جئیمز کلرک ماکسول
جئیمز کلرک ماکسول | |
|---|---|
 | |
| دوغوم | ۱۳ ژوئن ۱۸۳۱ ادینبورق, Scotland |
| اؤلوم | ۵ نوْوامبر ۱۸۷۹ (۴۸ یاش) کمبریج، اونتاریو, England |
| دفن یئری | Parton, Dumfries and Galloway |
| میلیت | ایسکاتلند |
| وطنداشلیق | بریتانیا |
| تحصیل یئری | ادینبروق بیلیم‌یوردو |
| تانینماق سببی | ماکسول موعادیله‌لری |
| جایزه‌لر | Smith's Prize (1854) |
| علمی منسبی | |
| ساحه‌لر | فیزیک و ریاضیات |
| مؤسیسه | Marischal College, Aberdeen |
| باشقا اۇستادلار | ویلیام هاپکینز |
| باشقا اؤیرنجیلری | George Chrystal |
| ائتگیلر | آیزاک نیوتون, مایکل فارادی |
| ائتگی گؤتورنلر | آلبرت آینشتاین |
| ایمضاسی | |
 | |
جئیمز کلرک ماکسول (اینگیلیسجه: James Clerk Maxwell) ایسکاتلندلی بیلیم اینسانی. ۱۳ ژوئن ۱۸۳۱ تاریخینده دۆنیایا گؤز آچیب. ۴۸ ایل عومر ائله‌ییب و ۵ نوامبر ۱۸۷۹ میلادی تاریخینده وفات ائدیب. جیمز کلرک ماکسول ادینبروق بیلیم‌یوردودا درس اوْخویوب. اوْ ریاضیات و فیزیک ساحه‌سینده چالیشیب. او، علم تاریخینده نیوتون و اینشتین ایله عینی سۆییه‌ده گؤرولن ان بؤیوک فیزیکچیلردن بیری حساب اولونور. ماکسولون ان بؤیوک علمی باشاریسی، الکتریک و ماقنیت قوه‌لرینی بیر یئره توپلایاراق الکتروماقنیت تئوریسینی یاراتماسی ایدی.
ایلک ایللری و تحصیلی
جیمز کلرک ماکسول ۱۸۳۱-جی ایلده ایسکاتلندین ادینبورق شهرینده وارلی بیر عائیله‌ده آنادان اولوب. او، اوشاقلیقدا حددن آرتیق ماراقلی ایدی و هر شئیین اشنمه‌سینی سوروشوردو. ماکسول ادینبورق اونیورسیته‌سینده فیزیک تحصیلینه باشلادی، داها سونرا کمبریج اونیورسیته‌سینه کؤچدو و اورانی بیرینجیلیکله بیتیردی. او، ریاضی منطیقینین گوجونو فیزیک مسله‌لرینی حل ائتمک اوچون ایستیفاده ائدیردی.
علمی کشفلری و تئوریلری
ماکسول اؤز اوزون علمی کاریئراسیندا فیزیک دونیاسینی کؤکوندن دَییشدیرن اۆچ بؤیوک تاپینتی تقدیم ائتدی:
- ماکسول تنظیملری (الکتروماقنیت): او دؤنمه‌جن علمی دونیا الکتریک و ماقنیتی ایکی آیری قانت حساب ائدیردی. ماکسول، مایکل فارادِین تجربی کونیولارینی ریاضی دیله چئویره‌رک ۴ تمل ریاضی تنظیم یاراتدی. بو تنظیملر گؤستردی کی، الکتریک و ماقنیت عینی فیزیکی ساحه‌نین (الکتروماقنیت ساحه‌سی) ایکی آیری اۆزۆدۆر.
- ایشیغین طَبیعتی: ماکسول، الکتروماقنیت دالغالارینین سورعتینی حسابئلارکن بو سورعتین ایشیق سورعتی ایله عینی اولدوغونو گؤردو. او، علم تاریخینده ایلک دفعه اولاراق ایشیغین دا بیر الکتروماقنیت دالغاسی اولدوغونو اثبات ائتدی. بو تئوری سونرادان رادیو، تلویزیون و رادارلارین یارادیلماسینا یول آچدی.
- قازلارین کینتیک تئوریسی (ماکسول-بولتزمن دسرسی): او، قاز مولکوللارینین حرکتینی اؤلچمک اوچون آمار و ائهتیمال اصوللارینی فیزیکه گتیردی. بو مۆعقد آراشدیرما، بوگون کی "ترمودینامیک" و "آماری فیزیک" علملرینین تمل داشی اولدو.
- ایلک رنگلی عکس: ماکسول ۱۸۶۱-جی ایلده اۆچ اَسَاسی رنگی (قیرمیزی، یاشیل، گؤی) آیری-آیری فیلترلردن کئچیره‌رک دونیانین ایلک پروجئکتور کؤمکی ایله یارادیلان رنگلی فوتوقرافینی اۆزه چیخاردی.
ساتورن حتفلری نین سیرری
ماکسول یالنیز فیزیک دئییل، آسترونومی ایله ده ماراقلانیردی. او دؤنمده علم آداملاری ساتورن (کیوان) گزگینینین اطرافینداکی حتفلرین نئجه ثابیت قالدیغینی بیلمیردیلر. ماکسول ریاضی حسابلامالارلا اثبات ائتدی کی، بو حتفلر تام برک یا مایع اولا بیلمز؛ اونلار میلیۆنلارلا کیچیک داش و بوز پارچالاریندان عیبارتدیر کی، گزگینین اطرافیندا فیرلانیرلار. اونون بو فیکری ۱۰۰ ایل سونرا کوزمیک گمیلری طرفیندن تصدیقلندی.
اؤلومو و علمی میراثی
جیمز کلرک ماکسول ۱۸۷۹-جو ایلده، هله ۴۸ یاشیندا اولاراق سرطان خسته‌لیگیندن وفات ائتدی. او، اؤز دؤنمینده لاییق اولدوغو قیمتینی تام آلا بیلمه‌دی، چونکی اونون فیکرلری یاشادیغی عصرین عاغلیندان چوخ قاباقدا ایدی.
آلبرت اینشتین ماکسول حاقیندا دانیشارکن دئمیشدیر: "من اؤز تئوریلریمی یاراداندا نیوتونون چیگینلرینده دئییل، ماکسولون چیگینلرینده دایانمیشدیم." ماکسولون تئوریلری اولماسا ایدی، کوانتوم فیزیکی و نیسبیت تئوریسی هئچ وقت یارانمازدی.
قایناق‌لار
[دَییشدیر]اینگیلیسجه ویکی‌پدیاسی‌نین ایشلدنلری طرفیندن یارانمیش«جیمز کلرک ماکسول»، مقاله‌سیندن گؤتورولوبدور.( ۷ سپتامبر ۲۰۱۷ تاریخینده یوْخلانیلیبدیر).
جیمز کلرک ماکسول