Sierra Leone
Sierra Leone | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Slogan "Birlik, Özgürlük, Adalet" | |||||||||
 | |||||||||
_-_SLE_-_UNOCHA.svg) | |||||||||
| Başkent ve en büyük şehir | Freetown 8°29′K 13°14′B / 8.483°K 13.233°B | ||||||||
| Resmî dil(ler) | İngilizce | ||||||||
| Yerel dil | Krio | ||||||||
| Demonim | Sierra Leonlu | ||||||||
| Hükûmet | Üniter başkanlık cumhuriyeti | ||||||||
| |||||||||
| Tarihçe | |||||||||
| |||||||||
| Yüzölçümü | |||||||||
• Toplam | 71.740 km2 (119.) | ||||||||
• Su (%) | 1,1 | ||||||||
| Nüfus | |||||||||
• 2015 sayımı | 8.059.155[1] (102.) | ||||||||
• Yoğunluk | 97/km2 (114.) | ||||||||
| GSYİH (SAGP) | 2020 tahminî | ||||||||
• Toplam | 13,660 milyar $ (146.) | ||||||||
• Kişi başına | 1.711 $[2] (175..) | ||||||||
| GSYİH (nominal) | 2020 tahminî | ||||||||
• Toplam | 4,140 milyar $ (158.) | ||||||||
• Kişi başına | 518 $[2] (179.) | ||||||||
| Gini (2018) | 35.7[3] orta | ||||||||
| İGE (2019) |  0.452[4]düşük · 182. | ||||||||
| Para birimi | Leone (SLL) | ||||||||
| Zaman dilimi | UTC+0 (GMT) | ||||||||
| Trafik akışı | sağ | ||||||||
| Telefon kodu | 232 | ||||||||
| İnternet alan adı | .sl | ||||||||
Sierra Leone, resmî adıyla Sierra Leone Cumhuriyeti, Batı Afrika'nın batı kıyısında yer alan bir ülkedir. Güneydoğusunda Liberya, kuzeyinde ise Gine ile sınır komşusudur. Sierra Leone'nin yüzölçümü 73.252 km²'dir (28.283 mil kare). Tropikal bir iklime ve savanlardan yağmur ormanlarına kadar değişen ortamlara sahiptir. 2023 nüfus sayımına göre Sierra Leone'nin nüfusu 8.460.512'dir. Freetown, başkenti ve en büyük şehridir.
Sierra Leone, tek meclisli bir parlamentoya ve doğrudan seçilmiş bir cumhurbaşkanına sahip başkanlık sistemiyle yönetilen bir cumhuriyettir ve laik bir devlettir. Anayasası, devlet ve dinin ayrılığını ve vicdan özgürlüğünü öngörmektedir. Nüfusun dörtte üçünü Müslümanlar oluştururken, önemli bir Hristiyan azınlık da bulunmaktadır. Din hoşgörüsü çok yüksektir.
Sierra Leone'nin mevcut toprak yapısı iki aşamada oluşturulmuştur: 1808'de, köle ticaretinin kaldırılmasının ardından geri dönen Afrikalıların yeniden yerleştirilmesi için Britanya İmparatorluğu'nun bir parçası olarak kıyı Sierra Leone Kolonisi kuruldu; daha sonra 1896'da, 1884-1885 Berlin Konferansı sonucunda iç kesimlerdeki Koruma Bölgesi oluşturuldu. Bu, bölgenin Sierra Leone Kolonisi ve Koruma Bölgesi olarak resmen tanınmasına yol açtı. Sierra Leone, 1961 yılında Sierra Leone Halk Partisi (SLPP) Başbakanı Sir Milton Margai'nin liderliğinde Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazandı. 1971'de, Tüm Halklar Kongresi (APC) Başbakanı Siaka Stevens yönetiminde ülke yeni bir anayasa kabul ederek Sierra Leone'yi başkanlık cumhuriyetine dönüştürdü ve Stevens ilk başkan oldu.
1978'de Stevens, APC'yi yasal olarak tanınan tek parti ilan etti. 1985 yılında yerine Joseph Saidu Momoh geçti. Momoh'un 1991'de yürürlüğe koyduğu yeni anayasa, çok partili sistemi yeniden getirdi. Aynı yıl, hükümet ile Devrimci Birleşik Cephe (RUF) isyancı grubu arasında uzun süren bir iç savaş çıktı. Çok sayıda darbeyle karakterize edilen çatışma 11 yıl sürdü. ECOMOG güçlerinin ve daha sonra Birleşik Krallık'ın müdahalesi, 2002'de RUF'un yenilgisiyle sonuçlandı ve göreceli bir istikrar dönemi başladı.
Sierra Leone, yaklaşık 18 etnik gruba ev sahipliği yapan, kültürel açıdan çeşitlilik gösteren bir ülkedir; Temne ve Mende halkları baskındır. Özgürleştirilmiş Afroamerikalı, Afro-Karayipli kölelerin ve özgürleştirilmiş Afrikalıların soyundan gelen Kreol halkı, nüfusun yaklaşık %1,2'sini oluşturmaktadır. İngilizce resmi dildir, Krio ise nüfusun %97'si tarafından konuşulan ortak dildir. Ülke, özellikle elmas, altın, boksit ve alüminyum olmak üzere doğal kaynaklar açısından zengindir. 2019'daki en son araştırmaya göre, nüfusun %59,2'si çok boyutlu yoksulluktan etkilenmekte ve %21,3'ü de buna karşı savunmasız durumdadır. Sierra Leone, Birleşmiş Milletler, Afrika Birliği, Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) ve Milletler Topluluğu da dahil olmak üzere çeşitli uluslararası kuruluşlara üyedir.
Coğrafya
[değiştir | kaynağı değiştir]
Koordinatları; 8' 30 Kuzey enlemi ile 11' 30 Batı boylamıdır.
Sınırlarının toplam uzunluğu 958 km, sınır komşuları ise Gine (652 km), Liberya (306 km), sahil şeridi uzunluğu 402 km'dir.
Tropikal iklime sahiptir ve deniz seviyesinden yüksekliği, en alçak noktası ise Atlas Okyanusu 0 m'dir, en yüksek noktası Loma Mansa (Bintimani) 1,948 m
Doğal kaynakları, elmas, titanyum, boksit, demir, altın, kromdur.
Arazi kullanımı: tarıma uygun topraklar %7, daimi ekinler %1, tarıma uygun topraklar %31, ormanlık arazi %28 ve diğerleri %33'tür. Sulanan arazi 290 km2
Nüfus
[değiştir | kaynağı değiştir]Ortalama hayat süresi erkeklerde 42,69 yıl, kadınlarda 48,61 yıl (2001 verileri) olup ortalama çocuk sayısı 6.01 çocuk/1 kadın (2001 tahmini)
Milliyet:[5] Mende: %27, Temne: %22,4, Creole: %11,6, Limba: %5,9, Kuranko: %5,5, Pöller: %4,8.
Din:[6] İslam: %78, Animizm: %1, Hristiyan: %20 (Protestanlık: %5, bağımsız kiliseler: %5, Katolikler: %10).
Yönetim
[değiştir | kaynağı değiştir]
27 Nisan 1961'de İngiltere'den ayrılmıştır.
Sierra Leone Cumhuriyetinin yönetim biçimi, başkanlık tipi cumhuriyettir.
Başkenti Freetown'dur. 3 eyalet ve 1 bölgeden oluşan idari yapıya sahiptir: Doğu, Kuzey, Güney, Batı.
Ekonomi
[değiştir | kaynağı değiştir]Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %15 (2000 verileri). İş gücü 1981 verilerine göre 1.369 milyondur. Endüstri, madencilik (elmas, demir, boksit) küçük çaplı sanayi işletmeleri (meşrubat, tekstil, sigara, ayakkabı), kahve, kakao, hindistan cevizi ve petrol arıtma tesislerinden oluşmaktadır. Özellikle ülkede elmas yatakları çok yaygındır.
Elektrik üretimi 240 milyon kWh (1999) olup elektrik tüketimi ise 223.2 milyon kWh'dır.
Tarım ürünleri, pirinç, kahve, palmiye tohumu, yer fıstığıdır. Ayrıca ekonomik gelir getiren başta balıkçılık olmak üzere kümes hayvancılığı, sığır-koyun-domuz yetiştiriciliği de vardır.
Yıllık 65 milyon $ (2000 verileri) ihracat yapmakta ve ihraç ürünleri, elmas, kakao, kahve, balıktır. İthalat ise yıllık 145 milyon $ (2000 verileri). Gıda maddeleri, makine ve ekipman, yakıt ve yağlar, kimyasallar ithal etmekte ve oranlar şu şekildedir; İngiltere %34, ABD %8, İtalya %7, Nijerya %5 (1999)
Dış borç tutarı ise 1.28 milyar $ (1999)
Notlar
[değiştir | kaynağı değiştir]- ↑ "Sierra Leone 2015 Population and Housing Census National Analytical Report" (PDF). Statistics Sierra Leone. 7 March 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 28 March 2020.
- 1 2 "Report for Selected Countries and Subjects". www.imf.org. 29 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ocak 2021.
- ↑ "GINI index (World Bank estimate) - Sierra Leone". World Bank. 9 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Mart 2020.
- ↑ "Human Development Report 2019" (İngilizce). United Nations Development Programme. 10 Aralık 2019. 9 Aralık 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2019.
- ↑ "Joshua Project "Sierra Leone - People Groups"". 24 Aralık 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Ocak 2013.
- ↑ "Religions in Sierra Leone | PEW-GRF". 20 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Temmuz 2024.
Ayrıca bakınız
[değiştir | kaynağı değiştir]Dış bağlantılar
[değiştir | kaynağı değiştir]- Birleşmiş Milletler Sierra Leone Misyonu (UNMSL) 26 Nisan 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Kanlı Elmaslar 10 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
