Isluamu
Isluamu (arab. السسلام [aləisˈlaːm] - "sanankuulii", "oman ičen sanelendu [Yhtele] Jumalale") on monoteistine avraamielline uskondo; nuorin da toine uskojien lugumiärän mugah jälles ristikanzoin uskuo muailman uskondo. Kannattajien lugu on läs 2 miljardua hengie (vuozi 2022). Isluaman kannattajii sanotah muslimoikse.
Isluamu rodih VII vuozisual. Sen luadijannu on prorokku Muhammed (570-632). Isluamu säilyttäy iudaizman da ristikanzoin uskon vaikutuksen jället, sego erähät toizien kehitynnyzien uskondoloin vaikutuksen jället. Iudaizman vaikutus islamah erikseh nägyy dogmatiekan da vähembäl kul'tan alal. Paiči hristossah uskon da iudaizman eri sektoi islamassah Aruavies kehityi avtohtonnoi monoteistine perindö. Luodehpuolen alovehil jo VI vuozisual oldih hanifat, kudamat kiistettih monipuolizii da kumardelendua valehjumaloile. Jemenan da Jamaman iudaiziiruittuloin rahvahien keskes jiävihes rahmanitoin virdu, kudamat vastustettih paganoin heimoloin jumaloi Yhty Jumalua Rahmanua. VII vuozisuan allus mollembat virrat yhtytäh da azutah aravien jumalan iänenkandajien liikkehen. Muhammedan eläjes Aruavies ruadoi vähimite viizi jumalan iänenkandajua. Muhammedan jumalan iänenkandajien toimindu, kudai toi islamin jiävindäh, rodih nämmien tavoin periä.
Pyhä kniigu on Koruanu; toine islamilazen uskon da oigevuon tärgevin nouzemu on sunna, kudai ezittäy prorokku Muhammedan sanondois da ruadolois tarinoin kogomuksen (hadis). Islamilazen uskon (akida) piätavoittehii on viizi: tauhid (yksimielizet), usko yhteh Jumalah-Jumalah, usko anheliloih, jumalallizih Kirjutuksih, jumalan Iänenkandajih i Suudopäiväh (Kiamat) (Koruanu, 1:3/4; 2:285; 4:135/136). Sunniit yhtistetäh nämmih azieloih uskuo jumalallizeh miärävykseh (kadar da kada). Erilazien sellityksien tärgevin ominažus šiizmu on Opastus Imuamois-Muhammedan jälgeläzis. Viizi uskon prinsippua vastatah viizi oigieloin muslimoin piäruaduo, viizi islamin paččahua — šahada (uskon tunnustus), Naz (malittu), zakat (köyhien hyväkse puhtastumine), uraza (pyhä) da hajžu (palomniekku).