Tekst źródłowy strony STS-134

{{Misja kosmiczna infobox
 |nazwa                 = STS-134
 |emblemat              = STS-134 Patch.svg
 |COSPAR                = 2011-020A
 |zaangażowani          = {{flaga|USA}} [[NASA]]
 |oznaczenie kodowe     = STS-134
 |program               = STS
 |statek kosmiczny      = [[Endeavour]]
 |zdjęcie załogi        = STS-134 Official Crew Photo.jpg
 |podpis zdjęcia załogi = 
 |dowódca               = [[Mark E. Kelly]]
 |załoga                = 
 |miejsce startu        = [[Stany Zjednoczone]], [[Centrum Kosmiczne Johna F. Kennedy’ego|KSC]], [[Kompleks startowy 39 Centrum Kennedy’ego|LC39A]]
 |data startu           = 16 maja 2011 12:56:28 UTC
 |liczba orbit          = 
 |apogeum               = 345<ref name="astronautica"/>
 |perygeum              = 337<ref name="astronautica"/>
 |apocyntion            = 
 |perycyntion           = 
 |okres                 = 91,4<ref name="astronautica"/>
 |inklinacja            = 51,6<ref name="astronautica"/>
 |ekscentryczność       = 
 |miejsce lądowania     = [[Centrum Kosmiczne Johna F. Kennedy’ego|KSC]], pas startowy 15
 |data lądowania        = 1 czerwca 2011<br>06:34:50 UTC
 |czas misji            = 15 dni 17 godzin 38 minut 22 sekundy<ref name="celebrating"/>
 |odległość             = 10 477 185 km<br>(6 510 221 mil)<ref name="celebrating"/>
 |liczba okrążeń Ziemi  = 248<ref name="celebrating"/>
 |commons               = Category:STS-134
 |wikinews              = 
}}
[[Plik:STS-134 Endeavour approaches the space station.jpg|mały|Prom Endeavour z otwartą ładownią podchodzi do stacji kosmicznej]]
'''STS-134''' – sto trzydziesta czwarta, przedostatnia misja programu kosmicznego [[Wahadłowiec kosmiczny|wahadłowców]] [[Space Transportation System|STS]], ostatnia misja promu [[Endeavour]]. Termin startu został przesunięty z powodu opóźnienia wcześniejszej misji [[STS-133]]. Start 29 kwietnia 2011 roku został ponownie przesunięty ze względu na problemy z jednostkami [[Auxiliary power unit|APU]]. Prom ostatecznie wystartował 16 maja 2011 roku o godzinie 12:56:28 UTC.

== Załoga ==
: źródło<small><ref name="robert"/></small>
: *<small>Liczba w nawiasach oznacza liczbę odbytych lotów kosmicznych, wliczając tę misję</small>
* [[Mark E. Kelly]] (4)* – dowódca
* [[Gregory Harold Johnson|Gregory Johnson]] (2) – pilot
* [[Edward Fincke|Michael Fincke]] (3) – specjalista misji
* [[Roberto Vittori]] (3) – specjalista misji [[Europejska Agencja Kosmiczna|ESA]]
* [[Andrew Feustel]] (2) – specjalista misji
* [[Gregory Chamitoff]] (2) – specjalista misji

=== Dublerzy ===
* [[Frederick Sturckow]] (5) – dowódca<ref>W związku z ranieniem żony Marka Kelly’ego NASA wyznaczyła Struckowa na dublera (ze względu na stan zdrowia Gabrielle Giffords dowódcą pozostał Mark Kelly).</ref>

== Cele misji ==
* Dostarczenie palety [[ExPRESS Logistics Carrier]] 3 (ELC-3)
* Dostarczenie [[Alpha Magnetic Spectrometer|AMS-02]]

== Plan misji ==
* 16 maja 2011 – start
* 1 czerwca 2011 – lądowanie

== Przebieg misji ==
* 2011.05.16 12:56:28 UTC – start promu z [[Kompleks startowy 39 Centrum Kennedy’ego|Kompleksu startowego 39]] w [[Centrum Kosmiczne Johna F. Kennedy’ego|KSC]].
* 2011.05.18 10:14 UTC – połączenie promu z [[Międzynarodowa Stacja Kosmiczna|ISS]].
* 2011.05.18 15:59 UTC – zakończenie montażu platformy [[ExPRESS Logistics Carrier|ELC-3]].
* 2011.05.19 09:46 UTC – zakończenie instalacji modułu AMS-02.
* 2011.05.20 07:10 – 13:29 UTC – przeprowadzono [[Spacer kosmiczny|EVA-1]], w którym uczestniczyli Andrew Feustel i Gregory Chamitoff. Operacja została zakończona około 45 minut przed czasem z powodu awarii czujnika [[Dwutlenek węgla|dwutlenku węgla]] w skafandrze Chamitoffa.
* 2011.05.22 06:05 – 14:12 UTC – przeprowadzono EVA-2, w którym uczestniczyli Michael Fincke i Andrew Feustel.
* 2011.05.25 05:43 – 12:37 UTC – przeprowadzono EVA-3, w którym uczestniczyli Michael Fincke i Andrew Feustel.
* 2011.05.27 04:15 – 11:39 UTC – przeprowadzono EVA-4, w którym uczestniczyli Michael Fincke i Gregory Chamitoff.
* 2011.05.30 03:55 UTC – odłączenie promu od ISS.
* 2011.06.01 06:35 UTC – lądowanie na pasie 15 w KSC.

== Parametry misji ==
* [[masa (fizyka)|Masa]]:
** startowa łącznie: 2 052 443 kg
** startowa orbitera: 121 830 kg
** lądującego orbitera: 92 240 kg
** ładunku: 15 770 kg
* [[Inklinacja]]: 51,6°
* [[Okres orbitalny]]: 91,4 min.

== Ciekawostki ==
* Była to ostatnia misja wahadłowca Endeavour.
* Była to przedostatnia misja wahadłowców.
* Na pokład wahadłowca została zabrana pluszowa maskotka – [[Krecik]] znany z czeskich filmów animowanych<ref name="krecik"/>.
* Misja STS-134 była 134 misją promu kosmicznego, 36 lotem promu kosmicznego na Międzynarodową Stację Kosmiczną oraz 25 lotem promu Endeavour.
* Podczas misji STS-134 był testowany nowy protokół przygotowawczy do wyjścia w przestrzeń kosmiczną (spacer kosmiczny)<ref>{{Cytuj stronę |url = http://www.nasa.gov/pdf/531933main_STS134_MissionSummary.pdf |tytuł = STS-134 Mission Summary |data = marzec 2011 |opublikowany = NASA |język = en |data dostępu = 2013-10-25}}</ref>.

== Zobacz też ==
* [[lista misji wahadłowców]]
* [[lista załogowych lotów kosmicznych do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej]]

== Przypisy ==
<references>
<ref name="astronautica">{{Cytuj stronę |url = http://www.astronautix.com/s/sts-134.html |tytuł = STS-134 |nazwisko = Wade |imię = Mark |praca = Encyclopedia Astronautica |język = en |data dostępu = 2017-07-17}}</ref>
<ref name="celebrating">{{Cytuj książkę |autor = Adam Chen, William Wallack, George Gonzales |tytuł = Celebrating 30 Years of the Space Shuttle program |url = https://permanent.access.gpo.gov/gpo25159/656773main_ShuttleRetrospectiveBook-ebook.pdf |wydawca = NASA |data = 2012 |isbn = 978-0-16-090202-4}}</ref>
<ref name="krecik">{{Cytuj stronę |url = http://wyborcza.pl/1,75476,9331224,Ach_jo__Krecik_leci_w_kosmos.html |tytuł = Ach jo! Krecik leci w kosmos |data = 2011-03-28 |opublikowany = gazeta.pl |archiwum = http://archive.is/iWFF6 |zarchiwizowano = 2013-10-25}}</ref>
<ref name="robert">{{Cytuj książkę |nazwisko = Godwin |imię = Robert |tytuł = Space Shuttle |wydawca = Prószyński Media Sp. z o.o. |miejsce = Warszawa |data = 2011 |strony = 94 |isbn = 978-83-7648-973-5}}</ref>
</references>

== Bibliografia ==
* [http://lk.astronautilus.pl/loty/sts134.htm Loty kosmiczne]
* [http://www.nasa.gov/mission_pages/shuttle/shuttlemissions/sts134/main/index.html Misja STS-134 na stronie NASA] {{lang|en}}
* {{Cytuj stronę |url = https://kosmonauta.net/tag/sts-134/ |tytuł = artykuły na temat misji STS-134 |opublikowany = kosmonauta.net |język = pl}}

== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę |url = https://www.spacefacts.de/mission/english/sts-134.htm |tytuł = Spaceflight mission report: STS-134 |opublikowany = Space Facts |język = en}}

{{Wahadłowiec Endeavour}}
{{Załogowe loty na ISS}}

[[Kategoria:Loty wahadłowców|134]]
[[Kategoria:Załogowe loty kosmiczne w 2011]]