Sovitish texnikasi
Sovitish texnikasi — moddalar, jismlar yoki muhitning haroratini atrof-muhit haroratidan past darajaga tushirish va shu haroratni saqlash bilan shugʻullanuvchi texnika sohasi. Sovitish jarayonida issiqlik past haroratli muhitdan yuqori haroratli muhitga uzatiladi. Bunda sovituvchi modda yoki boshqa sovitish vositalaridan foydalaniladi[1][2].
Dastlabki sovitish usullarida muz va quruq muz kabi sovituvchi moddalardan foydalanilgan. Zamonaviy sovitish qurilmalarida esa issiqlik issiqlik almashinuvi orqali bir muhitdan ikkinchisiga uzatiladi. Bunday tizimlarda sovituvchi modda issiqlikni past haroratli muhitdan olib, uni yuqori haroratli muhitga chiqaradi. Jarayon odatda kompressor, radiator va boshqa qurilmalar yordamida amalga oshiriladi[3].
Sovitish jarayoni turli fizik usullar yordamida amalga oshirilishi mumkin. Eng keng tarqalgan tizimlarda sovituvchi moddaning fazaviy oʻtishi va kompressor yordamida siqilishi asosiy jarayonlardan hisoblanadi. Shuningdek, sovitish issiqlik nasosi, elektr, magnit va boshqa fizik hodisalardan foydalanish orqali ham amalga oshirilishi mumkin[3].
Sovitish texnikasidan oziq-ovqat sanoati, kimyo sanoati, qurilish, mashinasozlik sanoati, transport va boshqa koʻplab sohalarda foydalaniladi. Oziq-ovqat sanoatida tez buziladigan mahsulotlar sovitkich va muzlatkichlarda sovitiladi, muzlatiladi va saqlanadi. Bunday mahsulotlarni tashishda sovitkichli transport vositalaridan foydalaniladi[4].
Kimyo sanoatida sunʼiy sovitishdan moddalarni kristallash, gazlarni suyultirish hamda azot, vodorod va kislorod kabi moddalarni ajratib olishda foydalaniladi. Juda past haroratlarni hosil qilish va ulardan foydalanish bilan bogʻliq jarayonlar esa kriogenika sohasi tomonidan oʻrganiladi.
Qurilishda gruntni muzlatish orqali uning suv oʻtkazuvchanligini kamaytirish va mustahkamligini oshirish mumkin. Mashinasozlik sanoatida esa ayrim detallarni sovitish, metallarga termik ishlov berish va boshqa texnologik jarayonlarda sovitish usullaridan foydalaniladi.
Sovitish texnikasi konditsionerlash tizimlarida ham muhim ahamiyatga ega. Konditsionerlar binolardagi havoni sovitish, isitish va quritish orqali qulay mikroiqlim hosil qiladi. Uy-roʻzgʻor, savdo va sanoat binolarida qoʻllaniladigan sovitish qurilmalari ham shu sohaga kiradi[5].
Sovitish texnikasi sovitish mashinasi, sovitkich, muzlatkich, sanoat sovitish qurilmalari va konditsioner kabi turli qurilmalarda qoʻllanadi. Issiqlik nasosi tizimlari esa sovitish jarayonida hosil boʻladigan issiqlikdan, masalan, suv isitish uchun foydalanishi mumkin[5].
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ "Refrigeration". IIR International Dictionary of Refrigeration. https://dictionary.iifiir.org/index.php?inputLang=en&truncPos=right&srchTerm=refrigeration&outputLang=xx&defnLang=en&submit=View+results.<!--->
- ↑ „Refrigeration“. ASHRAE Terminology. American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers. Qaraldi: 2026-yil 25-iyun.
- 1 2 Nehme, Charles. Refrigeration Fundamentals and Applications. Charles Nehme.
- ↑ „Refrigerated storage“. BEDES. 2024-yil 12-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 12-mart.
- 1 2 „Refrigeration Equipment Market Size and Forecast“. RefIndustry. Qaraldi: 2024-yil 12-mart.
 | Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
 | Ushbu maqola chaladir. Siz uni boyitib, Vikipediyaga yordam berishingiz mumkin. Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak. |