હેમકાવ્યો

डॉ. ज्ञानेष पाटिल आजनी मराठी गझलनो एक सशक्त अवाज छे. सरळ, सुश्लिष्ट अने अन्वयदोषरहित पदावली साथे चोट अने ऊंडाणनुं सूक्ष्म संतुलन एमनी गझलोनी विशेषता. एमनी एक गझलनो अनुवाद पोस्ट करुं छुं.

नवो अनुवादः–

राख नहि, ना कशे पण धूम जराक                      राख  नाही, ना  कुठेही  धूर  थोडासा
काळजानुं बळ्युं कर्पूर जराक…                          काळजाचा  पेटला  कापूर  थोडासा..

वीत्या वर्षोने हुं वागोळुं छुं,                                 भूतकाळाची  उजळणी  चालली  आहे,
ने भराई आव्युं छे आ उर जराक!                        दाटला  आहे  सुखाने  ऊर  थोडासा!

मारां लोहीमां वहे छे तुं छतां,                               वाहतो  आहेस  तू  रक्तातूनी  माझ्या,
केम लागे छे मने दूर जराक?                               का  तरीही  वाटशी  तू  दूर  थोडासा?

गुम ते आपेली छूटाछेडानी प्रत-                         तू  दिलेली  सोडचिठ्ठी  हरवली  आता-
पण हजु याद छे मजकूर जराक…                       राहिला  लक्षात  पण  मजकूर  थोडासा..

कोईना पगमां नथी पडतो हवे,                        थेट  लोटांगण  अताशा  घेत  नाही  मी,
खोतरी जोउं छुं सिंदूर जराक…                        खरवडूनी  पाहतो  शेंदूर  थोडासा..

बहु उतावळ नहि कर सांत्वननी,                       सांत्वनाची  फार  घाई  चांगली  नाही,
सरवा दे लागणीनुं पूर जराक…                          ओसरूदे  भावनेचा  पूर  थोडासा…

गालगा गाललगा गाललगा(गागागा)                   गालगागा गालगागा गालगागागा

जूनो अनुवादः–

राख नहि के ना कशे पण धूम थोडोक                      राख  नाही, ना  कुठेही  धूर  थोडासा
काळजानो सळग्यो छे कर्पूर थोडोक…                     काळजाचा  पेटला  कापूर  थोडासा..

वीत्या वर्षोने हुं वागोळी रह्यो छुं,                           भूतकाळाची  उजळणी  चालली  आहे,
ने भराई आव्यो सुखथी उर थोडोक!                        दाटला  आहे  सुखाने  ऊर  थोडासा!

तुं वहे छे रक्तमां मारां छतांपण,                             वाहतो  आहेस  तू  रक्तातूनी  माझ्या,
केम लागे छे मने तुं दूर थोडोक?                             का  तरीही  वाटशी  तू  दूर  थोडासा?

ते दीधेलुं फारगत-खत गुम थयुं छे-                         तू  दिलेली  सोडचिठ्ठी  हरवली  आता-
पण हजुये याद छे मजकूर थोडोक…                        राहिला  लक्षात  पण  मजकूर  थोडासा..

आजकल हुं दंडवत करतो नथी एम,                        थेट  लोटांगण  अताशा  घेत  नाही  मी,
खोतरीने जोउं छुं सिंदूर थोडोक…                            खरवडूनी  पाहतो  शेंदूर  थोडासा..

सांत्वनानी बहु उतावळ सारी नही,                          सांत्वनाची  फार  घाई  चांगली  नाही,
सरवा दे आ लागणीनो पूर थोडोक…                       ओसरूदे  भावनेचा  पूर  थोडासा…

– अनुवादः- हेमंतपुणेकर                                        – ज्ञानेष पाटिल

गालगागा गालगागा गालगागा                                गालगागा गालगागा गालगागागा

 मूळ गझल अहीं वांची शको छोः http://www.sureshbhat.in/node/1249

બીજી ત્રીજી નહિ બસ આ જ, આ જ, આ જ નજર
મળી છે જ્યારથી, દિલ પર કરે છે રાજ નજર

બસ એક વાર મળે તોય વીંધી નાખે દિલ
તમારી પાસે છે કેવી નિશાનેબાજ નજર!

શું દાવપેચ અને હોય છે શું શેહ ને માત?
ખબર પડે જો મિલાવે એ ચાલબાજ નજર

તું ચાર માણસો વચ્ચે ન ઘૂર એને આમ
કહ્યું મેં જાતને, તો પણ ન આવી વાજ નજર

નજીક આવે નહીં તોય જાણે દિલનો હાલ
કે ચહેરો દૂરથી વાંચે છે એની બાજનજર

ક્ષણાર્ધમાં થતી નજરાનજરનું દર્દ છે આ
મિલાવી રાખ કે જેથી બને ઈલાજ નજર

છે મારી પાસે ફકત દિલ જે તમને સોંપું છું
જો હોત તો હું કરી દેત તખ્તોતાજ નજર!

– હેમંત પુણેકર

છંદોવિધાનઃ- લગાલ ગાલલગા ગાલગાલ ગાગાગા/ગાલલગા

પછી કેવી તું શરમાઈ ગયેલી
મને જોતાં તું પકડાઈ ગયેલી

ઉઘાડેછોગ સપનામાં મળી ગઈ
જે ઈચ્છા મનમાં ધરબાઈ ગયેલી

હું ઝંખવાઈ ગયેલો એ જ વાતે
કે તું અન્યોથી અંજાઈ ગયેલી

બધા ચુપ થઈ ગયા એ વાત પર જે
ન’તી કહેવી ને કહેવાઈ ગયેલી

બહુ હસવાનો એ અંજામ આવ્યો
કે મારી આંખ ભીંજાઈ ગયેલી

– હેમંત પુણેકર

છંદોવિધાનઃ- લગાગાગા લગાગાગા લગાગા

વધારે નહીં બસ જરી તો જરી

તમે મારી ઊપર નજર તો કરી!

please do not copy paste

તને જોઈને થાય છે ખાતરી

ખુદાનેય ફુરસત મળે છે ખરી!

 instead give link of this page

અમસ્તો જતો’તો, તું સામી મળી

ખરીદ્યા વગર લાગી ગઈ લૉટરી

 please do not copy paste

છે શૃંગાર તારો અજબ કૉકટેલ

કે ઠસ્સો લઈ સાદગી અવતરી!

 instead give link of this page

ફગાવીને જોઈ લીધી તારી યાદ

જરી દૂર ગઈ ત્યાં તો પાછી ફરી

 please do not copy paste

– હેમંત પુણેકર

છંદોવિધાનઃ લગાગા લગાગા લગાગા લગા

કોઈ લાંબી લાંબી લખાવટ નથી
ગઝલ છે ઇશારો, છણાવટ નથી

એ જીરવી નથી શકતો એકાંતને
સ્વયં સાથે આ દુશ્મનાવટ નથી?

તું પોતાને રોકીને ઊભો છે બસ!
જગતમાં બીજી કંઈ રુકાવટ નથી

પછી ચડજે ટોચે, તું પહેલા તપાસ
કે મૂલ્યોમાં કોઈ ગિરાવટ નથી

હું જેવો છું એવો છું તારી સમક્ષ
બનાવટ નથી કંઈ સજાવટ નથી

રદિફ, કાફિયા, છંદ ફાવી ગયા
ગઝલમાં હજુ એવી ફાવટ નથી

– હેમંત પુણેકર

છંદોવિધાનઃ લગાગા લગાગા લગાગા લગા

થોડીક શું જરાય હવે શક્યતા નથી
તારા વગર જીવાય હવે શક્યતા નથી

ગુસપુસ છે આખા ગામમાં જ્યાં આપણા વિશે
મન ફાવે ત્યાં ફરાય હવે શક્યતા નથી

અડધી ઢળેલી પાંપણે છૂટ્યું નજરનું તીર
વાર એનો ખાલી જાય હવે શક્યતા નથી

તારા ગયાનાં દર્દનો બીજો તો શું ઈલાજ?
તું આવે એ સિવાય હવે શક્યતા નથી

સંભવ છે હું છું કોણ મને યાદ ના રહે
તમને ભૂલી જવાય હવે શક્યતા નથી

હેમંત પુણેકર

છંદોવિધાનઃ ગા ગાલગાલ ગાલલગા ગાલગાલ ગા

કંઈ નથી, જ્યાં સુધી કોઈ જોતું નથી
એક દર્શક વગર દૃશ્ય બનતું નથી

એટલે આંખની આંખમાં રહી ગઈ
ખારા જળની નદી, કોઈ લોતું નથી

એકબીજાના સહારે ટક્યા આપણે
હું સમુ કંઈ નથી, જો કોઈ તું નથી

સ્વપ્નની રાખ સાથે વહી જાય છે
અશ્રુ કારણ વગર ખારું હોતું નથી

એક ડૂસકું દબાવ્યું મેં એ કારણે
અહીંયા કારણ વગર કોઈ રોતું નથી

ખૂબ શોધો છતાં શક્ય છે ના જડે
જે બધે હોય છે, ક્યાંય હોતું નથી

– હેમંત પુણેકર

છંદઃ ગાલગા ગાલગા ગાલગા ગાલગા

આ ગઝલ લયસ્તરો પર પ્રકાશિત થઈ હતી.

————————
બંધિયાર જગા છે, જરી વિસ્તાર કરી દે
મારી આ દીવાલોથી મને પાર કરી દે*

આંખો મળી, એ તો થયો નાનકડો અકસ્માત
એક સ્મિતથી એને વધુ ગમખ્વાર કરી દે

એ રીતે ઘણા દાબે છે ભીતરના તમસને
બસ બહારથી પોતાને ચમકદાર કરી દે

અવઢવમાં હું આવી તો ગયો ઊંબરે તારા
બોલાવી લે અંદર કે હવે બહાર કરી દે

– હેમંત પુણેકર

છંદઃ ગા ગાલલગા ગાલલગા ગાલલગા ગા

* ગૌરાંગ ઠાકરની પંક્તિ

આ ગઝલ ઊર્મિસાગર.કૉમ પર પ્રકાશિત થઈ હતી.