Uđđâivemáánu 9.

Uđđâivemáánu 9. peivi lii gregoriaanlâš kalender mield ive 9. peivi. Ive loopân láá 356 peivid (kárgámive 357 peivid).

Nommâpeeivih

anarâš kalender: Viäikku, Veikko
syemmilâš kalender: Veikka, Veikko, Veli, Veijo

Tábáhtusah

869 – Eennâm tuárgistij korrâsávt Istanbulist, Tuurkist. Eennâmtuárgástâs intensiteet lâi 5,6 Richter ciäkkáduv mield já VIII Mercalli ciäkkáduv mield.^[1]
1411 – Eennâm tuárgistij korrâsávt Ferrarast, Italiast. Eennâmtuárgástâs intensiteet lâi 5,1 Richter ciäkkáduv mield já VII Mercalli ciäkkáduv mield.^[1]
1788 – Connecticutist šoodâi Ovtâstum staatâi 5. uásistaatâ.
1839 – Ranska Tieđâakatemia almostitij uđđâ čuovâkuvvimvyevi, dagerrotypia.
1937 – Yrjö Väisälä kaavnâi asteroid 1424 Sundmania.
2004 – Hanna Pakarinen vuoitij Suomâ vuossâmuu Idols-kišto.
2025 – Ive 2002 Nobel-ráávhupalhâšume finnim ovtâstumstaatâlâš politikkár já Ovtâstum staatâi 39. president Jimmy Carter staatâliih hävdidmeh uárnejuvvojii Washington D.C.:st.^[2]

Šoddâmeh

1338 – Chungjeong, Goryeo kunâgâs iivij 1348–1351 (Korea) (j. 1352)
1890 – Karel Čapek, čekkilâš kirječällee (j. 1938)
1908 – Simone de Beauvoir, ranskalâš kirječällee, filosof já feminist (j. 1986)
1922 – Ahmed Sékou Touré, Guinea 1. president (iivij 1958–1984) (j. 1984)
1945 – Levon Ter-Petrosjan, armenialâš politikkár já Armenia täsivääldi 1. president iivij 1991–1998
1959 – Rigoberta Menchú Tum, ive 1992 Nobel-ráávhupalhâšume finnim kʼicheʼlâš kirječällee já olmoošvuoigâdvuotâpiälušteijee^[3]
1987 – Anna Tatangelo, italialâš pop-lávloo

Jämimeh

827 – Jingzong, Tang-dynastia kiäisár (š. 809)^[4]
1289 – Egidio Foscherari, italialâš juuriist (šoddâmihe ij tiäđust)^[5]
1561 – Amago Haruhisa, jaapaanlâš suátialmai (š. 1514)
1561 – Luca Martini, italialâš insner (š. 1507)^[6]
1616 – Marco Antonio Bonciari, italialâš lingvist (š. 1555)^[7]
1799 – Maria Gaetana Agnesi, italialâš kielâtotkee, matematikkár já filosof (š. 1718)
1878 – Viktor Emanuel II, Italia vuossâmuš kunâgâs (š. 1820)
1961 – Emily Greene Balch, ive 1946 Nobel-ráávhupalhâšume finnim ovtâstumstaatâlâš kirječällee já pasifist (š. 1867)^[8]
1998 – Kenichi Fukui, ive 1981 Nobel-kemiapalhâšume finnim jaapaanlâš kemist (š. 1918)^[9]
2022 – Nils Henrik Måsø, sämmilâš toimâtteijee já politikkár (š. 1952)^[10]

Fáádást eres soojijn

Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást Uđđâivemáánu 9..

Käldeeh

1 2 CFTI5Med storing.ingv.it. Čujottum 11.11.2022. (italiakielân)
↑ Chao-Fong, Léonie: Jimmy Carter to be honored at Washington funeral and laid to rest in Georgia The Guardian. 31.12.2024. Čujottum 1.1.2025. (eŋgâlâskielân)
↑ Rigoberta Menchú Tum nobelprize.org. Čujottum 23.10.2024. (eŋgâlâskielân)
↑ Old Book of Tang, vol. 17, part 1 zh.wikisource.org. Čujottum 26.7.2022. (kiinakielân)
↑ FOSCARARI, Egidio Treccani. Čujottum 30.3.2024. (italiakielân)
↑ MARTINI, Luca in "Dizionario Biografico" www.treccani.it. Čujottum 13.6.2022. (italiakielân)
↑ BONCIARI, Marco Antonio Treccani. Čujottum 6.9.2025. (italiakielân)
↑ Emily Greene Balch nobelprize.org. Čujottum 23.10.2024. (eŋgâlâskielân)
↑ Kenichi Fukui NobelPrize.org. Čujottum 19.10.2023. (eŋgâlâskielân)
↑ Larsen, Dan Robert: Journalista Nils Henrik Måsø lea jápmán 12.1.2022. NRK Sápmi. Čujottum 14.1.2022. (orjâlâškielân)

[ingv-1] 1 2 CFTI5Med storing.ingv.it. Čujottum 11.11.2022. (italiakielân)

[carter-guardian-2024-2] Chao-Fong, Léonie: Jimmy Carter to be honored at Washington funeral and laid to rest in Georgia The Guardian. 31.12.2024. Čujottum 1.1.2025. (eŋgâlâskielân)

[np-tum-1992-3] Rigoberta Menchú Tum nobelprize.org. Čujottum 23.10.2024. (eŋgâlâskielân)

[4] Old Book of Tang, vol. 17, part 1 zh.wikisource.org. Čujottum 26.7.2022. (kiinakielân)

[5] FOSCARARI, Egidio Treccani. Čujottum 30.3.2024. (italiakielân)

[6] MARTINI, Luca in "Dizionario Biografico" www.treccani.it. Čujottum 13.6.2022. (italiakielân)

[7] BONCIARI, Marco Antonio Treccani. Čujottum 6.9.2025. (italiakielân)

[np-balch-1946-8] Emily Greene Balch nobelprize.org. Čujottum 23.10.2024. (eŋgâlâskielân)

[np-chem-fukui-9] Kenichi Fukui NobelPrize.org. Čujottum 19.10.2023. (eŋgâlâskielân)

[nrk-1.15807130-10] Larsen, Dan Robert: Journalista Nils Henrik Måsø lea jápmán 12.1.2022. NRK Sápmi. Čujottum 14.1.2022. (orjâlâškielân)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

č s m Kalender
Onne: skammâmáánu 5. peeivi 2026
uđđâivemáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30. • 31.
kuovâmáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29.
njuhčâmáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30. • 31.
cuáŋuimáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30.
vyesimáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30. • 31.
kesimáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30.
syeinimáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30. • 31.
porgemáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30. • 31.
čohčâmáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30.
roovvâdmáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30. • 31.
skammâmáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30.
juovlâmáánu	1. • 2. • 3. • 4. • 5. • 6. • 7. • 8. • 9. • 10. • 11. • 12. • 13. • 14. • 15. • 16. • 17. • 18. • 19. • 20. • 21. • 22. • 23. • 24. • 25. • 26. • 27. • 28. • 29. • 30. • 31.