicus Maximus, Carpicus Maximus, Dacicus Maximus, Arabicus Maximus, Palmyrenus Maximus
Ծննդեան անուն	լատ.՝ Lucius Domitius Aurelianus
Ծնած է	9 Սեպտեմբեր 214
Ծննդավայր	Սիրմիում
Մահացած է	ոչ վաղ քան 25 Սեպտեմբեր 275 եւ ոչ ուշ քան Նոյեմբեր 275
Մահուան վայր	Չորլու
Քաղաքացիութիւն	Հին Հռոմ
Մասնագիտութիւն	քաղաքական գործիչ
Վարած պաշտօններ	Հռոմի կայսր, Հին հռոմէացի ծերակուտական և հիւպատոս
Ամուսին	Ուլփիա Սեւերինա
Ծնողներ	հայր՝ Ulpius Crinitus?
Երեխաներ	Domitica?

Գլաուտիոս Կոթացի կայսրին օրով զօրահրամանատար էր, Գլաուտիոսի մահէն ետք 270 բանակի կողմէն կը հռչակուի կայսր։ Ծերակոյտինը անմիջապէս կը ճանչնայ Աւրելիանոսի լիազօրութիւնները։

Աւրելիանոսի կառավարումը նշանաւոր եղած է շարք մը փայլուն յաղթանակներով: Ան ետ մղած է կայսրութեան Տանիւպեան սահմանի վրայ բարբարոսներու յարձակումները, ճնշած է Եգիպտոսի մէջ բռնկած ապստամբութիւնը եւ նորէն միացուցած է Կալլիան Հռոմէական կայսրութեանը։ Արեւելքի մէջ Աւրելիանոսը երկու կայծակնային ռազմարշաւներու, իբրեւ արդիւնք ջախջախած է Փալմիրայի տէրութիւնը՝ գերի վերցնելով անոր նշանաւոր թագուհին՝ Զենոբիան։ Բացի այս իրագործումներէն Հռոմ քաղաքը արտաքին թշնամիներու յարձակումներէն պաշտպանելու նպատակով Աւրելիանոսը շրջապատած է զայն 19.3 քմ. երկարութիւն ունեցող հզօր պարիսպներով։

Բարեփոխած է ֆինանսական համակարգը՝ վերականգնելով հռոմէական դրամի արժէքը։ Պետական կրօն հռչակած է Արեւի պաշտամունքը՝ հալածանքներ ծաւալելով քրիստոնեաներու դէմ։

Սպաննուած է՝ պալատական դաւադրութեան իբրեւ արդիւնք։

Ծանօթագրութիւններ

[[:de:s:Brockhaus_Enzyklopädie|Brockhaus_Enzyklopädie]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q19446818|F.A._Brockhaus]],_1796.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818"></a></div>_1-0' id="mwKg">1 [[:de:s:Brockhaus_Enzyklopädie|Brockhaus_Enzyklopädie]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q19446818|F.A._Brockhaus]],_1796.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818"></a></div>_1-1' id="mwLA">2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>
<i_class="wef_low_priority_links">[[:es:Varios_autores|varios_autores]]</i>_[[:es:Diccionario_biográfico_español|Diccionario_biográfico_español]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:es:Real_Academia_de_la_Historia|Real_Academia_de_la_Historia]],_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964"></a></div>_2-0' id="mwNA">1 <i_class="wef_low_priority_links">[[:es:Varios_autores|varios_autores]]</i>_[[:es:Diccionario_biográfico_español|Diccionario_biográfico_español]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:es:Real_Academia_de_la_Historia|Real_Academia_de_la_Historia]],_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964"></a></div>_2-1' id="mwNg">2 varios autores Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964'></a>
[[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Proleksis_enciklopedija]],_[[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Opća_i_nacionalna_enciklopedija]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hr:Antun_Vujić|A. Vujić]]_—_[[:hr:Leksikografski_zavod_Miroslav_Krleža|LZMK]],_2005.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3511784"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a></div>_3-0' id="mwQA">1 [[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Proleksis_enciklopedija]],_[[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Opća_i_nacionalna_enciklopedija]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hr:Antun_Vujić|A. Vujić]]_—_[[:hr:Leksikografski_zavod_Miroslav_Krleža|LZMK]],_2005.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3511784"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a></div>_3-1' id="mwQg">2 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija / խմբ. A. Vujić — LZMK, 2005.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3511784'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13136"_data-entity-id="Q237227">[[:de:s:Brockhaus_Enzyklopädie|Brockhaus_Enzyklopädie]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q19446818|F.A._Brockhaus]],_1796.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818"></a></div>-1] [[:de:s:Brockhaus_Enzyklopädie|Brockhaus_Enzyklopädie]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q19446818|F.A._Brockhaus]],_1796.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818"></a></div>_1-0' id="mwKg">1 [[:de:s:Brockhaus_Enzyklopädie|Brockhaus_Enzyklopädie]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q19446818|F.A._Brockhaus]],_1796.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818"></a></div>_1-1' id="mwLA">2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q47461344_citetype_Q7094076_citetype_Q1172284"_data-entity-id="Q41705771"><i_class="wef_low_priority_links">[[:es:Varios_autores|varios_autores]]</i>_[[:es:Diccionario_biográfico_español|Diccionario_biográfico_español]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:es:Real_Academia_de_la_Historia|Real_Academia_de_la_Historia]],_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964"></a></div>-2] <i_class="wef_low_priority_links">[[:es:Varios_autores|varios_autores]]</i>_[[:es:Diccionario_biográfico_español|Diccionario_biográfico_español]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:es:Real_Academia_de_la_Historia|Real_Academia_de_la_Historia]],_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964"></a></div>_2-0' id="mwNA">1 <i_class="wef_low_priority_links">[[:es:Varios_autores|varios_autores]]</i>_[[:es:Diccionario_biográfico_español|Diccionario_biográfico_español]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:es:Real_Academia_de_la_Historia|Real_Academia_de_la_Historia]],_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964"></a></div>_2-1' id="mwNg">2 varios autores Diccionario biográfico español — Real Academia de la Historia, 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q615699_citetype_Q1239328"_data-entity-id="Q3407324">[[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Proleksis_enciklopedija]],_[[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Opća_i_nacionalna_enciklopedija]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hr:Antun_Vujić|A.&nbsp;Vujić]]_—_[[:hr:Leksikografski_zavod_Miroslav_Krleža|LZMK]],_2005.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3511784"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a></div>-3] [[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Proleksis_enciklopedija]],_[[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Opća_i_nacionalna_enciklopedija]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hr:Antun_Vujić|A. Vujić]]_—_[[:hr:Leksikografski_zavod_Miroslav_Krleža|LZMK]],_2005.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3511784"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a></div>_3-0' id="mwQA">1 [[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Proleksis_enciklopedija]],_[[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Opća_i_nacionalna_enciklopedija]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hr:Antun_Vujić|A. Vujić]]_—_[[:hr:Leksikografski_zavod_Miroslav_Krleža|LZMK]],_2005.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3511784"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a></div>_3-1' id="mwQg">2 Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija / խմբ. A. Vujić — LZMK, 2005.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3511784'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324'></a>

[[:de:s:Brockhaus_Enzyklopädie|Brockhaus_Enzyklopädie]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q19446818|F.A._Brockhaus]],_1796.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q237227"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19446818"></a></div>-1' id="mwAw">[1]

<i_class="wef_low_priority_links">[[:es:Varios_autores|varios_autores]]</i>_[[:es:Diccionario_biográfico_español|Diccionario_biográfico_español]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:es:Real_Academia_de_la_Historia|Real_Academia_de_la_Historia]],_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q41705771"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2720582"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2818964"></a></div>-2' id="mwBw">[2]

[[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Proleksis_enciklopedija]],_[[:hr:Opća_i_nacionalna_enciklopedija|Opća_i_nacionalna_enciklopedija]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hr:Antun_Vujić|A. Vujić]]_—_[[:hr:Leksikografski_zavod_Miroslav_Krleža|LZMK]],_2005.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3511784"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q429032"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3407324"></a></div>-3' id="mwCw">[3]