औद्योगिक क्रान्ति

Weaving with handlooms from William Hogarth

John Lombe

European colonial empires at the start of the Industrial Revolution, superimposed upon modern political boundaries

औद्योगिक क्रान्ति (Industrial Revolution) धाःगु १८गु शताब्दीया लिपांगु खण्डय् ग्रेट ब्रिटेन निसें सुरु जुयाः हलिंन्यंक थ्यंगु आर्थिक व सामाजिक हिउपाया ई खः। थ्व क्रान्तिं ल्हातं याइगु ज्या व बुंज्या आधारित अर्थतन्त्रयात यन्त्र व कारखाना आधारित उत्पादन प्रणालीइ परिणत यात। थुकिया मू जननी स्टीम इन्जिन (वाफ यन्त्र) या विकास ख, गुकियात जेम्स वाटं सुधार यानादिल। कापः उद्योग (Textile industry) य् मेसिनया प्रयोगं उत्पादकत्व तसकं अप्वःकल। सिँया थासय् हेंग्वा व नः (Iron) या प्रयोग अप्वया वन, गुकिं उद्योग व यातायातय् क्रान्ति हल। रेलमार्ग व स्टीमशिपया विकासं मालसामान व मनू वयेवने ज्या तसकं याउँकल व अपुइकल। थ्व क्रान्तिं यानाः गां स्वया शहरय् मनूत च्वनिगु ज्याझ्वः अप्वःकल व आधुनिक शहरीकरणया जग दयेकल। औद्योगिक क्रान्तिं तःधँगु आर्थिक वृद्धि हःगु जुसां मजदुरतयेगु अवस्था, बालश्रम व प्रदूषण थेंज्याःगु सामाजिक समस्यात नं दयेकल। थ्व घटनां आधुनिक पुँजीवाद व औद्योगिक समाजया जग दयेकल।

माःगु अवस्था व पूर्वाधार

यक्वं मू कारकतेसं औद्योगिकरणयात सक्षम यात। उच्च कृषि उत्पादकत्व- बेलायती कृषि क्रान्ति थुकिया दसु ख — थुकिया कारणं अप्व श्रमयात मुक्त यात व नसा तंसायात सुनिश्चित यात। दक्ष प्रबन्धक व अन्तरप्रनर, भिंगु यातायातया जाल गुकिलि बन्दरगाह, खुसि, नहर, व लँया छगू व्यापक नेटवर्क दुथ्याः, व ह्यंग्वाः, नँ, व जल शक्ति थें न्याःगु प्रचुर मात्राय् प्राकृतिक संसाधनं औद्योगिक वृद्धियात अझ ग्वहालि यात। राजनीतिक स्थिरता, व्यापारया निंतिं अनुकूल कानूनी व्यवस्था, वित्तीय पूँजीया पहुँचं नं महत्वपूर्ण भूमिका म्हितल । १८गु शताब्दीइ बेलायतय् औद्योगिकरण शुरु जुइधुंका बेलायती उद्यमीतेगु औद्योगिक विधि निर्यात यायेगु उत्सुकता व मेमेगु राष्ट्रतेसं थुकियात नालेगु इच्छां थुकिया प्रसारयात सहजता बिल। १९गु शताब्दीया सुरुइ औद्योगिकीकरण पश्चिमी युरोप व संयुक्त राज्य अमेरिकाय् व १९गु शताब्दीया अन्तय् जापानय् थ्यन।

स्वयादिसँ

• उद्योग