डॉली पार्टन

डॉली पार्टन

मानव

लिंग	महिला
नागरिकत्व	अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने
स्थानिक भाषेतील नाव	Dolly Parton
जन्म-नाव	Dolly Rebecca Parton
दिलेले नाव	Dolly, Rebecca
आडनाव	Parton, Dean
लघुनाम	Dolly Parton
जन्म तारीख	१९ जानेवारी 1946
जन्मस्थान	Pittman Center
मृत्यू तारीख	२५ ऑगस्ट 2026
मृत्यूस्थान	Vanderbilt-Ingram Cancer Center
मृत्युची पद्धत	नैसर्गिक कारणे
मृत्युचे कारण	कर्करोग
चिरविश्रांतीस्थान	Woodlawn Memorial Park Cemetery
वडील	Robert Lee Parton
आई	Avie Lee Parton
वैवाहिक जोडीदार	Carl Thomas Dean
नातेवाईक	Bill Owens
मातृभाषा	इंग्लिश भाषा
बोलण्याची वा लेखनाची भाषा	इंग्लिश भाषा
लेखनाची भाषा	American English
व्यवसाय	country singer, गायक-गीतकार, अभिनेता
कार्यक्षेत्र	music composing, country music, bluegrass music, पॉप संगीत, philanthropy
शिक्षण घेतलेली संस्था	Sevier County High School
कर्मस्थळ	नॅशव्हिल
कार्य कालावधी (प्रारंभ)	1959
कार्य कालावधी (अंत)	2026
केसांचा रंग	blond hair
डोळ्यांचा रंग	blue-green
Partner in business or sport	Porter Wagoner
Voice type	soprano
वाद्य	voice, गिटार, banjo, autoharp
Discography	Dolly Parton discography
Filmography	Dolly Parton filmography
उल्लेखनीय कार्य	All I Can Do, I Will Always Love You, Jolene, 9 to 5
सदस्यता	Porter Wagoner & Dolly Parton
Owner of	Dollywood, Dolly Parton's Dixie Stampede
अधिकृत संकेतस्थळ	https://www.dollyparton.com/
Described at URL	http://www.bingolottowiki.se/index.php/Dolly_Parton
Official shop URL	https://shop.dollyparton.com/
Copyright representative	Broadcast Music, Inc.
Copyright status as a creator	works protected by copyrights

 

 From Wikidata

डॉली रेबेका पार्टन ही एक अमेरिकन गायिका, गीतकार, वादक, अभिनेत्री आणि दाता होती. तिने मुख्यतः कंट्री म्युझिक (अमेरिकन प्रादेशिक संगीत) क्षेत्रात अफाट यश मिळवले होते. ती आधुनिक संगीताच्या इतिहासातील सर्वात यशस्वी संगीतकारांपैकी एक मानली जाते. ५० वर्षांहून अधिक काळ चाललेल्या तिच्या कारकिर्दीत तिने अनेक सुपरहिट गाणी, संगीतसंच, चित्रपट आणि सामाजिक उपक्रमांद्वारे जगभरातील कोट्यावधी लोकांमध्ये प्रशंसा मिळवली.

सुरुवातीचे जीवन आणि खडतर बालपण

पार्टनचा जन्म १९ जानेवारी १९४६ रोजी अमेरिकेतील टेनेसी राज्यातील सेव्हियsर काउंटी येथील लोकस्ट रिज नावाच्या अतिशय दुर्गम व ग्रामीण भागात झाला. ती तिचे आई-वडील रॉबर्ट ली पार्टन आणि ॲव्ही ली यांच्या १२ मुलांपैकी चौथे अपत्य होती. तिचे कुटुंब प्रचंड गरिबीत जगत होते. त्यांचे घर म्हणजे विजेची सोय आणि नळ नसलेली एकच खोलीची लाकडी झोपडी होती. तिचे वडील शेतमजूर आणि तंबाखूचे शेतकरी होते, तर तिची आई गृहिणी होती.

तिच्या कुटुंबाकडे पैशांची तीव्र चणचण असायची. एकदा तिच्या आईने कपड्यांच्या चिंध्या आणि तुकडे एकत्र शिवून डॉलीसाठी एक कोट तयार केला होता. या घटनेवर आधारित डॉलीने पुढे कोट ऑफ मेनी कलर्स हे तिचे प्रसिद्ध गाणे लिहिले. यातून तिच्या बालपणातील दारिद्र्य आणि आईच्या प्रेमाचे वास्तववादी चित्रण दिसून येते.

दारिद्र्य असूनही तिच्या घरात संगीताचे वातावरण होते. तिची आई पारंपरिक लोकगीते गायची. डॉली तिच्या आजोबांच्या चर्चमध्ये लहान वयातच गाणी गाऊ लागली. वयाच्या आठव्या वर्षी तिने आपणहून गिटार वाजवणे शिकून घेतले आणि दहाव्या वर्षापासून ती स्थानिक रेडियो आणि दूरचित्रवाणी कार्यक्रमांमध्ये गाणी सादर करू लागली. १९६४ मध्ये हायस्कूलचे शिक्षण पूर्ण करणारी ती तिच्या कुटुंबातील पहिली व्यक्ती ठरली आणि शिक्षण संपताच दुसऱ्या दिवशी ती संगीत क्षेत्रात नशीब आजमावण्यासाठी नॅशव्हिल, ज्याला कंट्री संगीताची राजधानी समजले जाते, येथे निघून गेली.

संगीत कारकीर्द

नॅशव्हिलमध्ये आल्यानंतर पार्टनने सुरुवातीला गीतकार म्हणून काम केले. १९६७ मध्ये प्रसिद्ध कंट्री गायक पोर्टर वॅगनर याने तिला तिच्या दूरचित्रवाणी कार्यक्रमांमध्ये सह-गायक म्हणून संधी दिली. या जोडीची गाणी प्रचंड गाजली. यानंतर काही वर्षांनी पार्टनने स्वतंत्रपणे गाण्याचा निर्णय घेतला. वॅगनर यांच्या कार्यक्रमातून बाहेर पडताना तिने त्यांना निरोप देण्यासाठी आय विल ऑलवेज लव्ह यू हे जगप्रसिद्ध गाणे लिहिले. पुढे १९९२ मध्ये व्हिटनी ह्युस्टनने म्हणलेले हे गाणे जागतिक पातळीवर तुफान गाजले.

१९७० च्या दशकात पार्टनने स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण केली. तिने लिहिलेली आणि गायलेली काही गाणी जगभरात प्रसिद्ध झाली:

• जोलीन (१९७३): हे गाणे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तिचे सर्वात मोठे हिट ठरले.
• नाइन टू फाइव्ह (१९८०): या गाण्यासाठी आणि चित्रपटासाठी तिला ऑस्कर नामांकन मिळाले होते.
• आयलंड्स इन द स्ट्रीम (१९८३): केनी रॉजर्ससोबत गायलेले हे युगल गीत अफाट गाजले.

तिने नाइन टू फाइव्ह, स्टील मॅग्नोलियाझ आणि द बेस्ट लिटल होरहाउस इन टेक्सास यांसह अनेक चित्रपटांमध्ये प्रमुख भूमिका केल्या. तिच्या नावावर २५ पेक्षा जास्त नंबर १ कंट्री गाणी आणि ४० हून अधिक टॉप-१० संगीतसंच असल्याचा विक्रम आहे. तिला अनेक ग्रॅमी पुरस्कार, कंट्री म्युझिक असोसिएशन पुरस्कार मिळाले. याशिवाय तिला रॉक अँड रोल हॉल ऑफ फेमही स्थान मिळाले आहे.

५९ वर्षांचा प्रदीर्घ वैवाहिक प्रवास

पार्टनच्या वैयक्तिक आयुष्यातील सर्वात लक्षवेधी बाब म्हणजे तिचा तिचे पती कार्ल डीन यांच्यासोबतचा प्रदीर्घ वैवाहिक प्रवास होय. १९६४ मध्ये नॅशव्हिलमधील एका लाँड्रीबाहेर डॉली आणि कार्ल यांची पहिली भेट झाली होती. ३० मे १९६६ रोजी त्यांनी लग्न केले.

कार्ल डीन हे रस्ते डांबरीकरणाचा व्यवसाय करत असत. ग्लॅमरस आणि सतत प्रसिद्धीच्या झोतात राहणाऱ्या पार्टनच्या अगदी उलट कार्ल हे अत्यंत एकांतप्रिय व्यक्ती होते. त्यांनी रेड कार्पेट, मीडिया किंवा कार्यक्रमांपासून नेहमी अंतर राखले. तरीही या दोघांमधील प्रेम, विश्वास आणि एकमेकांना दिलेले स्वातंत्र्य यामुळे त्यांचा संसार तब्बल ५९ वर्षे टिकून राहिला. २०१६ मध्ये त्यांनी आपल्या लग्नाचा ५० वा वाढदिवस थाटामाटात साजरा करत पुन्हा एकदा विवाहाच्या शपथा घेतल्या होत्या.

सामाजिक कार्य आणि दातृत्व

डॉली पार्टन तिच्या संगीताइतकीच तिच्या अफाट दातृत्वासाठी आणि सामाजिक कार्यासाठी ओळखली जाते. तिने १९८८ मध्ये द डॉलीवूड फाऊंडेशनची स्थापना केली, ज्याद्वारे ती अनेक शैक्षणिक आणि सामाजिक उपक्रम राबवीत असे.

• इमॅजिनेशन लायब्ररी: आपले वडील निरक्षर असल्यामुळे त्यांना होणारा त्रास पार्टनने जवळून पाहिला होता. यातून प्रेरणा घेऊन तिने १९९५ मध्ये लहान मुलांसाठी इमॅजिनेशन लायब्ररी हा उपक्रम सुरू केला. या उपक्रमांतर्गत नवजात बालकांपासून ते वयाच्या ५ व्या वर्षापर्यंतच्या मुलांना दरमहा एक मोफत पुस्तक थेट त्यांच्या घरी पाठवले जाते. या योजनेद्वारे अमेरिका, कॅनडा, ब्रिटन आणि ऑस्ट्रेलियातील कोट्यावधी मुलांना २५ कोटींपेक्षा जास्त पुस्तके मोफत वाटण्यात आली आहेत.
• वैद्यकीय संशोधन व मदत: २०२० मध्ये जागतिक कोव्हिड-१९ महामारीच्या काळात पार्टनने व्हँडरबिल्ट युनिव्हर्सिटी मेडिकल सेंटरला १० लाख अमेरिकन डॉलरची (सुमारे ९.५ कोटी रुपये) देणगी दिली. या निधीचा उपयोग मॉडर्ना लस विकसित करण्याच्या संशोधनात मोठ्या प्रमाणावर झाला.
• नैसर्गिक आपत्तीग्रस्तांना मदत: २०१६ मध्ये तिच्या राज्यातील ग्रेट स्मोकी माउंटन्स परिसरात लागलेल्या भीषण वणव्यात घरे गमावलेल्या शेकडो कुटुंबांना तिने दरमहा आर्थिक मदत पुरवली.

सन्मान आणि वारसा

पार्टन ही केवळ एक गायिका नसून ती अमेरिकन संस्कृतीचे एक प्रतीक मानली जाते. तिने तिच्या जन्मभूमीजवळ डॉलीवूड हे मनोरंजन उद्यान उभारले व त्याद्वारे हजारो स्थानिक लोकांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून दिल्या.

तिच्या अभूतपूर्व सांगीतिक आणि सामाजिक योगदानाबद्दल तिला अमेरिकेचा सर्वोच्च नागरी सन्मान प्रेसिडेन्शियल मेडल ऑफ फ्रीडम, केनेडी सेंटर ऑनर्स' आणि लायब्ररी ऑफ काँग्रेसतर्फे लिविंग लेजंड पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. खडतर बालपणातून मार्ग काढत स्वतःच्या कर्तृत्वावर यशाचे शिखर गाठणाऱ्या डॉली पार्टनची जीवनगाथा जगभरातील कलाकारांसाठी आणि महिलांसाठी अत्यंत प्रेरणादायी आहे.