Amaranthus spinosus
| Amaranthus spinosus | |
|---|---|
 | |
| Научна класификација [ у ] | |
| Непознат таксон (попр): | Amaranthus |
| Вид: | Amaranthus spinosus |
| Научен назив | |
| Amaranthus spinosus L. | |
Amaranthus spinosus е растение кое е по потекло од тропските предели на Америка, но е присутно на повеќето континенти како воведен вид, а понекогаш и како штетен плевел. Може да биде сериозен плевел во одгледувањето ориз во Азија.[2]
Опис
[уреди | уреди извор]Едногодишно растение, стеблото вертикално до 70 цм високо, обично црвеникаво-кафеаво, мазно или надолжно набраздено. Сосема голо или во горниот дел на соцветието со ретки, меки влакна.
Листовите последователни и голи, лисната ламина јајцевидно-ромбична до издолжено-ромбична, а понекогаш и ланцетна, на врвот тапа и со кусо трнче, а во основата на лисната дршка скоро секој лист носи по 2 малку искривени јаки трна. Lисната дршка тенка и долга. Цветовите групирани во топчести соцветија во пазувите на листовите, а на врвот на гранчињата е формирана една класовидна метличка која завршува со едно долго и тенко класовидно образување, во чија основа има неколку такви, но многу куси класовидни образувања. Женските цветови се во долниот дел на класовидните соцветија, а машките цветови во горниот дел. Брактеолите ципести, јајцевидни, долги колку цветовите или покуси, со зелена жила, на врвот зашилени. Машките цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот околу 2 мм долги, издолжено-ланцетни, на врвот тапи или зашилени, ципести, со зелена средна жила, прашниците 3. Филаментите на прашниците долги колку перијантните ливчиња. Женските цветови со 5 перијантни ливчиња. Ливчињата на перијантот околу 2 мм долги, долгнавесто-лопатовидни, на врвот обично тапи и со кусо трнче, ципести и со широка зелена жила. Плодникот јајцевидно-ромбичен, со 3 жига. Плодната кутијка обично пука со една напречна пукнатина или пак неправилно се раскинува. Семката околу 0,75 мм во пречник, скоро круглеста, лековидно сплесната, темнокафеава, мазна, сјајна.[3]
Распространетост во Македонија
[уреди | уреди извор]Расте како плевел по окопните култури и покрај градините во потоплите делови.
Употреба
[уреди | уреди извор]Употреба на боја
[уреди | уреди извор]Неговата пепел историски се користела како боја за сива ткаенина во Виетнам и Камбоџа.
Употреба на храна
[уреди | уреди извор]Како и неколку сродни видови, A. spinosus е ценето растение за храна во Африка. Во јужен Мозамбик се користи како храна за луѓето и за некои цицачи. Во Бразил се користи чисто динстано или се додава во солени подготовки за каша. Се цени и во тајландската кујна. Се користи како храна на Филипините. Листовите од ова растение се користеле во исхраната на Малдивите. Во Мексико, тој е меѓу видовите означени како quelite quintonil на мексиканските пазари. Семето го јадат многу птици.[4]
Народна медицина
[уреди | уреди извор]Во народната медицина на Индија, пепелта од плодовите на Amaranthus spinosus се користи во лекување на жолтица.[5] Водните екстракти од неговите корени и листови се користат како диуретик во Виетнам.[6]
Наводи
[уреди | уреди извор]- ↑ „NatureServe Explorer - Amaranthus spinosus“. NatureServe Explorer Amaranthus spinosus. NatureServe. 2022-06-22. Посетено на 22 Jun 2022.
- ↑ Caton, B. P.; M. Mortimer; J. E. Hill (2004). A practical field guide to weeds of rice in Asia. International Rice Research Institute. стр. 20–21. ISBN 9789712201912.
- 1 2 Мицевски, Кирил (2001). Флора на Република Македонија Том I, св. 3. Скопје: МАНУ. стр. 405.
- ↑ Niering, William A.; Olmstead, Nancy C. (1985) [1979]. The Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers, Eastern Region. Knopf. стр. 320. ISBN 0-394-50432-1.
- ↑ Tewari, Devesh; Mocan, Andrei; Parvanov, Emil D; Sah, Archana N; Nabavi, Seyed M; Huminiecki, Lukasz; Ma, Zheng Feei; Lee, Yeong Yeh; Horbańczuk, Jarosław O (2017). „Ethnopharmacological Approaches for Therapy of Jaundice: Part I“. Frontiers in Pharmacology. 8: 518. doi:10.3389/fphar.2017.00518. PMC 5559545. PMID 28860989.
- ↑ Tanaka, Yoshitaka; Van Ke, Nguyen (2007). Edible Wild Plants of Vietnam: The Bountiful Garden. Thailand: Orchid Press. стр. 22. ISBN 978-9745240896.
|