Vejatz lo contengut

Pintura

Modificar los ligams
Tièra de 1000 articles que totas las Wikipèdias deurián aver.
Aqueste article es redigit en provençau.
Un article de Wikipèdia, l'enciclopèdia liura.

La Giaconda de Leonardo da Vinci, un exemple de pintura fòrça famosa.

La pintura es una practica artistica que consistís a aplicar de colors sus de supòrts per produrre un imatge ò un efiech estetic. Aquelei matèrias son compausadas de pigments e d'un liant, que definís la tecnica emplegada. Es una forma d'expression fòrça vièlha e un deis arts visuaus pus importants de l'istòria umana. D'efiech, apareguda tre la Preïstòria amb lei pinturas rupèstras, la pintura s'es desvolopada d'un biais autonòm dins mai d'una civilizacion per respòndre a de besonhs rituaus, religiós ò sociaus. En Occident, son istòria foguèt marcada per plusors transformacions majoras coma l'invencion de la perspectiva e la difusion de la pintura a l'òli durant la Renaissença, la succession rapida dei movements artistics entre lei sègles XVI e XIX puei, a partir dau periòde impressionista, per la remesa en causa dau principi de representacion que menèt a l'art abstrach dau sègle XX. Pasmens, de tradicions picturalas importantas existisson en defòra de l'Occident, especialament en China, en Japon e en Iran.

La pintura se caracteriza per la diversitat de sei tecnicas (fresca, tempera, òli, aqüarela, tencha, acrilica, etc.), per sei genres (pintura istorica, retrach, natura mòrta, etc.) e per lei mejans plastics utilizats (color, composicion, lutz, etc.). Aquela diversitat tecnica acompanhèt l'evolucion de l'estatut dau pintre que foguèt lòngtemps considerat coma un artesan avans de venir un artista celebrat per son talent creator individuau. En parallèl, l'importància creissenta de la pintura e la multiplicacion deis òbras favorizèron l'estructuracion d'un mercat de l'art complèxe e d'institucions, coma lei musèus, encargadas de protegir e de transmetre lo patrimòni picturau au public.

Istòria

[modificar | modificar lo còdi]
Article detalhat: Istòria de la pintura.

Avertiment : un nombre fòrça important de tradicions picturalas existisson dins lo mond car la pintura es un art ancian aparegut d'un biais independent dins mai d'una region. La descripcion de l'ensemble d'aquelei tradicions es quasi impossibla. La seccion aicí dessota se contenta donc de presentar quauquei tradicions e movements picturaus famós liats a la formacion de la pintura contemporanèa. Es donc largament centrada sus l'istòria de la pintura occidentala e deis elements exteriors absorbits per aquela pintura.

De la Preïstòria a l'Antiquitat

[modificar | modificar lo còdi]

La pintura es una forma d'expression umana fòrça anciana. D'efiech, sei manifestacions conegudas pus vièlhas son lei pinturas rupèstras dau Paleolitic descubèrtas dins divèrsei baumas frequentadas per de comunautats preïstoricas. En Occitània, lo site pus conegut es probable aqueu de la bauma de Chauvet (35 000-31 500 avC[1]). Pasmens, de sites pus ancians son atestats en Indonesia coma la bauma de Leang Bulu Sipong 4 qu'assosta de pinturas realizadas fa 43 900 ans[2][3]. Aquelei tradicions picturalas preïstoricas son constituïdas de representacions animalas fòrça realistas executadas amb de pigments naturaus (òcre, carbon, etc.). Lor foncion demòra incertana. Avián benlèu una foncion rituala, magica ò chamanica[4].

Durant l'Antiquitat, la pintura aquistèt de foncions socialas e religiosas mai definidas. Per exemple, en Egipte, foguèc estacada ai practicas funeràrias. Lei parets dei tombas de l'eleit èran cubèrtas de scenas destinadas a acompanhar lo defunt dins l'en delà. De mai, aquela pintura seguissiá de convencions estrictas e duradissas (representacion dau còrs uman combinant perfieu e fàcia, ierarquia dei talhas en foncion de l'importància dei personatges, etc.)[5][6]. De tradicions picturalas ben estructuradas son tanben estadas identificadas dins d'autreis airaus culturaus coma China[7] ò Grècia[8]. Dins aqueu darrier cas, lei descubèrtas arqueologicas realizadas en Creta mostrèron l'existéncia d'un art minoïc colorat. La pintura grèga dau periòde classic èra vista coma un art prestigiós, mai es pauc coneguda en defòra deis òbras pintadas sus leis amfòras. En revènge, la pintura romana laissèt de vestigis pus importants. Aquò permet d'i identificar d'estiles successius e lo mestritge de tecnicas complèxas (perspectiva, engana-l’uèlh, etc.)[9].

Lo periòde medievau

[modificar | modificar lo còdi]

Durant l'Edat Mejana, la pintura occidentala foguèt mai que mai au servici de la religion crestiana. Cercava pas d'imitar fidelament lo monde visible, mai de transmetre lo messatge espirituau de la Glèisa. Aquò explica un art utilizant fòrça simbòls, de fons daurats e de figuras ieraticas sensa se preocupar de la perspectiva ò dau realisme.

A l'èst, l'art crestian medievau s'inspirèt de l'eiretatge antic que se perlonguèt dins l'art paleocrestian e, mai que mai, dins l'art bizantin que dominèt lo monde crestian orientau[10][11]. En particular, leis artistas bizantins desvolopèron l'icòna, un imatge sacrat encadrat per de règlas precisas, e l'art de la mosaïca. Lei caracteristicas principalas d'aquela pintura èran la frontalitat e la solemnitat dei figuras. En Occident, la pintura s'exprimiguèt principalament dins leis enluminuras dei manucrits, sus lei frescas muralas dei glèisas e sus lei panèus pintats. L'enluminura, realizada dins lei scriptoria monasticas, permetèt la conservacion e la transmission de saber-faire picturaus importants durant l'Edat Mejana[12][13]. Puei, lei periòdes romanic e gotic veguèron lo desvolopament d'una pintura religiosa abondosa, en particular amb l'aparicion dau retaule[14][15][16].

Pasmens, a la fin de l'Edat Mejana, lo pintre florentin Giotto (1267-1337) rompèt amb aquelei tradicions en introdusent una representacion pus naturala de l'espaci, dau volum e deis emocions umanas. Aquò foguèt una evolucion decisiva dins l'art picturau occidentau que constituïguèt lo començament de la Renaissença e de la pintura occidentala modèrna[17][18].

La Renaissença

[modificar | modificar lo còdi]
Article detalhat: Renaissença.

La Renaissença comencèt en Itàlia durant lo sègle XV e se difusèt en Euròpa dins lo corrent dau sègle seguent. Foguèt un eveniment centrau de l'istòria de la pintura occidentala que foguèt marcat per un renovelament prefond dei mejans e deis ambicions de la pintura sota l'efiech de la redescuberta de l'Antiquitat, de l'influéncia dau movement umanista e d'una observacion novèla de la natura. L'innovacion tecnica pus fondamentala dau periòde foguèt lo desvolopament de la perspectiva lineara que permetiá de representar la prefondor sus un supòrt plan[17]. Formalizada per Filippo Brunelleschi (1377-1446) e Leon Battista Alberti (1404-1472)[19], donèt ai pintres la possibilitat de bastir un espaci racionau e illusionista. En parallèl, l'estudi de l'anatomia e de la lutz permetèron de melhorar lei tecnicas de representacion dau còrs uman[17][20].

Una autra evolucion determinanta foguèt la difusion de la pintura a l'òli. Perfeccionada durant lo sègle XV per lei pintres flamands, principalament per Jan van Eyck (1390-1441), aquela tecnica consistís a utilizar d'òli per liar lei pigments entre elei. A respècte dei tecnicas precedentas, ofrissiá una soplesa d'utilizacion pus importanta e una gamma de colors pus larga. Tanben, èra possible de realizar de retòcas e d'aplicar de glacís. Se difusèt donc pauc a cha pauc en Euròpa e venguèt la tecnica dominanta fins a l'aparicion dei pinturas modèrnas au sègle XX[21].

Itàlia foguèt lo fogau principau d'aquela transformacion de la pintura occidentala. Lei rivalitats entre lei vilas de la peninsula accelèron lo fenomèn. Per exemple, a Florença, leis artistas locaus se concentrèron sus lo dessenh e la construccion ; a Venècia, l'accent foguèt puslèu plaçat sus la color e la lutz. Au començament dau sègle XVI, aquò foguèt a l'origina d'una activitat artistica fòrça intensa amb de personalitats coma Leonardo da Vinci (1452-1519), Tician (1488-1576), Miquelàngel (1475-1564) ò Rafèu (1483-1520). Aqueu periòde veguèt tanben una transformacion de la reconoissença acordada au pintre que passèt pauc a cha pauc de l'estatut d'artesan a aqueu de creator, de còps famós, que son inventivitat e sa tecnica individuala èran lausadas.

Dau manierisme au sègle XIX

[modificar | modificar lo còdi]

Après l'equilibri de la Renaissença Auta, la pintura occidentala conoguèt, entre lei sègles XVI e XIX, una succession rapida de movements e d'estils portats per lei transformacions religiosas, politicas e socialas d'Euròpa. Dins lo corrent dau sègle XVI, lo manierisme s'alunchèt ansin de la pintura de la premiera partida de la Renaissença en adoptant de composicions complèxas, de colors artificialas e de figuras estiradas e en privilegiant d'espacis desunits, d'imatges trebles e sorns, de colors acidas e crusas inspiradas per l'òbra de Miquelàngel, l'exageracion dei formas e la cèrca dau movement. Tanben, èra un corrent sofistiticat, utilizant fòrça simbòls, destinat a un public cultivat[22][23]. A partir de la fin dau sègle XVI, foguèt remplaçat per lo barròc, largament sostengut per la Còntra-Reforma, que despleguèt un langatge picturau de movement, de contrast e de teatralitat destinat a tornar afiermar la grandor de la religion catolica[24]. De figuras majoras de la pintura europèa, coma Caravaggio (1571-1610), Rubens (1577-1640), Rembrandt (1606-1669) e Velázquez (1599-1660) fasián partida d'aqueu movement.

En parallèl dau barròc, se desvolopèt l'art de la pintura olandesa destinada ai particulars. Au contrari de l'art religiós monumentau dau sud europèu, s'inscriguèt dins lo quadre d'una societat marchanda e protestanta. Privilegièt donc lei composicions profanas modèstas coma lei retrachs, lei naturas mòrtas, lei païsatges e lei scenas de genre[25][26]. Au sègle seguent, lo rococò, un estil leugier e rafinat, acompanhèt l'aristocracia europèa[27]. Puei, se debanèt un retorn ai règlas classicas[28]. En reaccion, lo romantisme dau sègle XIX donèt mai d'importància a l'emocion, au movement, a la color, amb de pintres coma Eugène Delacroix (1798-1863), Francisco de Goya (1746-1828) e William Turner (1775-1851)[29].

A partir deis ans 1850, se debanèt una rompedura novèla amb l'arribada dau realisme dins l'òbra d'artistas coma Gustave Courbet (1819-1877). D'efiech, lei realistas decidèron de s'interessar a la vida ordinària e au monde dau trabalh. Abandonèron ansin lei subjèctes nòbles tradicionaus, çò que preparèt lei transformacions encara pus radicalas de la fin de la segonda mitat dau sègle.

La pintura modèrna e contemporanèa

[modificar | modificar lo còdi]

La fin dau sègle XIX e lo sègle XX constituïguèron de periòdes de rompeduras acceleradas dins l'istòria de la pintura occidentala. D'efiech, plusors corrents successius ne'n contestèron de principis de basa coma aqueu de la representacion. Aquò foguèt a l'origina d'un renovelament continú dei prepausicions artisticas, totjorn en cors a l'ora d'ara. Lo ponch de partença d'aquela transformacion foguèt probable l'impressionisme deis ans 1870 menat per de figuras coma Claude Monet (1840-1926), Auguste Renoir (1841-1919) e Camille Pissarro (1830-1903). Lei tenents d'aqueu movement pintèron sovent en exterior per privilegiar la lutz, leis impressions fugitivas e una tòca visibla. L'invencion dei tubes de pintura en 1859, facilitant lo trabalh en defòra de l'obrador, aguèt tanben un ròtle important dins lo desvolopament dau movement[30]. Aquò menèt a una rompedura amb la pintura academica e sei finicions detalhadas[31][32]. Puei, lei post-impressionistas, coma Pau Cesana (1839-1906) e Vincent van Gogh (1853-1890), renforcèron aquelei transformacions en seguissent de vias personalas anonciadoiras dei transformacions dau sègle seguent[33].

Durant aqueu periòde, un factor exterior pesèt d'un biais decisiu dins l'evolucion de la pintura : l'invencion e la difusion de la fotografia. D'efiech, en permetent una reproduccion fòrça fidèla de la realitat, la fotografia liberèt en partida la pintura de son ròtle de representacion dau reau. Aquò sostenguèt lei cèrcas dei pintres assaiant d'explorar de domenis novèus, coma l'expression, la subjectivitat ò la forma pura, que demòran mens accessibles ai fotografs.

Au començament dau sègle XX, plusors movements d'avans-gàrdia se succediguèron rapidament. Lo fauvisme liberèt la color, lo cubisme de Pablo Picasso (1881-1973) e Georges Braque (1882-1963) descompausèron lei formas e abandonèron la perspectiva tradicionala e l'expressionisme accentuèt la carga emocionala[34][35][36]. En parallèl, a partir deis ans 1910, aquelei transformacions menèron a l'abstraccion amb de pintres coma Vassily Kandinsky (1866-1944), Piet Mondrian (1872-1944) e Kasimir Malevitch (1879-1935). Per lo premier còp, la pintura renoncièt totalament a la representacion d'objèctes identificables. L'abstraccion representava tanben lo despassament radicau de la nocion de genre, fondat sus lo subjècte[37][38].

Après la Segonda Guèrra Mondiala, lo centre de la pintura d'avans-gàrdia se desplacèt en partida ais Estats Units, especialament amb l'aparicion de l'expressionisme abstrach de Jackson Pollock (1912-1956). La segonda mitat dau sègle XX veguèt una multiplicacion dei corrents (pop art, art conceptuau, retorn de la figuracion, etc.) e un questionament dau primat de la pintura au sen deis arts. La pintura perdiguèt ansin sa plaça dominanta dins l'esfèra artistica, tot en demorant una practica viventa.

Lei tradicions picturalas non occidentalas

[modificar | modificar lo còdi]

En defòra de l'Occident, mai d'una tradicion picturala importanta se desvolopèt d'un biais autonòm. Dins mai d'una region, aquò foguèt a l'origina de culturas artisticas ancianas e continua, basadas sus de concepcions, de tecnicas e de critèris pròpris diferents d'aquelei en vigor en Euròpa.

La tradicion chinesa fa partida dei pus ancianas e dei pus continuas dau monde, amb una istòria de mai de dos millenaris. Es fòrça liada a la calligrafia e a la poesia. D'efiech, parteja lei meteisseis instruments e supòrts (pincèu, tencha, etc.) e acòrda una plaça centrala au païsatge concebut tant coma una reproduccion fidèla que coma una evocacion espirituala. Aquò menèt au desvolopament d'una pintura sabenta, practicada per leis eleits letruts, que son prestigi li permetèt de raionar dins lei país vesins[39]. En Japon, la pintura foguèt ansin premier influenciada per China. Pasmens, desvolopèt pauc a cha pauc de formas originalas coma lo yamato-e e l'art de l'estampa[40].

Dins lo monde islamic, onte la representacion figurada foguèt divèrsament acceptada segon leis epòcas e lei contèxtes, la pintura s'espandiguèt mai que mai dins l'art de la miniatura e de l'enluminura de manuscrits, especialament dins leis espacis persan, otoman e mogòl. La miniatura persana, fòrça sofisticada, venguèt un art reconegut amb la calligrafia dins lo quadre de « l'art dau libre ». En Índia, de tradicions complèxas de miniaturas fòrça richas venguèron egalament una part importanta de l'art sabent.

Una part d'aquelei tradicions picturalas non europèas aguèt una influéncia significativa sus la pintura occidentala au grat de lor « descubèrta » per leis Europèus. D'efiech, plusors tradicions suscitèron un interès viu au sen deis eleits occidentaus. Per exemple, a la fin dau sègle XVIII e au començament dau sègle XIX, l'orientalisme foguèt una mena de mòda intellectuala per lei culturas d'Orient Mejan. De fenomèns similars s'observèron en China e en Japon ò en Africa durant lo sègle XIX. Per exemple, leis « arts negres », en vòga dins lei mitans que contestavan la pintura tradicionala, influencièron fòrça lei premiers cubistas[41].

Tecnicas e materiaus

[modificar | modificar lo còdi]

Supòrts e materiaus

[modificar | modificar lo còdi]

Una pintura es lo resultat de l'aplicacion, sus un supòrt, d'una matèria coloranta. La diversitat dei supòrts e dei materiaus emplegats es una dimension centrala de l'istòria de la pintura que condicionèt largament l'aspècte deis òbras. D'efiech, lei supòrts an fòrça variat segon leis epòcas e leis airaus culturaus anant dau paret rocassós de la Preïstòria a la tela en passant per la muralha, la terralha, lo pergamin, lo papier, la seda ò la fusta.

En parallèl, d'evolucions considerablas regardèron lei pigments, lei liants e leis adjuvants divèrs que compausan la pintura ela meteissa. Lo pigment es la substància coloranta, reducha a l'estat de pòuvera. Aperevans, podiá èsser d'origina minerala, vegetala ò animala, mai la quimia modèrna a desvolopat de pigments sintetics. L'istòria dei pigments es indissociabla d'aquela de la pintura. Fòrça pigments, rars e costós coma lo blau eissit dau lapis, foguèron lòngtemps reservats a d'usatges jutjats nòbles. Aquò cambièt largament a partir dau sègle XIX amb l'aparicion de pigments industriaus que permetèt de demenir lei còsts.

Lo liant es la substància que permet d'aglomerar e de fixar lei pigments au supòrt. Definís la tecnica picturala qu'assegura la proteccion dau materiau pintat. Tanben, a un ròtle centrau dins l'aspècte finau de l'òbra car lei liants influéncian fòrça leis interaccions entre la lutz e lei pigments. D'un biais generau, un liant amb un indici de refraccion important e una superficia lisca menan a una pintura lusenta. La màger part dei liants son organics, mai i a d'excepcions coma la cauç. Enfin, leis adjuvants forman una categoria fòrça larga de compausats permetent de diluir la pintura, d'accelerar sa solidicacion, de cambiar lei proprietats d'una pintura per obtenir un efiech donat ò d'aumentar la resisténcia de la pintura còntra leis agressions (fuòc, parasits, etc.)[42][43][44].

Tecnicas principalas

[modificar | modificar lo còdi]

Fòrça tecnicas picturalas existisson. La natura dau liant emplegat es utilizada per lei destriar car lei liants determinan generalament l'aspècte finau de la pintura, lei possibilitats ofèrtas au pintre e lei constrenchas d'utilizacion.

La fresca es una tecnica anciana que consistís a aplicar de pigments destrempats dins d'aiga sus un enduch de cauç encara fresc. Durant son secatge, l'enduch fixa lei colors segon un mecanisme quimic. Aquela tecnica es fòrça adaptada a la decoracion murala, mai exigís de la rapiditat que permet pas de retocar leis endrechs secs. Foguèt fòrça emplegada de l'Antiquitat a la Renaissença[45][46]. Durant lo periòde medievau, la tecnica predominanta foguèt la tempera qu'utilizava un liant a basa d'uòu. Permetiá d'obtenir de colors matas luminosas. De mai, lo secatge èra rapid[47]. Puei, a la fin de l'Edat Mejana, apareguèt la pintura a l'òli que venguèt la tecnica de referéncia de la pintura occidentala fins a la segonda mitat dau sègle XX. Emplèga un òli secatiu coma liant. Ofrís una granda soplesa amb un secatge lent que permet de realizar de retòcas e de fonduts, una granda diversitat de colors e una possibilitat de subrepausar de jaç transparents (glacís)[21].

Au sègle XVIII, l'aqüarela comencèt de se destriar deis autrei tecnicas de pintura a l'aiga[48]. Utiliza de matèrias relativament transparentas que permèton d'utilizar una partida dau blanc dau papier per aumentar la luminositat dei scenas[49]. En parallèl, la goacha s'impausèt coma lo modèl de la pintura a l'aiga opaca e curbenta. Aquelei doas tecnicas son frequentament utilizadas per d'òbras de talha reducha. Puei, lo sègle XX veguèt l'aparicion de tecnicas novèlas, coma la pintura acrilica que son liant es una resina sintetica. Permet un secatge rapid, resistís ais efiechs dau vielhiment de la pintura e ofrís la possibilitat de realizar d'efiechs variats[50].

En Asia Orientala, fau nòtar lo ròtle centrau de la tencha dins la pintura. Aquò s'explica per l'importància de la calligrafia. Aplicada sus de supòrts de papier ò de seda, privilègia la nuança amb de jòcs a l'entorn dau gèst, dau trach e dau vuege laissat dins lei zònas non cubèrtas.

Genres e composicion

[modificar | modificar lo còdi]

Lei genres

[modificar | modificar lo còdi]

Lei genres son lei categorias principalas que permèton de classar lei pinturas en foncion de lor subjècte. Aquela classificacion, eiretada de la tradicion europèa, foguèt mai que mai fixada durant lo periòde classic quand leis acadèmias establiguèron una ierarquia dei genres. A la cima, figurava la pintura istorica que representa de scenas religiosas, mitologicas ò istoricas. Èra jutjada pus nòbla que necessitava invencion, cultura e mestritge de la composicion. Puei, venián lo retrach, la scena de genre (es a dire una representacion de la vida vidanta), lo païsatge e, finalament, la natura mòrta qu'èra vista coma un art menor que representa unicament d'objèctes inanimats. La pintura animaliera constituissiá una categoria vesina.

Aquela ierarquia foguèt lòngtemps estructuranta, mai perdiguèt pauc a cha pauc son importància a partir dau sègle XIX. En particular, lo païsatge e la natura mòrta prenguèron un ròtle mai centrau mentre que la pintura istorica declinèt. Puei, l'art abstrach, aparegut au començament dau sègle XX, foguèt un despassament encara pus radicau de la nocion de genre. D'efiech, en renonciant a la representacion d'un subjècte identificable, escapèt per principi a una classificacion fondada sus aqueu subjècte. Constituís donc pas un genre suplementari, mai una remesa en causa de la logica dei genres ela meteissa.

Leis elements dau lengatge picturau

[modificar | modificar lo còdi]

En delà dau subjècte, una pintura es fondada sus un ensemble de mejans plastics que lo pintre agença per produrre son efiech. La color n'es un deis elements centraus. Son utilizacion a fòrça variat dins lo corrent de l'istòria de la pintura. Lòngtemps subordinada au dessenh e a la representacion fidèla, aquistèt pauc a cha pauc son autonòmia a partir dau sègle XIX per venir, en certanei corrents de la pintura modèrna, lo subjècte de la quita òbra. En particular, se destrian lei colors caudas e frejas e s'estúdia sei contrasts e seis armonias.

La composicion designa l'organizacion deis elements dins l'espaci dau tablèu. Intrègra la disposicion dei formas, l'equilibri, lei linhas de fòrça e lo quadrage. La perspectiva, formalizada durant la Renaissença, foguèt lòngtemps l'otís principau per construrre l'espaci. Pasmens, foguèt pauc a cha pauc abandonada, e mai contestada, per lei corrents modèrnes.

Enfin, la lutz e l'ombra jògan tanben un ròtle major que permèton de modelar lei volums, de concentrar l'atencion sus un ponch dau tablèu ò de crear d'efiechs dramatics. Lo clar-escur dau periòde barròc es un exemple emblematic de son importància. La tòca, es a dire la manièra d'aplicar la matèria sus lo supòrt, e lo tractament generau de la matèria picturala participan egalament fòrça a l'expression. Per exemple, lei mèstres ancians realizan de tablèus liscs mentre que mai d'un pintre actuau laissa de traças ben visiblas.

Aspèctes culturaus e economics

[modificar | modificar lo còdi]

En mai de sa dimension estetica, la pintura ocupa una plaça particulara au sen de la societat gràcias a l'estatut dau pintre, ai circuits economics de distribucion de l'art e ais organizacions encargadas de sa conservacion. D'efiech, l'estatut sociau dau pintre evolucionèt fòrça. Lòngtemps considerat coma un artesan que fasiá partida d'una corporacion e que recebiá de comandas, venguèt pauc a cha pauc un artista reconegut per son talent creator. Aquela evolucion conoguèt probable son apogèu durant lo sègle XIX amb la figura de l'artista romantic, sovent incomprés de son vivent, que son òbra èra l'expression d'una vision personala.

Au nivèu economic, la comanda e lo mecenat foguèron a l'origina de la màger part dei subjèctes e dei formas artisticas fins au periòde modèrne. Aquò cambièt lentament durant lo sègle XIX amb la formacion progressiva d'un mercat de l'art organizat a l'entorn de marchands, de galariás e de vendas a l'enquant. Dins lo corrent dau sègle XX, aquò menèt a l'establiment d'una economia fòrça especulativa car d'òbras pòdon aquistar una valor considerabla en foncion dei mòdas e de l'interès dau public.

La conservacion e la presentacion deis òbras constituïsson ansin un enjòc major. Lei musèus son leis institucions principalas que permèton au public d'accedir a la pintura. Lei pus importants, coma lo palais dau Lovre, son de centres toristics de premiera importància amb de milions de visitaires cada an. De mai, aqueleis institucions dispausan generalament de ressorsas necessàrias a la proteccion e a la restauracion deis òbras. Jògan ansin un ròtle centrau dins la transmission de la cultura picturala. Pòdon de còps èsser completadas per d'institucions privadas, mai lo desvolopament creissent dau mercat de l'art entraïna la privatizacion d'una part mai e mai importanta dau patrimòni picturau mondiau.

Annèxas

[modificar | modificar lo còdi]

Liames intèrnes

[modificar | modificar lo còdi]

Bibliografia

[modificar | modificar lo còdi]

Nòtas e referéncias

[modificar | modificar lo còdi]
  1. ↑ (fr) Pedro Lima, Chauvet-Pont d'Arc, le premier chef-d'œuvre de l'Humanité révélé par la 3D, Synops Éditions, 2014, 204 p.
  2. ↑ (en) Maxime Aubert, Rustan Lebe, Adhi Agus Oktaviana e Muhammad Tang, « Earliest hunting scene in prehistoric art », Nature, vol. 576, n° 7787,‎ decembre de 2019, pp. 442–445.
  3. ↑ Dempuei lo començament dau sègle XXI, leis illas d'Inusulíndia, especialament leis illas indonesianas, son lo luòc de descubèrtas de sites preïstorics importants. Aquò es a l'origina de modificacions regularas de la cronologia de l'aparicion deis arts picturaus.
  4. ↑ (en) David S. Whitley, Introduction to Rock Art Research, Walnut Creek, Left Coast Press, 2005, p. 13.
  5. ↑ (fr) Nadine Cherpion, Les peintres de l'Égypte ancienne. Leur langage. Leurs palettes. Leurs styles, Safran, coll. « Connaissance de l'Egypte Ancienne », 2023, 384 p.
  6. ↑ (fr) Joan Sureda, Les premières civilisations : Préhistoire, Égypte, Proche-Orient, Larousse, coll. « Histoire universelle de l'art », setembre de 1989, 428 p.
  7. ↑ (fr) Gilles Béguin, L'Art bouddhique, París, CNRS Éditions, 2009, pp. 279-331.
  8. ↑ (fr) Roland Martin, L'art grec, París, Librairie Générale Française, coll. « Le livre de poche », 1994, pp. 352-387.
  9. ↑ (it) Ida Baldassarre, Angela Pontrandolfo, Agnès Rouveret e Monica Salvadori (trad. Danièle Robert), Pittura romana, dall'ellenismo al tardoantico, Arle, Actes Sud, 2006, 400 p.
  10. ↑ (fr) André Grabar, Byzance : L’Art byzantin du Moyen Âge (du VIIIe au XVe siècle), París, Albin Michel, coll. « L’Art dans le monde », 1967, 204 p.
  11. ↑ (fr) Étienne Coche de la Ferté, L’Art de Byzance, París, Citadelles et Mazenod, coll. « L’Art et les grandes civilisations », 1992, 588 p.
  12. ↑ (fr) Christopher De Hamel, Une histoire des manuscrits enluminés, Londres, Phaidon, 1995, 272 p.
  13. ↑ (fr) François Garnier, Le langage de l'image au Moyen Âge : Signification et symbolique, París, Le Léopard d'or, 1996, 263 p.
  14. ↑ (fr) Georges Duby e Michel Laclotte, Histoire artistique de l'Europe : Le Moyen Âge, París, Seuil, 1995, 395 p.
  15. ↑ (fr) Gabrielle Démians d'Archimbaud, Histoire artistique de l'Occident médiéval, París, Armand Colin, coll. « Collection U Histoire médiévale », 1992, 355 p.
  16. ↑ (fr) Alain Erlande-Brandenburg, L'Art gothique, París, Citadelles & Mazenod, coll. « L'Art et les grandes civilisations » (n° 13), 2004, 621 p.
  17. 1 2 3 (fr) Daniel Arasse, L'Homme en perspective : Les primitifs d'Italie, París, Hazan, 2008, 336 p.
  18. ↑ (it) Giovanni Previtali, La fortuna dei Primitivi, Turin, Einaudi, 1964.
  19. ↑ (it) Alberto Beniscelli e Francesco Furlan, Leon Battista Alberti (1404-72) : tra scienze e lettere, Genèva, Accademia Ligure di Scienze e Lettere, 2005.
  20. ↑ (fr) Paul Mazliak, Brève histoire de l'anatomie de l'Antiquité à André Vésale, ADAPT-SNES, 2018.
  21. 1 2 (fr) Xavier de Langlais, La technique de la peinture à l'huile : histoire du procédé à l'huile, de Van Eyck à nos jours : éléments, recettes et manipulations : pratique du métier : suivie d'une étude sur la peinture acrylique, Flammarion, 2011.
  22. ↑ (fr) Daniel Arasse e Andreas Tönnesmann, La Renaissance maniériste, París, Gallimard, 1997, 496 p.
  23. ↑ (fr) André Chastel, Le Sac de Rome, 1527 : Du premier maniérisme à la contre-Réforme, París, Gallimard, 1984, 376 p.
  24. ↑ (fr) Victor-Lucien Tapié, Le Baroque, París, Presses Universitaires de France, coll. « Que sais-je », 2000.
  25. ↑ (fr) Jean Lombard, Peinture de genre et genres picturaux dans les Pays-Bas du XVIIe siècle, París, L'Harmattan, 2022.
  26. ↑ (fr) Ruud Priem, Marc Restellini e Peter Sigmond, L'âge d'or hollandais : de Rembrandt à Vermeer avec les trésors du Rijksmuseum, París, Pinacothèque de Paris, 2009, 304 p.
  27. ↑ (fr) Philippe Minguet, Esthétique du rococo, París, J. Vrin, 1979, 304 p.
  28. ↑ (fr) Hugh Honour (trad. Pierre-Emmanuel Dauzat), Le Néo-classicisme, París, Librairie générale française, coll. « le Livre de poche », 1998, 283 p.
  29. ↑ (fr) Marcel Brion, Peinture romantique, París, Albin Michel, 1967.
  30. ↑ (fr) Béatrice Joyeux-Prunel, Les avant-gardes artistiques, 1848-1918, París, Gallimard, 2015, pp. 105-107.
  31. ↑ (fr) Jean-Philippe Breuille (dir.), L'impressionnisme et la peinture de plein air, París, Larousse, 1992.
  32. ↑ (fr) Maurice Sérullaz, L'Impressionnisme, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1994.
  33. ↑ (fr) John Rewald, Le post-impressionnisme : de van Gogh à Gauguin, Hachette Littératures, 2004.
  34. ↑ (fr) Claudine Grammont e Pascal Rousseau, L'Abcdaire du fauvisme, París, Flammarion, 1999, 216 p.
  35. ↑ (fr) Maurice Sérullaz, Le Cubisme, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », 1963.
  36. ↑ (fr) Maurice Godé, L'Expressionnisme, París, Presses universitaires de France, coll. « Perspectives germaniques », 1999, 368 p.
  37. ↑ (fr) Michel Seuphor, Dictionnaire de la peinture abstraite, París, F. Hazan, 1957, 305 p.
  38. ↑ (fr) Robert Maillard, John Ashbery et al., La Peinture abstraite, F. Hazan, coll. « Dictionnaire de poche », 1980, 143 p.
  39. ↑ (fr) James Cahill, La Peinture chinoise, Skira Flammarion, coll. « Les trésors de l'Asie », 1977 (1re éd. 1960), 211 p.
  40. ↑ (fr) Akiyama Terukazu, La peinture japonaise, Skira, Flammarion, 1977, 216 p.
  41. ↑ (fr) Ernst Hans Josef Gombrich, Histoire de l'Art, París, Phaidon, 1963, p. 573.
  42. ↑ (fr) Jean Petit, Jacques Roire e Henri Valot, Encyclopédie de la peinture : formuler, fabriquer, appliquer, t. 1, Puteaux, EREC, 1999.
  43. ↑ (fr) Jean Petit, Jacques Roire e Henri Valot, Encyclopédie de la peinture : formuler, fabriquer, appliquer, t. 2, Puteaux, EREC, 2001.
  44. ↑ (fr) Jean Petit, Jacques Roire e Henri Valot, Encyclopédie de la peinture : formuler, fabriquer, appliquer, t. 3, Puteaux, EREC, 2005.
  45. ↑ (fr) Alix Barbet, Coupoles, voûtes et plafonds peints d'époque romaine : Ier au IVe siècle apr. J-C, Librairie archéologique, 2021, 350 p.
  46. ↑ (fr) Paul Baudoüin, La Fresque, sa technique - Ses applications, París, Éditions Charles Massin, 1958.
  47. ↑ (de) Max Doerner, Malmaterial und seine Verwendung im Bilde, achzente Auflage, Stuggart, F. Enke Verlag, 1994.
  48. ↑ Quauquei pioniers, en particular Albrecht Dürer (1471-1528), utilizèron l'aqüarela avans lo sègle XVIII, mai aquò demorèt una practica rara.
  49. ↑ (fr) José de Los Llanos, L'Aquarelle. De Dürer à Kandinsky, París, Hazan, 2004, pp. 7-8.
  50. ↑ (fr) Bernard Rancillac, Peindre à l'acrylique, París, Bordas, 1987.
Recuperada de « https://oc.wikipedia.org/w/index.php?title=Pintura&oldid=2509155 »