Przejdź do zawartości

Funchal

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Funchal
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Portugalia

Region autonomiczny

 Madera

Burmistrz

Cristina Pedra

Powierzchnia

76,15 km²

Wysokość

0–1400 m n.p.m.

Populacja (31.12.2021)

 

• liczba ludności

105 795[1]

• gęstość

1389 os./km²

Nr kierunkowy

291

Kod pocztowy

9000–9060

Położenie na mapie Madery
Mapa konturowa Madery, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Funchal”
Położenie na mapie Oceanu Atlantyckiego
Mapa konturowa Oceanu Atlantyckiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Funchal”
Ziemia32°39′04″N 16°54′35″W/32,651111 -16,909722
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Funchal (wymowaⓘ, fũˈʃaɫ, odm.: D./Ms. Funchalu[2]) – miasto w Portugalii, na południowym wybrzeżu wyspy Madera, ośrodek administracyjny Regionu Autonomicznego Madery (port. Região Autónoma da Madeira).

Funchal – widok na Pico da Cruz
Tablice pamiątkowe na Quinta Bettencourt, gdzie mieszkał marszałek Piłsudski

Ważny port handlowy i rybacki. Międzynarodowy port lotniczy (lotnisko znajduje się w niewielkiej miejscowości położonej niedaleko od Funchalu – Santa Cruz). Uzdrowisko klimatyczne i kąpielisko. Przemysł spożywczy, głównie winiarski.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta pochodzi od portugalskiego słowa funcho (‘koper włoski’), ponieważ dziki fenkuł (Foeniculum vulgare) występował tam obficie w czasie zasiedlania tego obszaru[3][4].

Miasto zostało założone w 1421 r. przez odkrywcę Madery João Gonçalves Zarco[5], 21 sieprnia 1508 r. król Manuel I Szczęśliwy nadał osadzie prawa miejskie[6]. W kościele Najświętszej Maryi Panny w Monte na przedmieściach Funchalu (Nossa Senhora do Monte) został pochowany ostatni cesarz Austrii Karol I Habsburg, który ostatnie miesiące swego życia spędził na wygnaniu w Monte[7][8][9]

[10]. W Funchalu znajduje się również willa Quinta Bettencourt (Caminho do Pilar 20), gdzie zimę z 1930 r. na 1931 r. spędził marszałek Józef Piłsudski[11][12].

Znane osoby

[edytuj | edytuj kod]

Pochodzi stamtąd Cristiano Ronaldo, piłkarz, zawodnik reprezentacji Portugalii w piłce nożnej[13]. W Funchalu urodziła się również Vânia Fernandes, reprezentantka Portugalii podczas 53. Konkursu Piosenki Eurowizji w Belgradzie[14].

Demografia

[edytuj | edytuj kod]
Liczba mieszkańców Funchalu w latach 1849–2021
1849 1900 1930 1960 1981 1991 2001 2004 2011 2021
29 403 43 375 68 030 98 113 112 746 115 403 103 961 100 847 111 892[15] 105 795

Klimat

[edytuj | edytuj kod]
Zima w Funchal

Funchal, jak i cała Madera znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego[16][17] typu śródziemnomorskiego[18], z całorocznym okresem wiosenno–letnim. Średnia roczna temperatura wynosi 22,6 °C w dzień i 16,5 °C w nocy[19].

W najchłodniejszym okresie – od grudnia do kwietnia, średnia temperatura wynosi wokół 19–20 °C w dzień i 13–14 °C w nocy. Opady śniegu, jak i mróz nigdy nie wystąpiły. Najniższą zanotowaną temperaturą było 7,4 °C w nocy. W maju i listopadzie średnia temperatura wynosi wokół 22 °C w dzień i 16 °C w nocy, natomiast w lipcu i październiku średnia temperatura wynosi wokół 25 °C w dzień i 19 °C w nocy. Najcieplejszymi miesiącami są sierpień i wrzesień ze średnią temperaturą wokół 26 °C w dzień i 20 °C w nocy. Temperatury ≥30 °C występują rzadko, w okresie od czerwca do września mogą pojawić się około 2 takie dni miesięcznie. Najwyższa odnotowana temperatura to 38,4 °C[19].

Funchal ma około 80 dni deszczowych rocznie, od 1 dnia deszczowego w lipcu do 13 dni deszczowych w grudniu. Występuje tutaj około 2500 godzin czystej słonecznej pogody rocznie, od 164 h (średnio 5,3 godziny dziennie, około 5 razy więcej niż w Polsce) w grudniu do 260 h (średnio 8,4 godziny czystego słońca na dobę) w sierpniu[20]. Temperatura morza waha się od 17,8 °C w marcu do 23,7 °C we wrześniu[21].

Średnia temperatura i opady dla Funchal (32°38′51,0″N 16°53′32,7″W/32,647500 -16,892417)
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 19.7 19.7 20.4 20.6 21.6 23.4 25.1 26.4 26.4 24.9 22.6 20.7 22,6
Średnie dobowe temperatury [°C] 16.7 16.6 17.2 17.5 18.6 20.6 22.2 23.2 23.2 21.8 19.6 17.9 19,6
Średnie temperatury w nocy [°C] 13.7 13.4 13.9 14.4 15.6 17.7 19.2 20.0 20.0 18.6 16.6 15.0 16,5
Opady [mm] 74.1 83.0 60.2 44.0 28.9 7.2 1.6 2.0 32.9 89.5 88.8 115 627
Średnia liczba dni z opadami 12 10 9 8 6 3 1 2 6 9 10 13 87
Średnie usłonecznienie [h] 167 171 205 225 214 198 245 260 225 205 168 164 2447
Źródło: IPMA[19], climatemps.com[20] – nasłonecznienie (liczba dni z opadami dla wartości 0,1 mm, wysokość 58 m n.p.m., 100 m od oceanu, 1981–2010)
Średnia dobowa temperatura morza (°C)[potrzebny przypis]
Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Rok
18,8 18,1 17,8 18,2 19,0 20,5 21,8 23,1 23,7 23,1 21,5 19,9 20,5

Sołectwa gminy Funchal

[edytuj | edytuj kod]

Ludność wg stanu na 2011 r.[15]

Miasta partnerskie

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Censos – Resultados definitivos – 2021 [online], ine.pt [dostęp 2022-12-31].
  2. ↑ ksng.gugik.gov.pl/pliki/wykaz.pdf, s. 94 [dostęp 2016-06-14].
  3. ↑ Funchal. visitportugal.com. [dostęp 2026-07-07]. (port.).
  4. ↑ Funchal. visitmadeira.com. [dostęp 2026-07-07]. (port.).
  5. ↑ A História do Funchal. madeira-a-z.com. [dostęp 2026-07-07]. (port.).
  6. ↑ Nelson Veríssimo: Funchal. eve.fcsh.unl.pt. [dostęp 2026-07-07]. (port.).
  7. ↑ Karl’s Tomb. emperorcharles.org. [dostęp 2026-07-07]. (ang.).
  8. ↑ Karl’s Vita. emperorcharles.org. [dostęp 2026-07-07]. (ang.).
  9. ↑ Death of Charles of Austria. cultura.madeira.gov.pt. [dostęp 2026-07-07]. (ang.).
  10. ↑ Grzegorz Kucharczyk: Bł. Karol I Habsburg cesarz pokoju. niedziela.pl, 2004-12-31. [dostęp 2026-07-07].
  11. ↑ Waldemar Kowalski: Madera – najdłuższy urlop marszałka Piłsudskiego. dzieje.pl, 2016-12-30. [dostęp 2026-07-07].
  12. ↑ Pamiątki pobytu Józefa Piłsudskiego na Maderze. polonika.pl. [dostęp 2026-07-07].
  13. ↑ Jack Rollin: Cristiano Ronaldo. britannica.com. [dostęp 2026-07-07]. (ang.).
  14. ↑ Vânia Fernandes. eurovision.com. [dostęp 2026-07-07]. (ang.).
  15. 1 2 Statistics Portugal [online], www.ine.pt [dostęp 2018-02-11] (ang.).
  16. ↑ Climatic map by Istituto Geografico De Agostini.
  17. ↑ Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg.
  18. ↑ World Map of Köppen–Geiger Climate Classification.
  19. 1 2 3 Instituto Português do Mar e da Atmosfera: Monthly Averages for Funchal, Portugal (1981-2010).
  20. 1 2 „Funchal Climate & Temperature” – climatemps.com.
  21. ↑ Funchal average sea temperature – seatemperature.org.
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Funchal&oldid=80309028”