سونار

سونار (Sonar) مخفف عبارت «ناوبری و فاصلهیابی صوتی» (Sound Navigation and Ranging) یا «ناوبری و فاصلهیابی با امواج صوتی» (Sonic Navigation and Ranging) است.[۱]
سونار فناوریای است که از انتشار امواج صوتی، معمولاً در زیر آب، برای ناوبری، اندازهگیری فاصله، برقراری ارتباط یا شناسایی و آشکارسازی اجسام روی سطح آب یا در زیر آن استفاده میکند. این فناوری در کاربردهایی مانند ناوبری زیردریاییها و شناسایی اجسام و شناورهای دیگر به کار میرود.[۲]

سونار به یکی از دو نوع فناوری اشاره دارد: سونار غیرفعال (Passive Sonar) به شنود صداهای تولیدشده توسط شناورها گفته میشود؛ درحالیکه سونار فعال (Active Sonar) با ارسال پالسهای صوتی و دریافت پژواک آنها کار میکند. سونار ممکن است برای مکانیابی صوتی (Acoustic Location) و اندازهگیری ویژگیهای پژواک اهداف موجود در آب به کار رود.[۱] مکانیابی صوتی در هوا، پیش از معرفی رادار (Radar)، مورد استفاده قرار میگرفت. سونار همچنین میتواند برای ناوبری رباتها به کار رود.[۲] سودار (SODAR)، نوعی سامانهٔ سونار هوابرد با جهتگیری رو به بالا، برای بررسی ویژگیهای جو استفاده میشود. اصطلاح «سونار» علاوه بر اشاره به این فناوری، برای نامیدن تجهیزاتی نیز به کار میرود که وظیفهٔ تولید و دریافت امواج صوتی را بر عهده دارند.[۴]
فرکانسهای صوتی مورد استفاده در سامانههای سونار، طیف گستردهای را در بر میگیرند؛ از فرکانسهای بسیار پایین (فروصوتی یا Infrasonic) تا فرکانسهای بسیار بالا (فراصوت یا Ultrasonic). مطالعهٔ صوت در محیط زیر آب، آکوستیک زیرآب (Underwater Acoustics) یا هیدروآکوستیک (Hydroacoustics) نامیده میشود.
در طول دهه 1930، مهندسان آمریکایی فناوری تشخیص صدای زیر آب خود را توسعه دادند و اکتشافات مهمی مانند وجود ترموکلاینها و تأثیرات آنها بر امواج صوتی انجام شد. [۵] آمریکاییها شروع به استفاده از اصطلاح سونار برای سیستمهای خود کردند که توسط فردریک هانت به عنوان معادل رادار ابداع شده بود. [۶]
