ციფრული ვალუტა
ციფრული (ელექტრონული) ვალუტა — ნებისმიერი ვალუტა, ფული ან ფულის მსგავსი აქტივი, რომელიც ინახება, იმართება და იცვლება ციფრულ კომპიუტერულ სისტემებში, ძირითადად ინტერნეტით.
ევროპის ცენტრალური ბანკი ციფრულ ვალუტად თვლის ნებისმიერი სახის ვალუტას ციფრულ (არამატერიალურ) ფორმატში.[1] ციფრული ვალუტა შეიძლება ჩაიწეროს ინტერნეტში გამოყოფილ მონაცემთა ბაზაში, კომპანიის ან ბანკის ცენტრალიზებულ ელექტრონულ-კომპიუტერულ მონაცემთა ბაზაში, ციფრულ ფაილებში ან წინასწარი გადახდის ბარათებზე.
ციფრულ ვალუტას აქვს ტრადიციული ვალუტის მსგავსი თვისებები, მაგრამ როგორც წესი, მათ არ აქვთ ფიზიკური ფორმა დაბეჭდილი ბანკნოტებისა და მონეტებისაგან განსხვავებით. სწორედ ფიზიკური ფორმის არ არსებობა იძლევა მყისიერი ტრანზაქციების საშუალებას ინტერნეტით. ამასთანავე იზოგება ბანკნოტებისა და მონეტების ბეჭდვაზე და გავრცელებაზე გაწეული ხარჯები. ვირტუალური ვალუტა, რომელიც არ გამოუშვია სახელმწიფო ორგანოს, არ ითვლება კანონიერ საგადასახადო საშუალებად და შეიძლება მათი სახელმწიფოს გარეთ გადაცემა. ვალუტის ასეთი ტიპის გამოყენება შესაძლებელია რაიმე საქონლის ან მომსახურების შესაძენად. შესაძლებელია გარკვეული ორგანიზაციების მიერ შეზღუდვები იყოს მის გამოყენებაზე (მაგ. ონლაინ თამაშებში). მათი ღირებულება ხშირად მიბმულია ეროვნულ ვალუტაზე, მაგრამ არსებობს სხვა ალტერნატივაც (მაგ. ძვირფასი ლითონები). ასევე გვხვდება მერყევი სავალუტო კურსი (მაგ. ბიტკოინი და სხვა კრიპტოვალუტები)
ციფრული ვალუტა შეიძლება იყოს ცენტრალიზებული, როცა არსებობს ფულის ნაკადზე კონტროლის ცენტრალური წერტილი (მაგ. ბანკი), ან არაცენტრალიზებული, როცა ფულის ნაკადზე კონტროლი განსაზღვრულია ან შეთანხმებულია დემოკრატიული გზით. კრიპტოვალუტების გარდა ყველა ციფრული ვალუტა ცენტრალიზებულია, რაც მთავრობას საშუალებას აძლევს გააუქმოს ის ნებისმიერ დროს. კრიპტოვალუტების (ბიტკოინი, ლაიტკოინი, დოჯკოინი და ა.შ.) ემისია და აღრიცხვა დაფუძნებულია კრიპტოგრაფიაზე და PoW და PoS დაცვის მეთოდებზე, თან ეს ხდება დეცენტრალიზებულად P2P ქსელში.
ციფრული ვალუტების საგადასახადო სისტემები
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]კრიტიკა
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]ბევრი არსებული ციფრული ვალუტა ჯერ კიდევ არ არის ფართოდ გავრცელებული და შესაძლოა, მათი გამოყენება ან გაცვლა მარტივი არ იყოს. ბანკები, როგორც წესი, არ იღებენ მათ და არ უზრუნველყოფენ მათთვის მომსახურებას.[7]
არსებობს მოსაზრება, რომ კრიპტოვალუტები ძალიან სარისკოა მათი უკიდურესად მაღალი ცვალებადობის [8] და მანიპულაციური „ტუმბო და დემპინგის“ სქემების პოტენციალის გამო.[9]
ზოგიერთი ქვეყნის მარეგულირებლები სიფრთხილეს იჩენენ ასეთი ვალუტის გამოყენების წინააღმდეგ და ზოგიერთმა უკვე კონკრეტული მარეგულირებელი ზომები მიიღო მათი გამოყენების თავიდან ასაცილებლად.[10]
ციფრული ვალუტები, რომელიც არ არის კრიპტოვალუტა, ყველა ცენტრალიზებულია. შესაბამისად, მათი დახურვა ან ჩამორთმევა მთავრობებს ნებისმიერ დროს შეუძლიათ.[11] რაც უფრო ანონიმურია ვალუტა, მით უფრო მიმზიდველია ის კრიმინალებისთვის, მისი შემქმნელების განზრახვების მიუხედავად.[12]
ბიტკოინი ასევე გააკრიტიკეს მისი SHA-256-ზე დაფუძნებული მუშაობის დამადასტურებელი დოკუმენტის ენერგოეფექტურობის გამო. [13]
სამართალი
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]2001 წლიდან ევროკავშირში მოქმედებს დირექტივა ელექტრონული ფულის შესახებ — „ელექტრონული ფულის დაწესებულებების საქმიანობის დაწყების, განხორციელებისა და საზედამხედველო კონტროლის თაობაზე“, რომელშიც ბოლო ცვლილებები 2009 წელს შევიდა.[14] ევროკავშირის ელექტრონულ ფულთან დაკავშირებით რეალური ეჭვები გაჩნდა, რადგან გაჩნდა მოთხოვნები, რომლებიც დაკავშირებული იყო 2007 წლის ევროკავშირის გადახდის მომსახურების დირექტივასთან, რომელიც მხარს უჭერდა გადახდის ინსტიტუტებისა და ელექტრონული ფულის ინსტიტუტების გაერთიანებას. ამ გაერთიანებამ განაპირობა ის, რომ ელექტრონულ ფულს აქვს იგივე თვისებები, რაც საბანკო ფულს.
აშშ-ში ელექტრონული ფულის სფერო რეგულირდება „ერთიანი კომერციული კოდექსის“ (Uniform Commercial Code / UCC) 4-A მუხლით — საბითუმო ოპერაციების შემთხვევაში, ხოლო „ელექტრონული ფულადი გადარიცხვების აქტით“ (Electronic Fund Transfer Act) — მომხმარებელთა ოპერაციების შემთხვევაში. მომსახურების მიმწოდებლის პასუხისმგებლობა და მომხმარებლის ვალდებულებები განსაზღვრულია „რეგულაცია E“-თი (Regulation E).[15][16]
სქოლიო
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]- ↑ ecb
- ↑ eMoney
- ↑ yoomoney-ს ვებ-გვერდი
- ↑ WebMoney
- ↑ PerfectMoney. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2022-02-08. ციტირების თარიღი: 2022-02-06
- ↑ PayPal
- ↑ Sidel, Robin. (22 Desember 2013) Banks Mostly Avoid Providing Bitcoin Services en. ციტირების თარიღი: 2 Desember 2021
- ↑ Tucker, Toph (5 Desember 2013). „Bitcoin's Volatility Problem: Why Today's Selloff Won't Be the Last“. Bloomberg BusinessWeek (ინგლისური). Bloomberg. ციტირების თარიღი: 2 Desember 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი
|access-date=და|date=-ში (დახმარება) - ↑ O'Grady, Jason D. „A crypto-currency primer: Bitcoin vs. Litecoin“. ZDNet (ინგლისური). ციტირების თარიღი: 2 Desember 2021. შეამოწმეთ თარიღის პარამეტრი
|access-date=-ში (დახმარება) - ↑ Frances Schwartzkopff; Peter Levring (18 Desember 2013). Bitcoins Spark Regulatory Crackdown as Denmark Drafts Rules (en). Bloomberg.
- ↑ Frances Schwartzkopff; Peter Levring (18 Desember 2013). Bitcoins Spark Regulatory Crackdown as Denmark Drafts Rules (en). Bloomberg.
- ↑ Frances Schwartzkopff; Peter Levring (18 Desember 2013). Bitcoins Spark Regulatory Crackdown as Denmark Drafts Rules (en). Bloomberg.
- ↑ (2015) Handbook of Digital Currency: Bitcoin, Innovation, Financial Instruments, and Big Data (en). Academic Press, გვ. 211. ISBN 9780128023518.
- ↑ Directive 2009/110/EC of the European Parliament and of the Council of 16 September 2009 on the taking up, pursuit and prudential supervision of the business of electronic money institutions amending Directives 2005/60/EC and 2006/48/EC and repealing Directive 2000/46/EC, Official Journal L 267, 10/10/2009 P. 0007 - 0017 en. European Parliament, Council of the European Union. European Union Law (16 September 2009). ციტირების თარიღი: 2 Desember 2021
- ↑ ELECTRONIC FUND TRANSFER ACT (REGULATION E) en. Federal Deposit Insurance Corporation. fdic.gov (27 November 2009). დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2017-04-30. ციტირების თარიღი: 3 Desember 2021
- ↑ In Introduction to Electronic Money Issues - Appendixes en. Office of the Comptroller of the Currency. occ.gov. დაარქივებულია ორიგინალიდან — 2018-12-15. ციტირების თარიღი: 5 Desember 2021