Przejdź do zawartości

Frankfurt nad Menem

Edytuj linki
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Frankfurt nad Menem
Frankfurt am Main
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Dewiza: Stark im Recht
Państwo

 Niemcy

Kraj związkowy

 Hesja

Rejencja

Darmstadt

Burmistrz

Mike Josef(inne języki) (SPD)

Powierzchnia

248,31 km²

Wysokość

112 m n.p.m.

Populacja (31.12.2020)

 

• liczba ludności

764 104[1]

• gęstość

3100 os./km²

Nr kierunkowy

069, 06101 (Harheim, Nieder-Erlenbach), 06109 (Bergen-Enkheim)

Kod pocztowy

60306–60599, 65929–65936

Tablice rejestracyjne

F

Podział miasta

16 dzielnic, 46 Stadtteile, 121 Stadtbezirke

Plan Frankfurtu nad Menem
Położenie na mapie Hesji
Mapa konturowa Hesji, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Frankfurt nad Menem”
Położenie na mapie Niemiec
Mapa konturowa Niemiec, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Frankfurt nad Menem”
Ziemia50°07′N 8°41′E/50,116667 8,683333
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Frankfurt nad Menem (niem. Frankfurt am Mainⓘ, [ˈfʁaŋkfʊɐt am ˈmaɪn], Frankfurt a. M.) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, w rejencji Darmstadt, piąte pod względem liczby ludności miasto Niemiec (ponad 775 tys. mieszkańców pod koniec 2024 roku[2]). Natomiast cała metropolia ma populację około 6 mln mieszkańców[3]. Jest to jedna z najważniejszych metropolii finansowych świata[4], oraz znane centrum wystawiennicze i handlowe.

Miasto jest ważnym ośrodkiem gospodarczym, kulturalnym i naukowym, jak też turystycznym[5]. Jest to centrum transportowe z ruchliwym węzłem kolejowym i największym lotniskiem w Niemczech[6].

Frankfurt ma międzynarodową populację: ponad 40% jego obywateli to migranci lub deklaruje pochodzenie imigranckie, co czyni go najbardziej międzynarodowym miastem w Niemczech[7][8]. Aglomerację zamieszkuje ponad 170 narodowości[8].

Położenie

[edytuj | edytuj kod]

Miasto leży po obu stronach rzeki Men u stóp gór Taunus.

Dzięki swojemu centralnemu położeniu stanowi ważny węzeł komunikacyjny[9], z szóstym pod względem liczby pasażerów lotniskiem w Europie[10] (16. miejsce na świecie[11]). Frankfurt jest największym miastem w Hesji[12]. Frankfurt leży w obszarze 5,8 milionowego regionu metropolitalnego Ren-Men (Rhein-Main-Gebiet)[13].

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Celtowie i Germanie zajmowali ten obszar w I wieku p.n.e., a Rzymianie w I i II wieku n.e. Frankowie przejęli je około 500 roku, kiedy to prawdopodobnie zyskało nazwę Frankfurt, co oznacza „bród Franków” (ang. „ford of the Franks”), ale po raz pierwszy zostało wspomniane jako takie przez biografa Karola Wielkiego, pod koniec VIII wieku[6]. Na terenie obecnego Frankfurtu Rzymianie wznieśli w I w. n.e. kilka obozów wojskowych, a później także miasto Nida, istniejące do drugiej połowy III w. n.e.[14]

Frankfurt wzmiankowany jest po raz pierwszy dopiero w 793 r., jednak już w 794 r. pojawia się w dokumentach jako znacząca miejscowość. W 843 r. Frankfurt był przejściowo siedzibą królów Franków Wschodnich i miejscem, gdzie odbywały się sejmy Rzeszy[15].

W 1375 r. Frankfurt został wolnym miastem Rzeszy (Freie Reichsstadt)[5], dzięki temu podlegał bezpośrednio władzy cesarskiej i posiadał własnych, niezależnych przedstawicieli w Reichstagu. Większość wyborów królów Rzeszy od 1147 r. odbywała się we Frankfurcie. W 1356 r. Złota Bulla Karola IV potwierdziła Frankfurt jako miejsce wyboru cesarzy niemieckich. Od 1562 r. we Frankfurcie odbywały się koronacje królów i cesarzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego aż do 1792 r. (wybór i koronacja Franciszka II Habsburga)[16].

Od XVI wieku rozwój sztuki i rzemiosła, dbałość o naukę, wynalazek druku w niedalekiej Moguncji przyczyniły się również tu do rozwoju oświaty i nauki.

Od XV do XVII wieku we Frankfurcie odbywały się największe w Niemczech targi książki, wznowione od 1949 r.[17]

W 1648 r. w ramach postanowień pokoju westfalskiego potwierdzono status Frankfurtu jako wolnego miasta Rzeszy (Freie Reichsstadt Frankfurt), co przyczyniło się do jego ponownego rozwoju po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej[18].

W drugiej połowie XVIII wieku przybyło do Frankfurtu wiele rodzin niderlandzkich, które przyczyniły się do ożywienia przedsiębiorczości i rozwoju rzemiosła. Jednocześnie odbywające się tu koronacje cesarzy niemieckich znacznie ożywiły miasto.

W 1836 r. Frankfurt przyłączył się do Niemieckiego Związku Celnego (Deutscher Zollverein)[19].

W 1848 r. we frankfurckim kościele Świętego Pawła (Paulskirche) obradował parlament frankfurcki – pierwszy demokratyczny parlament o charakterze ogólnoniemieckim. Obradowano tam nad zjednoczeniem rozczłonkowanych przez Kongres wiedeński Niemiec. Uchwały tego parlamentu były także podstawą Konstytucji Republiki Weimarskiej z 1919 r.[20]

W 1866 r. Wolne Miasto Frankfurt wcielono do Królestwa Prus, a po II wojnie światowej stał się częścią kraju związkowego Hesja[21].

W 1944 r. na skutek alianckich bombardowań Frankfurt został zniszczony w ponad 70%, a stopień zniszczeń Starego Miasta przekroczył 90%. 175 000 osób pozostało bez dachu nad głową[22]. Miasto zostało zdobyte przez wojska amerykańskie po krótkiej bitwie w dniach 26–29 marca 1945 roku[23].

W okresie alianckiej okupacji Niemiec na terenie dawnej siedziby IG Farben we Frankfurcie n. Menem funkcjonowała kwatera główna amerykańskich sił okupacyjnych, a od 1952 roku – wszystkich wojsk amerykańskich w Europie. Amerykańskie instytucje wojskowe mieściły się tam do lat 90., kiedy to budynki zostały przekazane Uniwersytetowi Johanna Wolfganga Goethego[24].

W 1949 r. miasto było typowane jako ewentualna stolica Niemiec Zachodnich w zastępstwie Berlina. Pomysł ten forsowany był przez socjaldemokratów (SPD)[25].

W okresie powojennym miasto stało się siedzibą wielu instytucji bankowych i towarzystw ubezpieczeniowych. Od 1999 r. mieści się tu Europejski Bank Centralny. Z miastem przez szereg lat związany był były przewodniczący Centralnej Rady Żydów w Niemczech Ignatz Bubis (był m.in. radnym miejskim)[26].

Podział administracyjny

[edytuj | edytuj kod]
Podział administracyjny Frankfurtu

Miasto podzielone jest administracyjnie na 46 części miasta (Stadtteile) ponumerowanych od 1 do 47 (numer 23 nie istnieje)[27].

Części miasta: Altstadt, Bahnhofsviertel, Bergen-Enkheim, Berkersheim, Bockenheim, Bonames, Bornheim, Dornbusch, Eckenheim, Eschersheim, Fechenheim, Flughafen, Frankfurter Berg, Gallus, Ginnheim, Griesheim, Gutleutviertel, Harheim, Hausen, Heddernheim, Höchst, Innenstadt, Kalbach-Riedberg, Nied, Nieder-Erlenbach, Nieder-Eschbach, Niederrad, Niederursel, Nordend-Ost, Nordend-West, Oberrad, Ostend, Praunheim, Preungesheim, Riederwald, Rödelheim, Sachsenhausen-Nord, Sachsenhausen-Süd, Schwanheim, Seckbach, Sindlingen, Sossenheim, Unterliederbach, Westend-Nord, Westend-Süd oraz Zeilsheim.

Politycznie miasto podzielone jest na 16 okręgów (Ortsbezirke)[28].

Okręgi: Bergen-Enkheim, Harheim, Innenstadt I, Innenstadt II, Innenstadt III, Innenstadt IV, Kalbach-Riedberg, Mitte-Nord, Mitte-West, Nieder-Erlenbach, Nieder-Eschbach, Nord-Ost, Nord-West, Ost, Süd oraz West.

Frankfurt nad Menem
Zniszczone centrum Frankfurtu w 1945 r.
Hauptwache

Polityka

[edytuj | edytuj kod]

Władzę w mieście sprawuje Rada Miasta, pełniąca funkcję parlamentu, złożona z ok. 100 członków, która zbiera się raz w miesiącu. Rada Miasta jest wybierana co pięć lat[29].

Władzę wykonawczą sprawują burmistrz miasta wraz z magistratem[29].

26 marca 2023 nowym burmistrzem miasta został urodzony w Syrii[30] Mike Josef(inne języki) (SPD), który niewielką przewagą głosów wygrał z kandydatem CDU, Uwe Beckerem(inne języki)[31]. Zaprzysiężenie polityka, który uzyskał 51,7% głosów odbyło się 11 maja 2023[30].

Gospodarka

[edytuj | edytuj kod]

Miasto stanowi jeden z najważniejszych ośrodków gospodarczych Niemiec[5]. Jest siedzibą wielu przedsiębiorstw rangi międzynarodowej, niektórych urzędów centralnych i wielu instytucji finansowych[5]. Rozwinięty jest przemysł chemiczny, elektrotechniczny i elektroniczny, maszynowy, precyzyjny, poligraficzny, spożywczy, odzieżowy, rafinacja ropy naftowej[5].

Przedsiębiorstwa

[edytuj | edytuj kod]

Frankfurt nad Menem jest przede wszystkim znanym na świecie centrum finansowym. W centrum miasta (Bankenviertel) znajdują się centrale największych niemieckich banków prywatnych – Deutsche Bank czy mieszczący się w charakterystycznym prawie trzystumetrowym wieżowcu Commerzbank. We Frankfurcie mają również swoje siedziby banki komercyjne: ING-DiBA(inne języki), SEB AG, jak również wiele znaczących prywatnych domów bankierskich oraz innych instytucji finansowych[32].

Z innych instytucji finansowych w mieście należy wymienić DZ Bank (i jego spółki-córki: Union Investment(inne języki), DVB Bank i Reisebank(inne języki)), Frankfurter Sparkasse(inne języki) (Fraspa), Frankfurter Volksbank(inne języki), Landesbank Hessen-Thüringen (Helaba) oraz DekaBank(inne języki). Ponadto we Frankfurcie ma swoją siedzibę około 330 innych banków, przeważnie zagranicznych. W sektorze finansowym i powiązanych usługach pracuje ok. 100 000 osób – co siódmy mieszkaniec miasta[33].

Frankfurt jest również drugim na świecie miejscem obrotu papierami wartościowymi, obsługując zdecydowaną większość rynku niemieckiego. Mieści się tu prowadzona przez Deutsche Börse AG giełda papierów wartościowych Börse Frankfurt oraz elektroniczna platforma obsługi rynku kasowego XETRA[34].

Poza licznymi instytucjami finansowymi w mieście mają swoją siedzibę również najważniejsze niemieckie przedsiębiorstwa z branży chemicznej (DECHEMA(inne języki), GDCh(inne języki) i VCI(inne języki)), przedsiębiorstwa z branży oprogramowania komputerowego i call center.

Przemysł spożywczy

[edytuj | edytuj kod]
Pomoc:Ponadczasowość
Ten artykuł od 2024-10 wymaga modyfikacji na podstawie najświeższych informacji.
Niektóre treści są na pewno lub najprawdopodobniej nieaktualne. Artykuł należy zweryfikować, wskazując w przypisach źródła informacji.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

W mieście znajduje się centrala koncernu piwowarskiego Radeberger Gruppe(inne języki), który kontroluje m.in. powstały w 1870 r. browar Binding(inne języki) oraz przejętego w 2001 r. konkurenta Henninger(inne języki)[35]. Produkcja tradycyjnego we Frankfurcie piwa marki Binding miała zostać zamknięta w dzielnicy Sachsenhausen-Süd w 2023[35]. Miało to zakończyć to epokę wielkoskalowej produkcji piwa w mieście[35].

Targi

[edytuj | edytuj kod]
 Osobny artykuł: Messe Frankfurt.

Ważniejsze imprezy targowe:

Skyline

Instytucje publiczne i organizacje

[edytuj | edytuj kod]

Frankfurt nad Menem jest metropolią bankową, również w odniesieniu do publicznych instytucji finansowych. Swoje siedziby mają tu:

Poza tym Frankfurt jest siedzibą Niemieckiej Biblioteki Narodowej (Deutsche Nationalbibliothek), Oberlandesgericht Frankfurt am Main(inne języki), Hessisches Landesarbeitsgericht(inne języki), Landgericht Frankfurt am Main(inne języki) i Bundesdisziplinargericht(inne języki).

Transport

[edytuj | edytuj kod]
S-Bahn na stacji kolejowej Frankfurt (Main) West
Wiadukt z jezdnią i torami metra w pobliżu stacji „Niddapark”, z widokiem na Ginnheim; Wieża „Europaturm” widoczna w tle po lewej stronie.
Tramwaj na Mainzer Landstraße, ważnej arterii na zachodzie Frankfurtu

Można powiedzieć, że Frankfurt jest centralnym punktem Europy, co stanowi o jego znaczeniu jako węzła komunikacyjnego:

Frankfurt odgrywa również znaczącą rolę w Internecie. Znajdują się tu: największy w Niemczech internetowy punkt wymiany ruchu DE-CIX(inne języki) oraz DENIC(inne języki), a także siedziba organizacji zarządzającej niemiecką domeną internetową .de.

Do głównych ulic handlowych miasta należą: Zeil i Freßgass.

 Z tym tematem związana jest kategoria: Transport we Frankfurcie nad Menem.

Architektura i zabytki

[edytuj | edytuj kod]
Kościół Świętego Pawła (Paulskirche)

Kościoły ewangelickie

[edytuj | edytuj kod]
  • Katharinenkirche (kościół św. Katarzyny)
  • Alte Nikolaikirche (kościół św. Mikołaja)
  • Peterskirche (kościół św. Piotra)
  • Dreikönigskirche (Trzech Króli)

Kościoły katolickie

[edytuj | edytuj kod]
  • Liebfrauenkirche
  • Leonhardskirche
  • Kaiserdom St. Bartholomäus (Katedra Cesarska)
  • Herz-Marien-Kirche (kościół Niepokalanego Serca Maryi – polska parafia)
  • Markuskirche (kościół św. Marka)
  • Justinuskirche (kościół św. Justyna)

Synagogi

[edytuj | edytuj kod]

Inne zabytki architektury

[edytuj | edytuj kod]
Ratusz

Oświata i nauka

[edytuj | edytuj kod]

Kultura

[edytuj | edytuj kod]
Alte Oper we Frankfurcie nad Menem

Muzea i galerie

[edytuj | edytuj kod]

We Frankfurcie działa wiele znaczących muzeów, często o zasięgu krajowym lub szerszym. W pobliżu Menu funkcjonuje tzw. Wybrzeże Muzeów (Museumsufer(inne języki)). W niedużej odległości od siebie, na obu brzegach rzeki znajduje się 13 różnych muzeów. Co roku we Frankfurcie odbywa się Noc Muzeów, a pod koniec sierpnia także Museumsuferfest(inne języki) (Festiwal Wybrzeża Muzeów).

Media

[edytuj | edytuj kod]

Obcokrajowcy

[edytuj | edytuj kod]

We Frankfurcie najczęściej spotykanym obcokrajowcem jest Turek. Według „FAZ” mieszka tam około 24,5 tys. Turków. W dalszej kolejności (ponad 10 tys.) znalazły się osoby z Chorwacji, Włoch, Rumunii, Polski, a także z Indii[8].

Sport i rekreacja

[edytuj | edytuj kod]

Kluby sportowe

[edytuj | edytuj kod]

Frankfurt jest siedzibą kilku klubów sportowych, m.in.:

Miasto gości corocznie m.in. wyścigi kolarskie – Eschborn–Frankfurt, maraton – Frankfurt-Marathon oraz zawody w triathlonie – Ironman Germany(inne języki).

Obiekty sportowe

[edytuj | edytuj kod]

Największymi obiektami sportowymi we Frankfurcie są:

Ludzie związani z Frankfurtem nad Menem

[edytuj | edytuj kod]
 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Frankfurtem nad Menem.

Miasta partnerskie

[edytuj | edytuj kod]
Miasta partnerskie Frankfurtu nad Menem od 2005 roku

Ponadto zawarto umowy o współpracy z:

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Bevölkerung in Hessen am 31.12.2020 nach Gemeinden. Hessisches Statistisches Landesamt. [dostęp 2021-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-06-24)].
  2. ↑ Kontinuierliches Wachstum der Frankfurter Bevölkerung im ersten Halbjahr 2024. statistikportal.frankfurt.de. [dostęp 2025-11-02].
  3. ↑ Einwohnerzahl Metropolregion FrankfurtRheinMain. Statista. [dostęp 2025-11-02]. (niem.).
  4. ↑ Redaktion: Frankfurt ist eines der wichtigsten Finanzzentren der Welt – Frankfurt Main Finance e.V.. [dostęp 2025-11-02]. (niem.).
  5. 1 2 3 4 5 Frankfurt nad Menem, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-06-02].
  6. 1 2 TGN Full Record Display, English (Getty Research). www.getty.edu. [dostęp 2024-08-15]. (ang.).
  7. ↑ Frankfurt – Networking cultural diversity. www.mpg.de. [dostęp 2024-08-15]. (ang.).
  8. 1 2 3 Frankfurt die internationale Stadt: Menschen aus 175 Ländern leben hier. FAZ.NET, 2024-01-02. [dostęp 2024-08-15]. (niem.).
  9. ↑ Verkehr und Mobilität. FRANKFURT.DE – DAS OFFIZIELLE STADTPORTAL. [dostęp 2025-11-02]. (niem.).
  10. ↑ Marine: Die 30 größten Flughäfen in Europa. AEROAFFAIRES, 2022-04-06. [dostęp 2025-11-02]. (niem.).
  11. ↑ Top 20 busiest airports in the world confirmed by ACI World. aci.aero. [dostęp 2025-11-02].
  12. ↑ Frankfurt am Main. Hessen Tourismus. [dostęp 2025-11-02]. (niem.).
  13. ↑ Metropolregion FrankfurtRheinMain. Skyline Atlas. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  14. ↑ P. Piekarz. Frankfurt nad Menem: od osadnictwa rzymskiego do siedziby Karolingów. „Archeologia Żywa”. 4 (66), s. 46–53, 2017. ISSN 1426-7055.
  15. ↑ Frankfurt und seine Geschichte: Von der Kaiserpfalz zur Bankenmetropole. Frankfurter Neue Presse, 2020-07-28. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  16. ↑ Ernst Laubach: Ferdinand I. als Kaiser. Politik und Herrscherauffassung des Nachfolgers Karls V. Münster: Aschendorff, 2001, s. 603. ISBN 3-402-05165-6. (niem.).
  17. ↑ Frankfurter Buchmesse: Wie alles begann – und bis heute läuft Stand. Norddeutscher Rundfunk, 2025-10-17. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  18. ↑ Frankfurt am Main – Johann Baptist Homann, c. 1715. Inter-antiquariaat Mefferdt & De Jonge. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  19. ↑ Deutscher Zollverein (1834-1870). HGIS Germany, 2006-2007. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  20. ↑ Droga Niemiec ku demokracji. deutschland.de. [dostęp 2026-03-10].
  21. ↑ Die preußischen Annexionen 1866. Deutsches Historisches Museum. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  22. ↑ Andreas Hartmann: 80 Jahre nach den Bombennächten: Lebendig unter Trümmern begraben – Überlebende erinnern sich. Frankfurter Rundschau, 2024-03-18. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  23. ↑ Die Befreiung Frankfurts durch die Amerikaner. frankfurt1933-1945.de. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  24. ↑ Ralph Zade: Die Amerikaner in Frankfurt Vorlesen. frankfurt-lese.de. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  25. ↑ Bonn not Frankfurt!. Deutschland Museum. [dostęp 2026-03-10]. (ang.).
  26. ↑ Ignatz Bubis. Wirtualny Sztetl. [dostęp 2026-03-10].
  27. ↑ Stadtteile. frankfurt.de. [dostęp 2025-11-02]. (niem.).
  28. ↑ Frankfurter Verwaltungsgrenzen. Frankfurt Zoom. [dostęp 2025-11-02]. (niem.).
  29. 1 2 Wahlen und Gremien in Frankfurt. frankfurt.de. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  30. 1 2 hessenschau de, Frankfurt Germany: Amtsgeschäfte übernommen: Mike Josef ist neuer Frankfurter Oberbürgermeister. hessenschau.de, 2023-05-11. [dostęp 2023-05-11]. (niem.).
  31. ↑ Steffen Rebhahn: Mike Josef zeigt sich nach OB-Stichwahl in Frankfurt sichtlich berührt. [w:] hessenschau.de [on-line]. hessenschau.de, 2023-03-26. [dostęp 2023-03-27]. (niem.).
  32. ↑ Stefan Hirschmann, Harald Kuck. Top 100 der deutschen Kreditwirtschaft. „Die Bank”. 8, 08.2015. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  33. ↑ Von Rita Syre: Blick hinter die Fassaden. Manager Magazine, 2006-08-31. [dostęp 2026-03-10]. (niem.).
  34. ↑ All tradable instruments. Deutsche Börse. [dostęp 2026-03-10]. (ang.).
  35. 1 2 3 hessenschau.de: Aus für Traditionsunternehmen: Binding-Brauerei in Frankfurt schließt. hessenschau.de, 2022-09-30. [dostęp 2022-12-17]. (niem.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Barbara M. Henke, Thomas Kirn, Ruth Rieger: Edition Die deutschen Städte – Frankfurt. Verlag C. J. Bucher München 1994, ISBN 3-7658-0873-3.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Frankfurt_nad_Menem&oldid=80466077”