Koprocesor
Koprocesor – układ scalony, którego zadaniem jest odciążenie głównego procesora komputera (ang. Central Processing Unit - CPU) w wykonywaniu niektórych zadań, najczęściej o wyspecjalizowanym charakterze. Zadania takie koprocesor zwykle wykonuje szybciej niż procesor główny, a także, w niektórych przypadkach, może on działać równolegle do CPU, co ogólnie umożliwia zwiększenie mocy obliczeniowej (lub, bardziej ogólnie, prędkości) działania komputera[1][2].
Najczęściej spotykanymi koprocesorami są koprocesory arytmetyczne[2][3], które w większości współczesnych konstrukcji są zintegrowane z procesorem w jednym układzie scalonym (podobnie jak jednostki obsługujące bardziej skomplikowane obliczenia, np. instrukcje wektorowe).
Koprocesorami nazywane bywają również układy wspomagające tworzenie i przetwarzanie grafiki (głównie wektorowej oraz trójwymiarowej), czyli procesory graficzne (GPU), nazywane też dawniej akceleratorami lub wprost koprocesorami graficznymi[4][5]. Współcześnie funkcje koprocesorów mogą także pełnić układy oparte na FPGA oraz NPU. Ponadto nazwa koprocesor czasami używana jest w stosunku do układów przetwarzających sygnały (DSP) i procesorów dźwiękowych pozwalających pozycjonować dźwięki w przestrzeni (karta Sound Blaster X-Fi).
Procesory ogólnego przeznaczenia jako koprocesory
[edytuj | edytuj kod]
W niektórych systemach komputerowych funkcję koprocesora pełniły układy (procesory) ogólnego przeznaczenia (czyli takie, które były zwykle stosowane w komputerach jako procesory główne). W takim przypadku określenie koprocesor oznacza pełnioną przez układ funkcję, a nie rodzaj czy typ układu procesorowego[6].
Przykłady:
- procesory rodziny Intel 8088 były elementami kart dla komputerów Apple II, gdzie pełniły funkcję koprocesora[7]
- procesory rodziny M68000 oraz różnego typu procesory RISC (takie jak MIPS R3000 czy SPARC) bywały stosowane m. in. w modułach[a] przyspieszających[b] dla komputerów osobistych i stacji roboczych z wczesnymi procesorami rodziny x86, w tym również w komputerach PC pracujących w systemie DOS[6][8].
- niektóre konsole do gier, posiadające często architekturę wieloprocesorową, oprócz specjalizowanych układów służących do ściśle określonych celów (na przykład, przetwarzania grafiki), posiadają dodatkowo procesory ogólnego przeznaczenia stosowane do ściśle określonych zadań (na przykład obsługi niektórych urządzeń czy przetwarzania dźwięku); przykładami takich konsol są Sega Mega Drive, w której funkcję koprocesora pełni Zilog Z80, oraz Sega Saturn z (ko)procesorem MC68000, którego przeznaczeniem jest obsługa dźwięku[9].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Koprocesor. Słownik Języka Polskiego PWN. [dostęp 2026-01-05].
- 1 2 Marcin Borkowski. Koprocesor (przekładany Turbo Pascalem). „Bajtek”. 1/91 (59), s. 36-37, styczeń 1991. ISSN 0860-1674. [dostęp 2026-01-14].
- ↑ Marcin Borkowski. Koprocesor arytmetyczny. „Bajtek”. 9/89 (45), s. 20, wrzesień 1989. "Młodzieżowa Agencja Wydawnicza". ISSN 0860-1674. [dostęp 2026-01-06].
- ↑ Bradley Dick Kliewer. Pixels on March. „BYTE”, s. 201-208, styczeń 1989. ISSN 0360-5280. [dostęp 2026-01-18]. (ang.).
- ↑ Steve Apiki, Howard Eglowstein, Rick Grehan. The Brains Behind the Graphics. „BYTE”. Vol. 14, No. 12, s. 178-198, listopad 1989. ISSN 0360-5280. [dostęp 2026-04-02]. (ang.).
- 1 2 Trevol Marshall. A Calculating RISC. „BYTE”. Vol. 15, No. 5, s. 251-256, maj 1990.
- ↑ David Morganstein. ALF's 8088 Coprocessor for Your Apple. „BYTE”. Vol. 9, No. 13, s. A38-A43, grudzień 1984. (ang.).
- ↑ Trevor Marshall, Christopher Jones, Sigi Kluger. The Definicon 68020 Coprocessor. „BYTE”. Vo. 11, No. 7, s. 120-144, lipiec 1986. (ang.).
- ↑ Marcin K. Górecki. Saturn czy Playstation. „Secret Service”. 12/96 (41), s. 68-69, grudzień 1996.