ویکی‌پدیا:جسور باشید
 | این صفحه به مستندسازی یکی از رهنمودهای رفتاری ویکی‌پدیای فارسی می‌پردازد. این یک استانداردِ عموماً پذیرفته‌شده است که ویرایشگران باید تلاش کنند آن را رعایت کنند؛ با این حال، در به‌کارگیری آن، عقل سلیم و استثناهای نادر را نیز در نظر بگیرید. هرگونه ویرایش عمده‌ای در این صفحه باید بازتاب‌دهندهٔ اجماع باشد. اگر شک دارید، نخست در صفحهٔ بحث گفتگو کنید. |
| رهنمودهای ویکی‌پدیا | |||
|---|---|---|---|
| رفتاری | |||
| محتوایی | |||
| ویرایشی | |||
|
|||
| شیوهنامه | |||
| حذف | |||
 | این صفحه در یک نگاه: انجامش دهید! (با نزاکت، لطفاً!) |
ما از همه می‌خواهیم که جسور باشند و به بهتر شدن ویکی‌پدیا به‌عنوان یک دانشنامه کمک کنند. چند بار پیش آمده است که مطلبی را خوانده‌اید و با خود اندیشیده‌اید: «چرا این صفحه املای درست، دستور زبان صحیح یا چیدمان بهتری ندارد؟» دانشنامه‌هایی مانند ویکی‌پدیا زمانی سریع‌تر رشد می‌کنند که همه در اصلاح مشکلات، درست کردن دستور زبان، افزودن اطلاعات و اطمینان از دقیق بودن عبارت‌ها و موارد دیگر مشارکت کنند.
مشکلی پیدا کردید؟ ویکی‌پدیا از شما می‌خواهد که خودتان آن را اصلاح کنید. نیازی نیست برای این کار اجازه بگیرید یا منتظر بمانید تا دیگران آن را انجام دهند. اگر تازه ویرایش را آغاز کرده‌اید، از اینجا شروع کنید. اگر می‌خواهید منبعی به مطلب اضافه کنید، شیوه انجام این کار را در راهنما:مقدمه‌ای برای ویرایش با نشانه‌گذاری ویکی بیاموزید.
اگر ویرایش جسورانه شما تغییر کرد یا واگردانی شد، ناراحت نشوید. البته دیگران مطالبی را که می‌نویسید ویرایش خواهند کرد. این موضوع را شخصی تلقی نکنید! آن‌ها نیز مانند همه ما فقط می‌خواهند ویکی‌پدیا را به دانشنامه‌ای بهتر تبدیل کنند. در برخی از مقاله‌های کم‌اهمیت‌تر ویکی‌پدیا که میزان ویرایش آن‌ها پایین است، ممکن است ویرایش جسورانه شما بلافاصله پاسخی دریافت نکند. از این زاویه به موضوع نگاه کنید: اگر هیچ‌گاه یکی از ویرایش‌های شما واگردانی نشود، شاید به‌اندازه کافی جسور نبوده‌اید.
همچنین، هنگامی که در صفحه بحث با اختلاف‌نظر روبه‌رو می‌شوید، صرفاً تماشاگر خاموش نباشید؛ جسارت به خرج دهید و دیدگاه خود را در آنجا مطرح کنید. برای اطلاعات بیشتر، ویکی‌پدیا:سیاست ویرایش را ببینید.
مراقب باشید
اگرچه جسارت مشارکت‌کنندگانی مانند شما یکی از بزرگ‌ترین دارایی‌های ویکی‌پدیاست، مهم است که مصلحت عمومی را نیز در نظر داشته باشید و به‌شکلی اخلال‌گرانه یا بی‌ملاحظه ویرایش نکنید. البته هر تغییری که نتیجه نامطلوبی داشته باشد، معمولاً به‌آسانی و بدون دردسر قابل واگردانی است و نباید از این بابت که ویرایش شما واگردانی یا اصلاح شده است احساس توهین کنید. بااین‌حال، برخی تغییرات مهم ممکن است برای مدت طولانی باقی بمانند و اصلاح آن‌ها دشوارتر باشد. اگر درباره موضوعی مطمئن نیستید، بهتر است درخواست راهنمایی کنید.
همچنین، تغییرات در مقاله‌های مربوط به موضوعات پیچیده و بحث‌برانگیز که سابقه طولانی دارند یا مشمول تحریم‌های فعال هستند، و نیز مقاله‌های برگزیده و خوب، باید با دقت بیشتری انجام شوند. در بسیاری از موارد، متن موجود در چنین مقاله‌هایی حاصل مذاکرات طولانی و دشوار میان ویکی‌نویسانی با پیشینه‌ها و دیدگاه‌های گوناگون است. ویرایشی بی‌ملاحظه در چنین مقاله‌ای ممکن است اختلافی پنهان را دوباره شعله‌ور کند و باعث شود دیگر ویرایشگرانی که در آن صفحه مشارکت داشته‌اند، حالت تدافعی به خود بگیرند.
اگر قصد دارید تغییری اساسی ــ نه صرفاً یک ویرایش ساده نگارشی ــ در مقاله‌ای درباره موضوعی بحث‌برانگیز ایجاد کنید، بهتر است ابتدا مقاله را به‌طور کامل بخوانید و نگاهی نیز به مطالب صفحه بحث آن بیندازید. در مقاله‌های بحث‌برانگیز، مطمئن‌ترین راه این است که احتیاط کنید و پیش از اعمال تغییرات، برای دستیابی به اجماع تلاش کنید؛ بااین‌حال، در برخی شرایط می‌توان حتی در مقاله‌های مناقشه‌برانگیز نیز ویرایش‌های جسورانه‌ای انجام داد. در چنین مواردی همواره از بهترین قضاوت و تشخیص ویراستاری خود استفاده کنید و حتماً صفحه بحث را بخوانید.
جسور بودن هرگز بهانه‌ای برای نقض سیاست مربوط به زندگی‌نامه افراد زنده نیست.
ممکن است متوجه شوید که چیزی درست نیست، اما ندانید دقیقاً چه چیزی باید جایگزین آن شود. در چنین شرایطی، مطرح کردن موضوع در صفحه بحث می‌تواند نخستین گام برای برطرف کردن مشکل باشد. بااین‌حال، اگر خودتان دست‌به‌کار شوید، احتمال اصلاح مشکل بیشتر است و این کار معمولاً سریع‌تر انجام خواهد شد.
فضای نام مقاله
اگرچه ویرایشگران تشویق می‌شوند که در به‌روزرسانی مقاله‌ها جسور باشند، هنگام ویرایش صفحه‌هایی که در فضای نام مقاله قرار ندارند، گاهی احتیاط بیشتری لازم است. این صفحه‌ها با پیشوند فضای نام مشخص می‌شوند. برای نمونه، این صفحه با عنوان «ویکی‌پدیا:جسور باشید» دارای پیشوند «ویکی‌پدیا:» است؛ اما اگر نام آن صرفاً «جسور باشید» بود و این پیشوند را نداشت، یک مقاله محسوب می‌شد.
مشکلات ممکن است به دلایل گوناگونی در زمینه‌های مختلف فضای نام‌های غیرمقاله‌ای به وجود آیند. هنگام تصمیم‌گیری درباره جسور بودن و میزان جسارت در ویرایش، باید این مشکلات را در نظر گرفت.
فضای نام ویکی‌پدیا
ویکی‌پدیا شیوه‌های قدیمی را صرفاً به دلیل قدمت آن‌ها مقدس نمی‌شمارد. تغییرات جسورانه در سیاست‌ها و رهنمودهای آن گاهی بهترین راه برای سازگار کردن دانشنامه و بهبود آن هستند. در اینجا، منظور از جسارت، جسارت در طرح ایده است؛ چنین ایده‌هایی معمولاً ابتدا مطرح و بررسی می‌شوند تا شیوه اجرای آن‌ها به بهترین شکل تدوین شود.
توصیه به احتیاط، به‌ویژه هنگام ویرایش سیاست‌ها و رهنمودها اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است بخش‌های مهم آن‌ها با عبارت‌هایی مشخص نوشته شده باشند که نتیجه مصالحه‌ای دشوار و طولانی هستند و پیشینه آن برای کسانی که با موضوع آشنایی ندارند، آشکار نباشد. در چنین مواردی، معمولاً بهتر است تغییرات احتمالی ابتدا مورد بحث قرار گیرند.
بحث درباره تغییرات صفحه‌های دیگر در فضای نام ویکی‌پدیا نیز در صفحه بحث همان صفحه ایده خوبی است. این کار دست‌کم به ویرایشگران بعدی کمک می‌کند تا دلیل تغییرات را بدانند. بسیاری از این صفحه‌ها مجموعه‌ای از استدلال‌ها و دیدگاه‌هایی هستند که برای مراجعه در آینده در فضای نام ویکی‌پدیا نگهداری می‌شوند؛ بنابراین، لازم نیست همان استدلال‌ها بارها و بارها مطرح شوند.
فضای نام الگو
در هنگام ویرایش الگوها باید به‌ویژه محتاط بود؛ زیرا به‌روزرسانی آن‌ها ممکن است پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد و یک تغییر واحد می‌تواند بر صفحه‌های بسیاری تأثیر بگذارد. افزون بر این، برخی الگوها بخشی از یک مجموعه گسترده و هماهنگ از الگوها در سراسر ویکی‌پدیا هستند؛ برای نمونه، الگوهای جعبه اطلاعات و خرد.
به یاد داشته باشید که هرگونه تغییر آزمایش‌نشده در کدهای منبع ممکن است ساختار آن‌ها را خراب کند؛ البته چنین مشکلاتی معمولاً قابل اصلاح هستند.
از آنجا که این نگرانی‌ها اهمیت زیادی دارند، بسیاری از الگوهای پراستفاده به‌طور نامحدود محافظت شده‌اند. پیش از ویرایش الگوها، بهتر است پیشنهادهای خود را در صفحه بحث مربوط به آن‌ها مطرح کنید و تغییرات پیشنهادی را در صفحه‌های ویکی‌پروژه‌های مرتبط نیز اطلاع دهید.
الگوها اغلب دارای صفحه‌های آزمایشی و صفحه‌های بررسی موارد آزمایشی هستند. صفحه آزمایشی محلی برای قرار دادن نسخه پیشنهادی الگو است و صفحه بررسی موارد آزمایشی برای مقایسه و آزمایش نسخه پیشنهادی با نسخه فعلی به کار می‌رود.
فضای نام رده
ایجاد رده‌های جدید یا سازمان‌دهی دوباره ساختار رده‌بندی ممکن است بر صفحه‌های بسیاری تأثیر بگذارد. رهنمودهای مربوط به ویکی‌پدیا:رده‌بندی و رده‌بندی بیش از اندازه را در نظر بگیرید. اگر کاری که انجام می‌دهید ممکن است بحث‌برانگیز تلقی شود ــ به‌ویژه اگر به رده‌بندی افراد زنده مربوط باشد ــ تغییرات پیشنهادی را در صفحه مربوط به بحث و بررسی رده‌ها مطرح کنید و موضوع را به ویکی‌پروژه‌های مرتبط نیز اطلاع دهید.
فضای نام پرونده
هنگام افزودن اطلاعات به توضیحات یک تصویر موجود، جسور باشید. بااین‌حال، تصویرهای جدید باید با نام‌های جدید بارگذاری شوند، نه اینکه جایگزین تصویرهای قدیمی شوند. انجام این کار ممکن است باعث شود تصویر قدیمی با تصویر جدید اشتباه گرفته شود.
فضای نام کاربر
به‌طور کلی توصیه می‌شود صفحه کاربری ویکی‌نویسان دیگر را ویرایش نکنید و همچنین در نوشته‌هایی که آن‌ها در صفحه‌های بحث به‌جا گذاشته‌اند تغییری ایجاد نکنید. این توصیه درباره صفحه کاربری و نوشته‌های خودتان نیز، هرچند با شدت کمتر، صدق می‌کند.
حذف خرابکاری تقریباً همیشه اقدامی پذیرفتنی است، حتی اگر خرابکاری در صفحه‌های کاربری رخ داده باشد. کاربران مشخصاً به شما اطلاع خواهند داد که آیا تغییراتتان را نامناسب می‌دانند یا اطلاعات نادرستی ارائه کرده‌اید.
فضای نام درگاه
برای تغییرات مربوط به چیدمان گرافیکی، بخش بعدی را ببینید. توجه داشته باشید که طرح رنگی مورد استفاده در درگاه‌ها لزوماً انتخابی دلخواه و بدون دلیل نیست. برای نمونه، بسیاری از درگاه‌های مربوط به کشورها از رنگ‌های پرچم همان کشور استفاده می‌کنند. بهتر است تغییرات طراحی ابتدا در صفحه بحث مطرح شوند.
تغییرات چیدمان گرافیکی
ایجاد تغییرات اساسی در چیدمان گرافیکی برخی صفحه‌های غیرمقاله‌ای نیازمند احتیاط است. بهتر است تغییرات پیشنهادی ابتدا در یک صفحه آزمایشی در فضای نام کاربری خودتان یا در زیربرگه‌ای از صفحه موردنظر آزمایش شوند و پیش از انتشار نهایی، درباره آن‌ها با دیگر ویرایشگران گفت‌وگو کنید.
هنگامی که کاربران زیادی به‌طور هم‌زمان در چیدمان یک صفحه تغییر ایجاد می‌کنند، ممکن است طرح‌های متفاوت با یکدیگر تداخل پیدا کنند و نتیجه نهایی به‌جای بهتر شدن، بدتر شود.
این موضوع به‌ویژه درباره صفحه‌های بسیار پربازدید و مهم صدق می‌کند؛ مانند صفحه‌هایی که از جعبه‌های پیمایش نوار کناری به آن‌ها پیوند داده شده است. این صفحه‌ها اغلب دارای قالب‌بندی‌های پیچیده‌ای هستند که برای انتقال اطلاعات به شکلی کاربرپسند طراحی شده‌اند و تلاش زیادی برای بهبود آن‌ها صورت گرفته است.
افزون بر این، برخی صفحه‌ها بخشی از مجموعه‌هایی هستند که قالب‌بندی آن‌ها باید در سراسر مجموعه یکسان باشد.
برای ایجاد تغییرات طراحی در چنین صفحه‌هایی، باید پیش از هر اقدامی اجماع و توافق ویرایشگران را به دست آورید.
نمونه‌هایی از این صفحه‌ها عبارت‌اند از صفحه اصلی، درگاه اجتماع، مجموعه صفحه‌های محتوای برگزیده و مجموعه‌ای که از صفحه فهرست ویکی‌پدیا و زیربرگه‌های آن تشکیل شده است؛ همچنین درگاه رویدادهای جاری.
این توصیه درباره مقاله‌ها یا درگاه‌های معمولی صدق نمی‌کند.
همچنین ببینید
جستارهای وابسته
منابع
| محتوایی |
| ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| رفتاری |
| ||||||||
| حذف |
| ||||||||
| اجرایی |
| ||||||||
| ویرایشی |
| ||||||||
| محتوای پروژه |
| ||||||||
| بنیاد ویکیمدیا |
| ||||||||
