Dieta Atkinsa

Dieta Atkinsa – rodzaj diety ubogowęglowodanowej, opracowanej w latach 70. XX wieku przez Roberta Atkinsa, amerykańskiego kardiologa. Głównym założeniem diety jest ograniczenie spożywania węglowodanów, co jest przedstawiane jako klucz do utraty wagi oraz do zachowania szczupłej sylwetki. Zasadniczym źródłem energii są białka i tłuszcze.

Dieta Atkinsa zakłada spożycie produktów o niskiej zawartości węglowodanów oraz wysokiej zawartości białek i tłuszczów. Firma produkująca dietę Atkinsa Atkins Nutritionals sugeruje, że dzienne spożycie tłuszczów nasyconych powinno zostać ograniczone do 20% całkowitej liczby kalorii.

Dieta miała za zadanie pomóc w utrzymaniu prawidłowego poziomu cukru we krwi. Jednakże po czasie stała się popularną strategią odchudzania. Książka Dr. Atkinsa New Diet Revolution sprzedała się w 12 milionach egzemplarzy, co czyni ją najlepiej sprzedającą się książką o modnych dietach.

Produkty dozwolone i niedozwolone

Produkty dozwolone:

• mięso: m.in. drób, bekon, wołowina, wieprzowina,
• ryby,
• jajka,
• tłusty nabiał: ser, masło, śmietana,
• masło i oleje roślinne,
• orzechy i ziarna dozwolone są od fazy II,
• kawa (bez dodatku mleka i cukru),
• herbata (bez cukru)
• warzywa skrobiowe, takie jak marchew, ziemniaki oraz rośliny strączkowe dozwolone są od fazy III,
• owoce o niskim indeksie glikemicznym, takie jak truskawki, maliny, śliwki, wiśnie można wprowadzać w fazie II,

Produkty niedozwolone:

• produkty zbożowe: mąki, kasze, ryż, makarony, płatki zbożowe, pieczywo oraz wypieki cukiernicze,
• cukier w czystej postaci oraz słodycze, soki i napoje gazowane,
• alkohol

Fazy diety Atkinsa

Dieta Atkinsa podzielona jest na 4 fazy:

• Faza pierwsza, (faza indukcji): powinna trwać co najmniej 2 tygodnie, a jej celem jest początkowa utrata masy ciała. W sytuacji gdy wymagana jest większa redukcja masy ciała, fazę tę należy wydłużyć. Aby rozpocząć proces utraty wagi zaleca się spożywanie maksymalnie 20 g węglowodanów dziennie (wyliczanych poprzez odjęcie błonnika od całkowitej liczby węglowodanów), co odpowiada mniej więcej 2 szklankom gotowanych warzyw. W tej fazie dozwolone jest spożywanie od 3 do 5 posiłków dziennie z przerwami między nimi nie dłuższymi niż 6 godzin. Każdy posiłek powinien zawierać białko zwierzęce (nie ma konieczności usuwania z mięsa widocznego tłuszczu i skóry). Dozwolone jest masło oraz wszelkiego rodzaju oleje roślinne. Ważne jest, aby codziennie pić wodę mineralną i herbatki ziołowe. Umiarkowane ilości kawy (kofeinowej lub bezkofeinowej) i herbaty również są akceptowane.
• Faza druga: przewiduje dalszą redukcję masy ciała, ale w wolniejszym tempie niż w fazie pierwszej. Ilość węglowodanów, którą można spożyć waha się od 25 do 60 g dziennie. Początkowo zaczyna się od 25 g i stopniowo zwiększa o 5 g tygodniowo. Za właściwe tempo utraty masy ciała uważa się około 1 kg na tydzień. W tej fazie można spożywać wszystkie produkty dozwolone w fazie I, a dodatkowo orzechy i ziarna oraz wybrane owoce, takie jak: jagody, truskawki, maliny oraz melon.
• Faza trzecia: to etap, w którym kontynuuje się redukcję wagi, ale w mniejszym stopniu niż na poprzednich etapach. W tej fazie ustala się swój indywidualny poziom spożycia węglowodanów, który pozwala na dalszą utratę masy ciała. W tym okresie co tydzień można zwiększać spożycie węglowodanów o 10 g, aż do momentu, gdy spadek wagi ustanie. Do dotychczasowej diety można wprowadzić niewielkie ilości ziemniaków, marchewki oraz roślin strączkowych. Do codziennych posiłków można dodać około 1/2 szklanki płatków owsianych lub brązowego ryżu. Dozwolone owoce na tym etapie to jabłka banany, kiwi, wiśnie, śliwki, brzoskwinie i mango.
• Faza czwarta: faza ta nie różni się pod względem dozwolonych produktów od fazy poprzedniej. Spożywa się w niej tyle węglowodanów, ile jest konieczne do utrzymania masy ciała na stałym poziomie. Rekomenduje się również włączenie regularnej aktywności fizycznej, najlepiej 30 minut umiarkowanego wysiłku, przynajmniej 5–6 razy w tygodniu.

Skuteczność

Nie istnieje wiele dowodów na skuteczniejszość diety Atkinsa w porównaniu z poradnictwem w odchudzaniu po 6–12 miesiącach. Po roku nie stwierdza się dużych różnic (wówczas dieta Atkinsa doprowadziła do od 0,1% do 2,9% większej utraty masy ciała, niż grupy kontrolne, które otrzymały poradnictwo w celu redukcji wagi).

Podobnie jest w przypadku innych programów redukcyjnych na przykład takich jak dieta niskotłuszczowa – efektywność zmniejsza się w miarę upływu czasu.

Ryzyko

W początkowych dniach drastycznego ograniczenia węglowodanów dochodzi do spadku zapasów glikogenu w komórkach, a utrata masy ciała głównie wiąże się z utratą wody. Zbyt duża ilość tłuszczu może prowadzić do podwyższenia poziomu cholesterolu całkowitego oraz frakcji sprzyjających miażdżycy, co w rezultacie zwiększa ryzyko rozwoju tej choroby. Przewlekłe stosowanie diety Atkinsa może zwiększyć ryzyko wystąpienia niektórych chorób wątroby, serca oraz nowotworów. Również ze względu na niską zawartość węglowodanów w diecie, poziom błonnika spada, co może prowadzić do spowolnienia motoryki jelit i zaparć. Taka dieta może prowadzić także do niedoboru wapnia, ponieważ duża ilość białka utrudnia jego wchłanianie w jelitach. Ponadto stan ketozy może powodować uwalnianie wapnia z kości, co w dłuższej perspektywie może prowadzić do zmniejszenia gęstości mineralnej kości, zwiększonego ryzyka osteoporozy, nieprzyjemnego zapachu z ust oraz do osłabienia.

Przypisy

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.