Presiden Slovenia
| Presiden Republik Slovenia | |
|---|---|
| Predsednik Republike Slovenije | |
 Panji Presiden Republik Slovenia | |
| Pejabat Presiden Republik Slovenia | |
| Jenis | Ketua negara |
| Status | Jawatan perlembagaan |
| Bidang kuasa | Slovenia |
| Kediaman | Government and Presidential Palace, Ljubljana (en)   |
| Pusat | Istana Presiden, Ljubljana |
| Dilantik oleh | Undi popular langsung |
| Tempoh jawatan | Lima tahun Maksimum dua penggal berturut-turut |
| Surat cara pembentukan | Perlembagaan Slovenia |
| Dibentuk | 23 Disember 1991 |
| Pemegang pertama | Milan Kučan |
| Senarai | List of presidents of Slovenia (en) |
| Tapak web | www |
sunting · sunting di Wikidata | |
Presiden Republik Slovenia (Slovenia: Predsednik Republike Slovenije) ialah ketua negara Slovenia. Dalam sistem pemerintahan berparlimen negara itu, presiden mewakili republik dan menjadi panglima tertinggi angkatan pertahanan, manakala kuasa eksekutif harian dilaksanakan oleh Kerajaan Slovenia yang diketuai oleh perdana menteri. Jawatan presiden terutamanya bersifat perwakilan dan pemula, tetapi mempunyai fungsi perlembagaan dalam proses pilihan raya dan perundangan, pembentukan kerajaan, pelantikan pegawai negara, hubungan diplomatik, pemberian pengampunan serta keadaan darurat.[1]
Presiden dipilih secara langsung melalui undi umum dan sulit untuk tempoh lima tahun. Seseorang hanya boleh dipilih bagi dua penggal berturut-turut. Penyandangnya ialah Nataša Pirc Musar, yang memulakan tugas pada 23 Disember 2022 selepas memenangi pilihan raya 2022. Beliau ialah wanita pertama yang dipilih sebagai presiden Slovenia.[2][3][4]
Jawatan dalam bentuk perlembagaannya sekarang diwujudkan apabila Perlembagaan Slovenia diterima pada 23 Disember 1991. Pilihan raya pertama bagi jawatan tersebut diadakan pada 6 Disember 1992 dan dimenangi oleh Milan Kučan. Sejak itu, lima orang telah memegang jawatan presiden. Pejabat presiden berpusat di Istana Presiden di Ljubljana.[5][6]
Kedudukan perlembagaan
[sunting | sunting sumber]Slovenia ialah sebuah republik demokratik berparlimen yang mengasingkan kuasa perundangan, eksekutif dan kehakiman. Kuasa eksekutif dilaksanakan oleh kerajaan, yang bertanggungjawab kepada Perhimpunan Kebangsaan. Oleh itu, presiden bukan ketua kerajaan dan tidak mengarahkan pentadbiran harian negara. Walaupun jawatan tersebut ditempatkan dalam kerangka cabang eksekutif, peranannya secara amnya bersifat perwakilan dan pemula.[1]
Perkara 102 Perlembagaan Slovenia menetapkan bahawa presiden mewakili Republik Slovenia dan menjadi panglima tertinggi angkatan pertahanannya. Perkara-perkara berikutnya menentukan kaedah pemilihan, tempoh jawatan, sumpah, ketidakserasian dengan jawatan lain, penggantian sementara, kuasa biasa, kuasa ketika darurat dan proses pertanggungjawaban presiden.[7]
Presiden hendaklah menyampaikan pendapat tentang sesuatu persoalan apabila diminta berbuat demikian oleh Perhimpunan Kebangsaan. Walau bagaimanapun, pendapat politik presiden tidak dengan sendirinya mengikat kerajaan atau badan perundangan.[2]
Pemilihan dan tempoh jawatan
[sunting | sunting sumber]Presiden dipilih dalam satu kawasan pilihan raya yang merangkumi seluruh negara. Pengundian dilaksanakan secara langsung, umum dan sulit. Untuk dipilih pada pusingan pertama, seseorang calon perlu memperoleh majoriti mutlak daripada semua undi sah. Jika tiada calon memperoleh majoriti tersebut, pusingan kedua diadakan antara dua calon yang menerima undi terbanyak.[2]
Seseorang calon mestilah warganegara Slovenia, telah mencapai umur 18 tahun pada hari pengundian dan tidak dilucutkan keupayaan undang-undang. Pencalonan boleh dikemukakan melalui salah satu daripada kaedah berikut:
- sekurang-kurangnya sepuluh orang ahli Perhimpunan Kebangsaan;
- sebuah parti politik, dengan sokongan sekurang-kurangnya tiga orang ahli Perhimpunan Kebangsaan atau 3,000 orang pengundi; atau
- sekurang-kurangnya 5,000 orang pengundi.
Setiap ahli Perhimpunan Kebangsaan dan setiap pengundi hanya boleh memberikan sokongan kepada satu pencalonan.[8]
Pilihan raya dipanggil oleh presiden Perhimpunan Kebangsaan. Perintah pilihan raya boleh dikeluarkan antara 135 dengan 75 hari sebelum berakhirnya penggal penyandang, manakala pengundian mesti dilaksanakan selewat-lewatnya 15 hari sebelum penggal tersebut berakhir. Jika jawatan kosong sebelum tamat penggal, pilihan raya baharu hendaklah dipanggil selewat-lewatnya 15 hari selepas kekosongan berlaku.[2]
Setiap penggal berlangsung selama lima tahun. Presiden boleh dipilih semula sekali secara berturut-turut, tetapi Perlembagaan tidak melarang seseorang yang telah meninggalkan jawatan selepas dua penggal berturut-turut daripada bertanding semula pada masa hadapan. Penggal boleh dilanjutkan hanya sekiranya ia sepatutnya berakhir ketika perang atau keadaan darurat, dan pelanjutan itu berakhir enam bulan selepas tamatnya keadaan tersebut.[7]
Kuasa dan fungsi
[sunting | sunting sumber]Perwakilan negara, perundangan dan diplomasi
[sunting | sunting sumber]Sebagai wakil rasmi negara, presiden menjalankan tugas upacara dan diplomatik di dalam dan di luar Slovenia. Antara kuasa yang diberikan oleh Perkara 107 Perlembagaan ialah:
- memanggil pilihan raya Perhimpunan Kebangsaan;
- memasyhurkan undang-undang yang telah diluluskan;
- melantik pegawai negara apabila diperuntukkan oleh undang-undang;
- melantik dan memanggil pulang duta serta utusan Slovenia;
- menerima surat tauliah wakil diplomatik asing;
- mengeluarkan surat cara ratifikasi;
- memberikan pengampunan; dan
- mengurniakan darjah kebesaran dan gelaran kehormat.[7][2]
Presiden memasyhurkan undang-undang selepas proses perundangan selesai. Kuasa untuk meminta Perhimpunan Kebangsaan mempertimbangkan semula sesuatu undang-undang sebelum pemasyhurannya terletak pada Majlis Kebangsaan Slovenia, bukannya presiden.[1]
Pembentukan kerajaan dan pelantikan
[sunting | sunting sumber]Selepas pembentukan Perhimpunan Kebangsaan yang baharu, presiden berunding dengan ketua-ketua kumpulan parlimen sebelum mengemukakan seorang calon bagi jawatan perdana menteri. Calon tersebut kemudiannya dipilih oleh Perhimpunan Kebangsaan. Jika tiada calon berjaya dipilih selepas prosedur yang ditetapkan oleh Perlembagaan, presiden membubarkan Perhimpunan Kebangsaan dan memanggil pilihan raya baharu, kecuali jika badan tersebut memutuskan untuk mengadakan satu lagi proses pemilihan perdana menteri dalam tempoh yang dibenarkan.[7]
Presiden turut mengemukakan calon bagi beberapa jawatan tinggi negara yang kemudiannya dipilih atau diluluskan oleh Perhimpunan Kebangsaan. Jawatan tersebut termasuk hakim Mahkamah Perlembagaan Slovenia, Gabenor Bank Slovenia dan Ombudsman Hak Asasi Manusia Slovenia. Kuasa pencalonan atau pelantikan lain ditentukan oleh undang-undang khusus yang berkenaan.[1][2]
Pertahanan dan kuasa luar biasa
[sunting | sunting sumber]Presiden ialah panglima tertinggi angkatan pertahanan Slovenia. Dalam keadaan biasa, keputusan tentang pengisytiharan perang atau keadaan darurat, penggunaan angkatan pertahanan dan langkah-langkah luar biasa dibuat oleh Perhimpunan Kebangsaan.[7]
Jika Perhimpunan Kebangsaan tidak dapat bersidang ketika perang atau keadaan darurat, presiden boleh memutuskan perkara-perkara tersebut dan mengeluarkan dekri yang mempunyai kuat kuasa undang-undang. Dekri sedemikian mesti dikemukakan kepada Perhimpunan Kebangsaan untuk disahkan sebaik sahaja badan itu dapat bersidang. Sekatan sementara terhadap hak asasi melalui dekri hanya boleh dibuat dalam lingkungan yang dibenarkan oleh Perlembagaan.[7]
Akauntabiliti dan pemangkuan
[sunting | sunting sumber]Sebelum memulakan tugas, presiden mengangkat sumpah di hadapan Perhimpunan Kebangsaan untuk menghormati susunan perlembagaan, bertindak menurut hati nurani dan berusaha demi kesejahteraan Slovenia. Jawatan presiden tidak boleh dipegang serentak dengan jawatan awam atau pekerjaan lain.[7]
Jika presiden melanggar Perlembagaan atau melakukan pelanggaran undang-undang yang serius ketika menjalankan tugas, Perhimpunan Kebangsaan boleh memulakan prosiding terhadapnya di hadapan Mahkamah Perlembagaan. Mahkamah tersebut menentukan sama ada pertuduhan itu berasas dan, dengan sokongan dua pertiga daripada semua hakimnya, boleh memecat presiden daripada jawatan. Mahkamah juga boleh menggantung sementara pelaksanaan tugas presiden sepanjang prosiding berlangsung.[2]
Slovenia tidak mempunyai jawatan naib presiden. Jika presiden tidak hadir, meninggal dunia, meletakkan jawatan, hilang keupayaan secara kekal, dipecat atau tidak dapat menjalankan tugas atas sebab lain, tugas presiden dijalankan sementara oleh presiden Perhimpunan Kebangsaan. Pengaturan yang sama terpakai sepanjang tempoh sebelum presiden baharu memulakan tugas.[7]
Sejarah jawatan
[sunting | sunting sumber]Sebelum pembentukan jawatan presiden dalam bentuk sekarang, fungsi ketua negara pada peringkat republik dilaksanakan melalui beberapa institusi yang berbeza dalam Republik Sosialis Slovenia dan persekutuan Yugoslavia. Jawatan-jawatan seperti presiden badan pembebasan, presiden dewan perundangan dan presiden Presidium tidak mempunyai asas perlembagaan atau bidang kuasa yang sama dengan Presiden Republik Slovenia selepas 1991.
Dalam pilihan raya berbilang parti pertama selepas Perang Dunia Kedua pada 1990, Milan Kučan dipilih sebagai Presiden Presidium Republik Slovenia. Beliau memegang jawatan tersebut dari 1990 hingga 1992 ketika Slovenia melalui proses pendemokrasian dan pemisahan daripada Yugoslavia.[9]
Pada 25 Jun 1991, Perhimpunan Republik Slovenia menerima pakai akta-akta asas kemerdekaan, diikuti pengisytiharan kemerdekaan pada 26 Jun. Perlembagaan baharu diterima pada 23 Disember 1991 dan membentuk sebuah sistem pemerintahan berparlimen serta jawatan Presiden Republik Slovenia.[10][1]
Pilihan raya presiden pertama di bawah susunan perlembagaan baharu berlangsung pada 6 Disember 1992. Kučan memenanginya dan menjadi pemegang pertama jawatan tersebut. Beliau dipilih semula pada 1997 dan berkhidmat sehingga 22 Disember 2002.[8][5]
Presiden Republik Slovenia
[sunting | sunting sumber]Jadual berikut menyenaraikan pemegang jawatan di bawah Perlembagaan 1991. Tarikh penggal bekas presiden mengikuti arkib rasmi kepresidenan, manakala maklumat penyandang dan pilihan raya 2022 mengikuti Pejabat Presiden serta Suruhanjaya Pilihan Raya Kebangsaan Slovenia.[5][3][4]
Tarikh penggal bekas presiden berdasarkan arkib rasmi kepresidenan, manakala maklumat penyandang berdasarkan Pejabat Presiden Republik Slovenia. Data pilihan raya bagi tempoh 1992 hingga 2017 diterbitkan oleh Suruhanjaya Pilihan Raya Kebangsaan Slovenia, manakala keputusan 2022 berdasarkan keputusan rasmi pilihan raya tersebut.[5][3][8][4]
| Bil. | Potret | Presiden | Penggal | Pilihan raya | Pusingan kemenangan | Undi pada pusingan penentu | Tempoh jawatan | Catatan |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | .jpg) |
Milan Kučan | Pertama | 1992 | Pusingan pertama | 63.93% | 6 Disember 1992 – 22 November 1997 | Presiden pertama di bawah Perlembagaan 1991; menamatkan perkhidmatan selepas dua penggal berturut-turut |
| Kedua | 1997 | Pusingan pertama | 55.54% | 23 November 1997 – 22 Disember 2002 | ||||
| 2 |  |
Janez Drnovšek | Pertama | 2002 | Pusingan kedua | 56.58% | 23 Disember 2002 – 22 Disember 2007 | Menamatkan perkhidmatan selepas satu penggal |
| 3 |  |
Danilo Türk | Pertama | 2007 | Pusingan kedua | 68.03% | 23 Disember 2007 – 22 Disember 2012 | Tidak dipilih semula dalam pilihan raya 2012 |
| 4 |  |
Borut Pahor | Pertama | 2012 | Pusingan kedua | 67.37% | 23 Disember 2012 – 22 Disember 2017 | Presiden kedua yang menamatkan dua penggal berturut-turut |
| Kedua | 2017 | Pusingan kedua | 53.09% | 23 Disember 2017 – 22 Disember 2022 | ||||
| 5 | .jpg) |
Nataša Pirc Musar | Pertama | 2022 | Pusingan kedua | 53.89% | 23 Disember 2022 – kini | Penyandang dan wanita pertama yang memegang jawatan |
Pirc Musar memulakan penggalnya pada 23 Disember 2022, sehari selepas berakhirnya penggal kedua Borut Pahor.[3][5]
Pejabat dan Istana Presiden
[sunting | sunting sumber]Pejabat Presiden Republik Slovenia berpusat di Istana Presiden di Jalan Prešeren, Ljubljana. Bangunan bergaya Neo-Renaissance tersebut mula dibina pada 1897 dan menerima permit penghunian pertama pada 1898. Bangunan itu pada asalnya direka untuk menempatkan pihak berkuasa negeri dan pernah digunakan oleh pentadbiran wilayah Carniola, kerajaan kebangsaan, pentadbiran bandar Ljubljana, Majlis Eksekutif Perhimpunan Slovenia dan Mahkamah Perlembagaan.[6]
Institusi Presidium Slovenia berpindah ke bangunan tersebut selepas 1975. Sejak 1993, bangunan itu menempatkan Pejabat Presiden Republik Slovenia. Sebahagian ruangnya turut digunakan untuk urusan protokol perdana menteri, Setiausaha Agung Kerajaan dan Protokol Slovenia.[6]
Istana Presiden berfungsi sebagai tempat kerja rasmi presiden serta lokasi upacara negara, penerimaan wakil diplomatik, penganugerahan darjah kebesaran dan pertemuan rasmi. Sumber rasmi kepresidenan tidak menyifatkannya sebagai kediaman rasmi presiden.[6]
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Rujukan
[sunting | sunting sumber]- 1 2 3 4 5 "Political system" (dalam bahasa Inggeris). Government of the Republic of Slovenia. 1 April 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 "Splošno o volitvah" [Maklumat umum tentang pilihan raya] (dalam bahasa Slovenia). Državna volilna komisija. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 4 "O predsednici" [Mengenai presiden] (dalam bahasa Slovenia). Urad predsednice Republike Slovenije. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 "Volitve predsednika RS 2022" [Pilihan raya Presiden Republik Slovenia 2022] (dalam bahasa Slovenia). Državna volilna komisija. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 4 5 "Bivši predsedniki Republike Slovenije" [Bekas Presiden Republik Slovenia] (dalam bahasa Slovenia). Bivši predsedniki Republike Slovenije. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 4 "Presidential palace" (dalam bahasa Inggeris). President of the Republic of Slovenia. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 "Constitution of the Republic of Slovenia: Unofficial Consolidated Text (June 2021)" (dalam bahasa Inggeris). National Assembly of the Republic of Slovenia. Perkara 92, 102–109 dan 111. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- 1 2 3 "Volitve predsednika republike (1992 do 2017): podatki o kandidatih, volilnih izidih in volilni udeležbi" [Pilihan raya presiden republik 1992–2017: data calon, keputusan dan keluar mengundi] (dalam bahasa Slovenia). Državna volilna komisija. 29 September 2022. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "President Milan Kučan" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of Slovenia. Dicapai pada 24 Julai 2026.
- ↑ "History of Slovenia" (dalam bahasa Inggeris). Government of the Republic of Slovenia. 18 Mei 2026. Dicapai pada 24 Julai 2026.