Jump to content

जागतिक वारसा स्थान

दुवे संपादा
विकिपीडिया, मुक्‍त ज्ञानकोशातून
जागतिक वारसा स्थान
वारसा अभिधान, conservation designation
उपवर्गnatural heritage, cultural heritage संपादन
देशकिंमत टाकलेली नाही संपादन
अधिकृत संकेतस्थळhttps://whc.unesco.org संपादन
Described at URLhttps://www.unesco.de/kultur-und-natur/welterbe/welterbe-weltweit/welterbeliste, http://whc.unesco.org/en/list/ संपादन
HashtagPatrimoineMondial संपादन
अधिकृत चिन्हWorld Heritage Emblem संपादन
द्वारे अनुरक्षितयुनेस्को संपादन
EntitySchema for this classEntity schema not supported yet (E142) संपादन
Category for eponymous categoriesCategory:Wikipedia categories named after World Heritage Sites संपादन
Category for maps or plansCategory:Maps of World Heritage Sites संपादन
 

जागतिक वारसा स्थान हे, ज्याला सांस्कृतिक व भौगोलिक दृष्ट्या प्रतिष्ठा व महत्त्व आहे असे युनेस्कोने मान्यता दिलेले जगातील स्थान (वास्तू, ठिकाण, उद्यान, जंगल, सरोवर इत्यादी) असते. जगातील जागतिक वारसा स्थानांची यादी तयार करण्याची जबाबदारी जागतिक वारसा स्थान समितीवर आहे. एकदा जागतिक वारसा स्थान म्हणून घोषित केले गेल्यानंतर त्या स्थानाच्या देखभालीसाठी व संरक्षणासाठी युनेस्को कडून अनुदान दिले जाते.

इतिहास

[संपादन]

१९५४ मध्ये, इजिप्तच्या सरकारने नवीन आस्वान धरण बांधण्याचा निर्णय घेतला, ज्याचा परिणामी जलाशयामुळे कालांतराने प्राचीन इजिप्त आणि प्राचीन नुबियाचा सांस्कृतिक खजिना असलेला नाईल खोऱ्याचा मोठा भाग जलमय होईल. १९५९ मध्ये, इजिप्त आणि सुदानच्या सरकारांनी युनेस्कोला संकटात सापडलेल्या स्मारके आणि स्थळांचे संरक्षण आणि बचाव करण्यासाठी मदत करण्याची विनंती केली. १९६० मध्ये, युनेस्कोच्या महासंचालकांनी नूबियाचे स्मारक जतन करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय मोहीम सुरू केली. नुबियाचे स्मारक जतन करण्याच्या या आंतरराष्ट्रीय मोहिमेच्या परिणामाने शेकडो स्थळांचे उत्खनन, हजारो वस्तूंची पुनर्प्राप्ती, तसेच अनेक महत्त्वाच्या मंदिरांचे तारण आणि उच्च जमिनीवर पुनर्स्थापना करण्यात आली.[१] या प्रकल्पाच्या यशामुळे इटलीतील व्हेनिस आणि त्याचे सरोवर वाचवणे, पाकिस्तानमधील मोहेंजोदडोचे अवशेष आणि इंडोनेशियातील बोरोबोदूर मंदिर कंपाऊंड यासारख्या इतर संरक्षण मोहिमा सुरू झाल्या.[२]

युनेस्कोने सुरू केलेल्या मसुदा अधिवेशनाच्या आधारे एका मजकुरावर सहमती दर्शविली आणि १६ नोव्हेंबर १९७२ रोजी युनेस्कोच्या जनरल कॉन्फरन्सने "जागतिक सांस्कृतिक आणि नैसर्गिक वारशाच्या संरक्षणासंबंधीचे अधिवेशन" स्वीकारले. १७ डिसेंबर १९७५ रोजी हे अधिवेशन लागू झाले.[३]

निवड निकष

[संपादन]

२००४ पर्यंत, सांस्कृतिक वारशासाठी सहा आणि नैसर्गिक वारशासाठी चार निकष होते. पण २००५ मध्ये, युनेस्कोने यामध्ये बदल केले आणि आता दहा निकषांचा एक संच बनवला आहे. नामांकित स्थाने "उत्कृष्ट सार्वत्रिक मूल्यांचे" असणे आवश्यक आहे आणि दहा निकषांपैकी किमान एक पूर्ण करणे आवश्यक आहे.[४]

सांस्कृतिक निकष
(i) "मानवी सर्जनशील प्रतिभेच्या उत्कृष्ट नमुनाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी"
(ii) "वास्तुकला किंवा तंत्रज्ञान, स्मारक-कला, शहर-नियोजन किंवा भूप्रदेश-योजनेमधील घडामोडींवर, किंवा जगाच्या सांस्कृतिक क्षेत्रामध्ये, मानवी मूल्यांचे महत्त्वपूर्ण अदलाबदल प्रदर्शित करण्यासाठी"
(iii) "सांस्कृतिक परंपरेची किंवा जिवंत असलेल्या किंवा नाहीशी झालेल्या सभ्यतेची अद्वितीय किंवा किमान अपवादात्मक साक्ष देणे"
(iv) "मानवी इतिहासातील महत्त्वाच्या टप्प्याचे वर्णन करणाऱ्या इमारतीचे, वास्तुशिल्पीय किंवा तांत्रिक जोडणीचे किंवा भूप्रदेशाचे उत्कृष्ट उदाहरण असणे"
(v) "पारंपारिक मानवी वसाहती, जमीन-वापर, किंवा समुद्र-वापराचे एक उत्कृष्ट उदाहरण आहे जे एखाद्या संस्कृतीचे प्रतिनिधी आहे, किंवा पर्यावरणाशी मानवी परस्परसंवाद आहे विशेषतः जेव्हा अपरिवर्तनीय बदलांच्या प्रभावाखाली ते असुरक्षित झाले आहे"
(vi) "प्रत्यक्षपणे किंवा मूर्तपणे घटनांशी किंवा जिवंत परंपरांशी, कल्पनांशी किंवा विश्वासांशी, उत्कृष्ट वैश्विक महत्त्व असलेल्या कलात्मक आणि साहित्यिक कृतींशी संबंधित असणे"
नैसर्गिक निकष
(vii) "उत्तम नैसर्गिक घटना किंवा अपवादात्मक नैसर्गिक सौंदर्य आणि सौंदर्याचा महत्त्व असलेले क्षेत्र समाविष्ट करण्यासाठी"
(viii) "पृथ्वीच्या इतिहासाच्या प्रमुख टप्प्यांचे प्रतिनिधित्व करणारी उत्कृष्ट उदाहरणे असणे, ज्यात जीवनाचा नोंदी, भूस्वरूपांच्या विकासातील महत्त्वपूर्ण चालू भूवैज्ञानिक प्रक्रिया किंवा महत्त्वपूर्ण भौगोलिक किंवा भौतिक वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे"
(ix) "पार्थिव, ताजे पाणी, किनारी आणि सागरी परिसंस्था आणि वनस्पती आणि प्राणी यांच्या समुदायांच्या उत्क्रांती आणि विकासामध्ये महत्त्वपूर्ण चालू असलेल्या पर्यावरणीय आणि जैविक प्रक्रियांचे प्रतिनिधित्व करणारी उत्कृष्ट उदाहरणे असणे"
(x) "विज्ञान किंवा संवर्धनाच्या दृष्टिकोनातून उत्कृष्ट सार्वभौमिक मूल्याच्या धोक्यात आलेल्या प्रजातींसह जैविक विविधतेच्या संवर्धनासाठी सर्वात महत्वाचे आणि लक्षणीय नैसर्गिक अधिवास समाविष्ट करणे"

जगातील वारसा स्थाने

[संपादन]

जुलै २०२५ मध्ये, जगभरातील १६८ देशांनी जागतिक वारसा अधिवेशनावर स्वाक्षरी केल्या असून त्यातील एकूण १,२२३ जागतिक वारसा स्थाने अस्तित्वात आहे. त्यांपैकी २३१ नैसर्गिक स्थळे, ९५२ सांस्कृतिक स्थळे व ४० मिश्र स्वरूपाची स्थळे आहेत. इटलीमध्ये सर्वाधिक (६१) तर भारतामध्ये ४४ जागतिक वारसा स्थाने आहेत.[५]

१५ किंवा त्यापेक्षा जास्त वारसा स्थान असणारे २३ देश १
देश वारसा स्थानांची संख्या
इटली
६१
चीन
६०
जर्मनी
५५
फ्रान्स
५४
स्पेन
५०
भारत
४४
मेक्सिको
३६
युनायटेड किंग्डम
३५
रशिया
३३
इराण
२९
जपान
२६
अमेरिका
२६
ब्राझील
२५
कॅनडा
२२
तुर्कस्तान
२२
ऑस्ट्रेलिया
२१
ग्रीस
२०
पोलंड
१७
पोर्तुगाल
१७
चेक प्रजासत्ताक
१७
दक्षिण कोरिया
१७
बेल्जियम
१६
स्वीडन
१५

^१ - ही जुलै २०२५ पर्यंतची आकडेवारी आहे.

देशानुसार सारणी

[संपादन]
देशसांस्कृतिक स्थळेनैसर्गिक स्थळेमिश्र स्थळेएकूण स्थळेसामायिकभौगोलिक गट
अफगाणिस्तान ध्वज अफगाणिस्तान (यादी)२०० २ ०आशिया
आल्बेनिया ध्वज आल्बेनिया (यादी)२१[note १]१[note २] ४ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
अल्जीरिया ध्वज अल्जीरिया (यादी)६०१ ७ ०अरब देश
आंदोरा ध्वज आंदोरा (यादी)१०० १ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
अँगोला ध्वज अँगोला (यादी)१०० १ ०आफ्रिका
अँटिगा आणि बार्बुडा ध्वज अँटिगा आणि बार्बुडा (यादी)१०० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
आर्जेन्टिना ध्वज आर्जेन्टिना (यादी)७[note ३][note ४][note ५]५० १२ ३लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
आर्मेनिया ध्वज आर्मेनिया (यादी)२०१ ३ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
ऑस्ट्रेलिया ध्वज ऑस्ट्रेलिया (यादी)५१२४ २१ ०आशिया
ऑस्ट्रिया ध्वज ऑस्ट्रिया (यादी)११[note ६]१[note १]० १२ ४युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
अझरबैजान ध्वज अझरबैजान (यादी)४१० ५ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
बहरैन ध्वज बहरैन (यादी)३०० ३ ०अरब देश
बांगलादेश ध्वज बांगलादेश (यादी)२१० ३ ०आशिया
बार्बाडोस ध्वज बार्बाडोस (यादी)१०० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
बेलारूस ध्वज बेलारूस (यादी)३[note ७]१[note ८]० ४ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
बेल्जियम ध्वज बेल्जियम (यादी)१५[note ९][note ४]१[note १]० १६ ५युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
बेलीझ ध्वज बेलीझ (यादी)०१० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
बेनिन ध्वज बेनिन (यादी)२१[note १०]० ३ १आफ्रिका
बोलिव्हिया ध्वज बोलिव्हिया (यादी)६[note ५]१० ७ १लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना ध्वज बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना (यादी)३[note ११]२० ५ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
बोत्स्वाना ध्वज बोत्स्वाना (यादी)११० २ ०आफ्रिका
ब्राझील ध्वज ब्राझील (यादी)१५[note ३]९१ २५ १लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
बल्गेरिया ध्वज बल्गेरिया (यादी)७३[note १]० १० १युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
बर्किना फासो ध्वज बर्किना फासो (यादी)३१[note १०]० ५ १आफ्रिका
कंबोडिया ध्वज कंबोडिया (यादी)५०० ५ ०आशिया
कामेरून ध्वज कामेरून (यादी)१२[note १२]० ३ १आफ्रिका
कॅनडा ध्वज कॅनडा (यादी)१०११[note १३]१ २२ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
केप व्हर्दे ध्वज केप व्हर्दे (यादी)१०० १ ०आफ्रिका
Flag of the Central African Republic मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक (यादी)०२[note १२]० २ १आफ्रिका
चाड ध्वज चाड (यादी)०११ २ ०आफ्रिका
चिली ध्वज चिली (यादी)७[note ५]०० ७ १लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
Flag of the People's Republic of China चीन (यादी)४१[note १४]१५४ ६० १आशिया
कोलंबिया ध्वज कोलंबिया (यादी)६[note ५]२१ ९ १लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
Flag of the Republic of the Congo काँगोचे प्रजासत्ताक (यादी)०२[note १२]० २ १आफ्रिका
कोस्टा रिका ध्वज कोस्टा रिका (यादी)१३[note १५]० ४ १लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
कोत द'ईवोआर ध्वज कोत द'ईवोआर (यादी)२३[note १६]० ५ १आफ्रिका
क्रोएशिया ध्वज क्रोएशिया (यादी)८[note ११]२० १० ३युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
क्युबा ध्वज क्युबा (यादी)७२० ९ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
सायप्रस ध्वज सायप्रस (यादी)३०० ३ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
Flag of the Czech Republic चेक प्रजासत्ताक (यादी)१६[note १७]१० १७ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
Flag of the Democratic Republic of the Congo काँगोचे लोकशाही प्रजासत्ताक (यादी)०५० ५ ०आफ्रिका
डेन्मार्क ध्वज डेन्मार्क (यादी)८४० १२ १युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
डॉमिनिका ध्वज डॉमिनिका (यादी)०१० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
Flag of the Dominican Republic डॉमिनिकन प्रजासत्ताक (यादी)१०० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
इक्वेडोर ध्वज इक्वेडोर (यादी)३[note ५]२० ५ १लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
इजिप्त ध्वज इजिप्त (यादी)६१० ७ ०अरब देश
एल साल्व्हाडोर ध्वज एल साल्व्हाडोर (यादी)१०० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
इरिट्रिया ध्वज इरिट्रिया (यादी)१०० १ ०आफ्रिका
एस्टोनिया ध्वज एस्टोनिया (यादी)२[note ७]०० २ १युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
इथियोपिया ध्वज इथियोपिया (यादी)१०२० १२ ०आफ्रिका
फिजी ध्वज फिजी (यादी)१०० १ ०आशिया
फिनलंड ध्वज फिनलंड (यादी)६[note ७]१[note १८]० ७ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
फ्रान्स ध्वज फ्रान्स (यादी)४५[note ९][note ४][note १९][note २०]७[note २१][note २२][note २३]२[note २४] ५४ ५युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
गॅबन ध्वज गॅबन (यादी)०११ २ ०आफ्रिका
गांबिया ध्वज गांबिया (यादी)२[note २५]०० २ १आफ्रिका
जॉर्जिया ध्वज जॉर्जिया (यादी)३१० ४ ०युरोप व उत्तर अमेरिका
जर्मनी ध्वज जर्मनी (यादी)५२[note २६][note २७][note २८][note ४][note १९][note १७]३[note २९][note १]० ५५ ८युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
घाना ध्वज घाना (यादी)२०० २ ०आफ्रिका
ग्रीस ध्वज ग्रीस (यादी)१८०२ २० ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
ग्वातेमाला ध्वज ग्वातेमाला (यादी)३०१ ४ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
गिनी ध्वज गिनी (यादी)०१[note १६]० १ १आफ्रिका
गिनी-बिसाउ ध्वज गिनी-बिसाउ (यादी)०१० १ ०
हैती ध्वज हैती (यादी)१०० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
होन्डुरास ध्वज होन्डुरास (यादी)११० २ १लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
हंगेरी ध्वज हंगेरी (यादी)७[note ६]१[note ३०]० ८ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
आइसलँड ध्वज आइसलँड (यादी)१२० ३ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
भारत ध्वज भारत (यादी)३६[note ४]७० ४४ १आशिया
इंडोनेशिया ध्वज इंडोनेशिया (यादी)६४० १० ०आशिया
इराण ध्वज इराण (यादी)२७२० २९ ०आशिया
इराक ध्वज इराक (यादी)५०१ ६ ०अरब देश
आयर्लंडचे प्रजासत्ताक ध्वज आयर्लंड (यादी)२०० २ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
इस्रायल ध्वज इस्रायल (यादी)९०० ९ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
इटली ध्वज इटली (यादी)५५[note ३१][note ३२][note १९]६[note ३३]० ६१ ६युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
जपान ध्वज जपान (यादी)२१[note ४]५० २६ १आशिया
जेरुसलेम (जॉर्डनने प्रस्तावित) (यादी)१०० १ ०अरब देश[note ३४][६][७]
जॉर्डन ध्वज जॉर्डन (यादी)६०१ ७ ०अरब देश
कझाकस्तान ध्वज कझाकस्तान (यादी)३[note १४]३[note ३५]० ६ २आशिया
केन्या ध्वज केन्या (यादी)५३० ८ ०आफ्रिका
किरिबाटी ध्वज किरिबाटी (यादी)०१० १ ०आशिया
किर्गिझस्तान ध्वज किर्गिझस्तान (यादी)२[note १४]१[note ३५]० ३ २आशिया
लाओस ध्वज लाओस (यादी)३०० ३ ०आशिया
लात्व्हिया ध्वज लात्व्हिया (यादी)३[note ७]०० ३ १युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
लेबेनॉन ध्वज लेबेनॉन (यादी)६०० ६ ०अरब देश
लेसोथो ध्वज लेसोथो (यादी)००१[note ३६] १ १आफ्रिका
लीबिया ध्वज लीबिया (यादी)५०० ५ ०अरब देश
लिथुएनिया ध्वज लिथुएनिया (यादी)५[note ७][note ३७]०० ५ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
लक्झेंबर्ग ध्वज लक्झेंबर्ग (यादी)१०० १ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
मादागास्कर ध्वज मादागास्कर (यादी)१२० ३ ०आफ्रिका
मलावी ध्वज मलावी (यादी)२१० ३ ०आफ्रिका
मलेशिया ध्वज मलेशिया (यादी)४२० ६ ०आशिया
माली ध्वज माली (यादी)३१० ४ ०आफ्रिका
माल्टा ध्वज माल्टा (यादी)३०० ३ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
Flag of the Marshall Islands मार्शल द्वीपसमूह (यादी)१०० १ ०आशिया
मॉरिटानिया ध्वज मॉरिटानिया (यादी)११० २ ०अरब देश
मॉरिशस ध्वज मॉरिशस (यादी)२०० २ ०आफ्रिका
मेक्सिको ध्वज मेक्सिको (यादी)२८६२ ३६ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
मायक्रोनेशियाची संघीय राज्ये ध्वज मायक्रोनेशियाची संघीय राज्ये (यादी)१०० १ ०आशिया
मोल्दोव्हा ध्वज मोल्दोव्हा (यादी)१ [note ७]०० १ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
मंगोलिया ध्वज मंगोलिया (यादी)४२[note ३८]० ६ २आशिया
माँटेनिग्रो ध्वज माँटेनिग्रो (यादी)३१० ४ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
मोरोक्को ध्वज मोरोक्को (यादी)९०० ९ ०अरब देश
मोझांबिक ध्वज मोझांबिक (यादी)१०० १ ०आफ्रिका
म्यानमार ध्वज म्यानमार (यादी)२०० २ ०आशिया
नामिबिया ध्वज नामिबिया (यादी)११० २ ०आफ्रिका
नेपाळ ध्वज नेपाळ (यादी)२[note ३९]२० ४ ०आशिया
Flag of the Netherlands नेदरलँड्स (यादी)१२१[note २९]० १३ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
न्यूझीलंड ध्वज न्यूझीलंड (यादी)०२१ ३ ०आशिया
निकाराग्वा ध्वज निकाराग्वा (यादी)२०० २ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
नायजर ध्वज नायजर (यादी)१२[note १०]० ३ ०आफ्रिका
नायजेरिया ध्वज नायजेरिया (यादी)२०० २ ०आफ्रिका
उत्तर कोरिया ध्वज उत्तर कोरिया (यादी)३०० ३ ०आशिया
Flag of the Republic of Macedonia मॅसिडोनिया (यादी)०११ २ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
नॉर्वे ध्वज नॉर्वे (यादी)७ [note ७]१० ८ १युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
ओमान ध्वज ओमान (यादी)५०[note ४०]० ५ ०अरब देश
पाकिस्तान ध्वज पाकिस्तान (यादी)६०० ६ ०आशिया
पलाउ ध्वज पलाउ (यादी)००१ १ ०आशिया
पॅलेस्टाईन ध्वज पॅलेस्टाईन (यादी)५०० ५ ०अरब देश
पनामा ध्वज पनामा (यादी)३३[note १५]० ६ १लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
पापुआ न्यू गिनी ध्वज पापुआ न्यू गिनी (यादी)१०० १ ०आशिया
पेराग्वे ध्वज पेराग्वे (यादी)१०० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
पेरू ध्वज पेरू (यादी)९[note ५]२२ १३ १लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
Flag of the Philippines फिलिपिन्स (यादी)३३० ६ ०आशिया
पोलंड ध्वज पोलंड (यादी)१५[note ४१][note २७][८]२[note ८]० १७ ३युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
पोर्तुगाल ध्वज पोर्तुगाल (यादी)१६[note ४२]१० १७ १युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
कतार ध्वज कतार (यादी)१०० १ ०अरब देश
रोमेनिया ध्वज रोमेनिया (यादी)९२० ११ १युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
रशिया ध्वज रशिया (यादी)२२[note ७][note ३७]११[note ३८]० ३३ ४युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
रवांडा ध्वज रवांडा (यादी)११० २ ०आफ्रिका
सेंट किट्स आणि नेव्हिस ध्वज सेंट किट्स आणि नेव्हिस (यादी)१०० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
सेंट लुसिया ध्वज सेंट लुसिया (यादी)०१० १ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
सान मारिनो ध्वज सान मारिनो (यादी)१०० १ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
सौदी अरेबिया ध्वज सौदी अरेबिया (यादी)७१० ८ ०अरब देश
सेनेगाल ध्वज सेनेगाल (यादी)५[note २५]२० ७ १आफ्रिका
सर्बिया ध्वज सर्बिया (यादी)५[note ११]०० ५ १युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
Flag of the Seychelles सेशेल्स (यादी)०२० २ ०आफ्रिका
सियेरा लिओन ध्वज सियेरा लिओन (यादी)०१० १ ०आफ्रिका
सिंगापूर ध्वज सिंगापूर (यादी)१०० १ ०आशिया
स्लोव्हाकिया ध्वज स्लोव्हाकिया (यादी)६२[note ३०][note १]० ८ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
स्लोव्हेनिया ध्वज स्लोव्हेनिया (यादी)३[note ४३][note १९]२० ५ ३युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
Flag of the Solomon Islands सॉलोमन द्वीपसमूह (यादी)०१० १ ०आशिया
दक्षिण आफ्रिका ध्वज दक्षिण आफ्रिका (यादी)७४१[note ३६] १२ १आफ्रिका
दक्षिण कोरिया ध्वज दक्षिण कोरिया (यादी)१५२० १७ ०आशिया
स्पेन ध्वज स्पेन (यादी)४४[note ४२][note ४३]४२[note २४] ५० ४युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
श्रीलंका ध्वज श्रीलंका (यादी)६२० ८ ०आशिया
सुदान ध्वज सुदान (यादी)२१० ३ ०अरब देश
सुरिनाम ध्वज सुरिनाम (यादी)२१० ३ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
स्वीडन ध्वज स्वीडन (यादी)१३[note ७]१[note १८]१ १५ २युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
स्वित्झर्लंड ध्वज स्वित्झर्लंड (यादी)१०[note ३२][note ४][note १९]३[note ३३]० १३ ४युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
सीरिया ध्वज सीरिया (यादी)६०० ६ ०अरब देश
ताजिकिस्तान ध्वज ताजिकिस्तान (यादी)३२० ५ ०आशिया
टांझानिया ध्वज टांझानिया (यादी)३३१ ७ ०आफ्रिका
थायलंड ध्वज थायलंड (यादी)५३० ८ ०आशिया
टोगो ध्वज टोगो (यादी)१०० १ ०आफ्रिका
ट्युनिसिया ध्वज ट्युनिसिया (यादी)८१० ९ ०अरब देश
तुर्कस्तान ध्वज तुर्कस्तान (यादी)२०२० २२ ०युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
तुर्कमेनिस्तान ध्वज तुर्कमेनिस्तान (यादी)४१० ५ ०आशिया
युगांडा ध्वज युगांडा (यादी)१२० ३ ०आफ्रिका
युक्रेन ध्वज युक्रेन (यादी)७[note ७][note ४१]१[note १]० ८ ३युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
Flag of the United Kingdom युनायटेड किंग्डम (यादी)२९[note २६]५१ ३५ ३युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
Flag of the United States अमेरिका (यादी)१३१२[note १३]१ २६ ३युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
संयुक्त अरब अमिराती ध्वज संयुक्त अरब अमिराती (यादी)२०० २ ०अरब देश
उरुग्वे ध्वज उरुग्वे (यादी)३०० ३ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
उझबेकिस्तान ध्वज उझबेकिस्तान (यादी)५२[note ३५]० ७ १आशिया
व्हानुआतू ध्वज व्हानुआतू (यादी)१०० १ ०आशिया
व्हॅटिकन सिटी ध्वज व्हॅटिकन सिटी (यादी)२[note ३१]०० २ १युरोप व उत्तर अमेरिका खंड
व्हेनेझुएला ध्वज व्हेनेझुएला (यादी)२१० ३ ०लॅटिन अमेरिका व कॅरिबियन
व्हियेतनाम ध्वज व्हियेतनाम (यादी)६२१ ९ ०आशिया
येमेन ध्वज येमेन (यादी)४१० ५ ०अरब देश
झांबिया ध्वज झांबिया (यादी)०१ [note ४४]० १ १आफ्रिका
झिम्बाब्वे ध्वज झिम्बाब्वे (यादी)३[note ४४]२० ५ १आफ्रिका
एकूण९५२२३१४०१२२३४९ १६८ राष्ट्र

चित्र दालन

[संपादन]
देशानुसार जागतिक वारसा स्थाने.
स्थान #86: गिझाचा भव्य पिरॅमिड (इजिप्त).
क्योटो, जपान येथील किंकाकु-जी
क्योटो, जपान येथील किंकाकु-जी
स्थान #114: पर्सेपोलिस, इराण
स्थान #174: फ्लोरेन्स, तोस्काना (इटली).
स्थान #307: स्वातंत्र्यदेवतेचा पुतळा (अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने).
स्थान #251: आग्रा किल्ला (भारत).
स्थान #483: चिचेन इट्झा in युकातान (मेक्सिको).
स्थान #540: सेंट पीटर्सबर्ग (रशिया).
स्थान #800: माउंट केन्या राष्ट्रीय उद्यान (केन्या).

नोंदी

[संपादन]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 The natural site Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe is shared between Albania, Austria, Belgium, Bulgaria, Croatia, Germany, Italy, Romania, Slovakia, Slovenia, Spain, and Ukraine.
  2. ↑ The mixed site Natural and Cultural Heritage of the Ohrid Region is shared between Albania and North Macedonia.
  3. 1 2 The cultural site Jesuit Missions of the Guaranis: San Ignacio Mini, Santa Ana, Nuestra Señora de Loreto and Santa Maria Mayor (Argentina), Ruins of Sao Miguel das Missoes (Brazil) is shared between Argentina and Brazil.
  4. 1 2 3 4 5 6 7 The cultural site The Architectural Work of Le Corbusier, an Outstanding Contribution to the Modern Movement is shared between Argentina, Belgium, France, Germany, India, Japan, and Switzerland.
  5. 1 2 3 4 5 6 The cultural site Qhapaq Ñan, Andean Road System is shared between Argentina, Bolivia, Colombia, Chile, Ecuador and Peru.
  6. 1 2 The cultural site Fertö / Neusiedlersee Cultural Landscape is shared between Austria and Hungary.
  7. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 The cultural site Struve Geodetic Arc is shared among Belarus, Estonia, Finland, Latvia, Lithuania, Norway, Moldova, Russia, Sweden, and Ukraine.
  8. 1 2 The natural site Belovezhskaya Pushcha / Białowieża Forest is shared between Belarus and Poland.
  9. 1 2 The cultural site Belfries of Belgium and France is shared between Belgium and France.
  10. 1 2 3 The natural site W-Arly-Pendjari Complex is shared between Benin, Burkina Faso, and Niger.
  11. 1 2 3 The cultural site Stecci : Medivial Tombstones is shared between Bosnia and Herzegovina, Croatia, Montenegro, Serbia.
  12. 1 2 3 The natural site Sangha Trinational is shared between Cameroon, Central African Republic, Congo( The Republic of).
  13. 1 2 The natural sites Kluane / Wrangell-St Elias / Glacier Bay / Tatshenshini-Alsek and Waterton Glacier International Peace Park are shared between Canada and the United States.
  14. 1 2 3 The cultural site Silk Roads: the Routes Network of Chang'an-Tianshan Corridor is shared between China, Kazakhstan, Kyrgyzstan.
  15. 1 2 The natural site Talamanca Range-La Amistad Reserves / La Amistad National Park is shared between Costa Rica and Panama.
  16. 1 2 The natural site Mount Nimba Strict Nature Reserve is shared between Côte d'Ivoire and Guinea.
  17. 1 2 The cultural site Erzgebirge/Krušnohoří Mining Region is shared between Germany and Czech.
  18. 1 2 The natural site High Coast / Kvarken Archipelago is shared between Finland and Sweden.
  19. 1 2 3 4 5 The cultural site Belfries of Belgium and France is shared between Belgium and France.
  20. ↑ The cultural site Taputapuatea is located in the French Polynesia.
  21. ↑ The natural site French Austral Lands and Seas is located in the Indian Ocean.
  22. ↑ The natural site Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems is located in New Caledonia.
  23. ↑ The natural site Pitons, cirques and remparts of Reunion Island is located in the Réunion.
  24. 1 2 The mixed site Pyrénées – Mont Perdu is shared between France and Spain.
  25. 1 2 The cultural site Stone Circles of Senegambia is shared between Gambia and Senegal.
  26. 1 2 The cultural site Frontiers of the Roman Empire is shared between Germany and the United Kingdom.
  27. 1 2 The cultural site Muskauer Park / Park Mużakowski is shared between Germany and Poland.
  28. ↑ In addition, the former cultural site Dresden Elbe Valley has been delisted.
  29. 1 2 The natural site The Wadden Sea is shared between Germany and the Netherlands.
  30. 1 2 The natural site Caves of Aggtelek Karst and Slovak Karst is shared between Hungary and Slovakia.
  31. 1 2 The cultural site Historic Centre of Rome, the Properties of the Holy See in that City Enjoying Extraterritorial Rights and San Paolo Fuori le Mura is shared between the Holy See and Italy.
  32. 1 2 The cultural site Rhaetian Railway in the Albula / Bernina Landscapes is shared between Italy and Switzerland.
  33. 1 2 The natural site Monte San Giorgio is shared between Italy and Switzerland.
  34. ↑ "Old City of Jerusalem and its Walls" is listed separately, without State Party, owing to the unresolved nature of its status. For purposes of convenience, it is listed in the "Arab States" UNESCO region, without inference as to it legal or political status therein.
  35. 1 2 3 The natural site Western Tien-Shan is shared between Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan.
  36. 1 2 The mixed site Maloti-Drakensberg Park is shared between Lesotho and South Africa.
  37. 1 2 The cultural site Curonian Spit is shared between Lithuania and Russia.
  38. 1 2 The natural site Uvs Nuur Basin is shared between Mongolia and Russia.
  39. ↑ Kathmandu Valley has seven groups of monuments & buildings within its boundaries and are listed under one name. The seven groups are: the Durbar Squares of Kathmandu, Patan, and Bhaktapur, Buddhist Stupas of Swayambhunath and Boudhanath, and Hindu Temples of Pashupatinath and Changu Narayan.
  40. ↑ the former natural site Arabian Oryx Sanctuary has been delisted.
  41. 1 2 The cultural site Wooden Tserkvas of the Carpathian Region in Poland and Ukraine is shared between Poland and Ukraine.
  42. 1 2 The cultural site Prehistoric Rock-Art Sites in the Côa Valley and Siega Verde is shared between Portugal and Spain.
  43. 1 2 The cultural site Heritage of Mercury. Almadén and Idrija is shared between Slovenia and Spain.
  44. 1 2 The natural site Mosi-oa-Tunya / Victoria Falls is shared between Zambia and Zimbabwe.

संदर्भ

[संपादन]
  1. ↑ "Monuments of Nubia-International Campaign to Save the Monuments of Nubia". UNESCO World Heritage Centre. 5 July 2020 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 22 May 2020 रोजी पाहिले.
  2. ↑ "The World Heritage Convention – Brief History / Section "Preserving cultural heritage"". UNESCO World Heritage Centre. 26 May 2020 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 17 July 2019 रोजी पाहिले.
  3. ↑ "The World Heritage Convention – Brief History / Section "Linking the protection of cultural and natural heritage"". UNESCO World Heritage Centre. 26 May 2020 रोजी मूळ पान पासून संग्रहित. 17 July 2019 रोजी पाहिले.
  4. ↑ "Criteria for Selection". UNESCO World Heritage Centre. 12 June 2016 रोजी मूळ पानापासून संग्रहित. 14 October 2006 रोजी पाहिले.
  5. ↑ "Italy – UNESCO World Heritage Centre". UNESCO. 2 July 2018 रोजी पाहिले.
  6. ↑ "CLT-82/CH/CONF.015/8 – Report of the 1st Extraordinary Session of the Committee". UNESCO. 23 October 2013 रोजी पाहिले.
  7. ↑ "CC-81/CONF. 008/2 Rev. - Justification for inscription on the List of World Heritage in Danger, 1982: Report of the 6th Session of the Committee". UNESCO. 23 October 2013 रोजी पाहिले.
  8. ↑ Centre, UNESCO World Heritage. "Poland – UNESCO World Heritage Centre". UNESCO. 29 September 2017 रोजी पाहिले.

बाह्य दुवे

[संपादन]
"https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=जागतिक_वारसा_स्थान&oldid=2724240" पासून हुडकले