.mobi
| mobi | |
|---|---|
 | |
| Տեսակ | ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն |
| Ներդրվել է | 2005 |
| TLD տիպ | Ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեններ |
| Օգտագործում | Բջջային ապրանքների և ծառայությունների կայքեր |
| Գրանցման սահմանափակումներ | Ոչ մի։ Խորհուրդ է տրվում հետևել mobile-first ոճի ուղեցույցներին։ |
| Կառուցվածք | Գրանցումները կատարվում են երկրորդ մակարդակում։ |
| Վեճերի լուծում | UDRP |
| DNS name | Yes |
| Փյունիկոդ | mobi |
| Կայք | dotMobi.mobi |
.mobi, համացանցի դոմենային անունների համակարգում (DNS) ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն (gTLD): Անունը mobile բառի կրճատ տարբերակն է:
Դոմենը հաստատել է ICANN-ը 2005 թվականի հուլիսի 11-ին և կառավարում է mTLD գլոբալ գրանցամատյանը։ Սկզբնապես այն ֆինանսավորել և հովանավորել են Google-ը, Microsoft-ը, Nokia-ն, Samsung-ը, Ericsson-ը, Vodafone-ը, T-Mobile-ը, Telefónica Móviles-ը, Telecom Italia Mobile-ը, Orascom Telecom-ը, GSM Association-ը, Hutchison Whampoa-ն, Syniverse Technologies-ն և Visa-ն, իսկ յուրաքանչյուր ընկերությունից մեկական գործադիր անդամ ընդգրկված է mTLD-ի տնօրենների խորհրդում[1]։ 2010 թվականի փետրվարին Afilias-ը ձեռք է բերել mTLD Top-Level Domain Ltd.-ն (հանրային առումով հայտնի է որպես «dotMobi»)[2]։ 2017 թվականի մարտին .mobi-ն դարձել է չհովանավորվող ընդհանուր վերին մակարդակի դոմեն՝ օգտագործելով նույն պայմանները, որոնք առաջարկվում էին նոր gTLD- ներին[3]։
Գործընթաց
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]DotMobi դոմենային անունները հանրության համար հասանելի են գրանցման համար 2006 թվականի սեպտեմբերի 26-ից։
dotMobi-ն համագործակցել է W3C Mobile Web Initiative (MWI)-ի հետ՝ բջջային բովանդակության համար MWI-ի լավագույն փորձը մշակելու համար: Գործընթացները նախանշել են մի շարք եղանակներ՝ բջջային վեբին միացված սարքերում լավ օգտագործողի փորձառություն ապահովելու համար և ճանաչել են այդ պրակտիկաները իրականացնելու մի քանի մեթոդներ:
mTLD-ն թողարկել է Ready.mobi (հետագայում՝ mobiForge) անվամբ անվճար թեստավորման գործիք՝ կայքերի բջջային սարքերի համար պատրաստվածությունը վերլուծելու համար: Այն անվճար էջերի վերլուծություն է կատարում և .mobi Ready գնահատական է տալիս 1-ից 5: Այս զեկույցը ստուգում է կայքի բջջային սարքերի համար պատրաստվածությունը՝ օգտագործելով dotMobi-ի առաջարկած լավագույն փորձը:
dotMobi-ն ինքը որևէ հատուկ տեխնոլոգիա չի պարտադրում, բայց խորհուրդ է տալիս, որ .mobi կայքերը ստեղծեն իրենց ուղեցույցներին համապատասխան և հատուկ օպտիմալացված բջջային հեռախոսների համար։
2024 թվականի դրությամբ .mobi-ի հին հեղինակավոր WHOIS դոմենը թույլատրվել էր ժամկետանց լինել, ինչը ստեղծել է խոցելիություն՝ ներառելով կեղծ կանոնավոր թվային սերտիֆիկատների (fraudulent digital certificates) ստեղծման հնարավորությունը[4]։
mobiForge
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]«mobiForge»-ը բջջային մշակման և դիզայնի ռեսուրսների կայք է, որը գործարկում է dotMobi-ը: mobiForge-ը գործում է ինչպես որպես հարթակ՝ ծրագրավորողների համայնքին ապրանքի թարմացումները հայտարարելու, այնպես էլ որպես վեբ-ֆորումներ dotMobi-ի յուրաքանչյուր ապրանքի և ծառայության համար: mobiForge-ը գործարկվել է 2006 թվականի նոյեմբերին՝ որպես dev.mobi: Այն հայտարարվել է Սան Ֆրանցիսկոյում կայացած Mobile 2.0 կոնֆերանսում՝ ready.mobi-ի գործարկման հետ մեկտեղ: dev.mobi-ն 2008 թվականի սեպտեմբերին ենթարկվել է մեծ վերաձևավորման և վերանվանվել է mobiForge և տեղափոխվել mobiForge.com:
Ընդունելություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սկզբնապես dotMobi-ն կենտրոնացած է եղել երկու առանձին սարքերից կախված համաշխարհային ցանցերի ստեղծման խթանման վրա՝ մեկը՝ համակարգչի, մյուսը՝ բջջային հեռախոսների համար։ Դրա պատճառով Թիմ-Բերներս Լին բարձրացրել է համացանցային բովանդակության ավելորդության վերաբերյալ մտահոգությունները[5]։
Հատուկ սարքերին հարմարեցված բովանդակության տրամադրումը կարող է իրականացվել ոչ միայն որոշակի TLD-ով, այլև այլ միջոցներով, ինչպիսիք են՝ գոյություն ունեցող դոմենի ներսում հոսթնամների օգտագործումը, HTTP բովանդակության համաձայնեցումը, կասկադային ոճաթերթիկները կամ հարմարեցման այլ ձևերը: Պատասխանատու վեբ ձևավորման մասսայականացումը հանգեցրել է նրան, որ տիրույթի անունը տեղափոխվել է բջջային ծառայությունների և բջջային հավելվածների կայքերում օգտագործելու համար:
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Mobile and Web Services – Afilias». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ փետրվարի 8-ին. Վերցված է 2008 թ․ հունվարի 29-ին.
- ↑ «Afilias Limited acquires .mobi domain registry and expands market leadership». dotMobi. 2010 թ․ փետրվարի 11. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ փետրվարի 24-ին. Վերցված է 2010 թ․ ապրիլի 11-ին.
- ↑ «Renewal of .MOBI registry contract». ICANN. 2017 թ․ մարտի 16.
- ↑ Goodin, Dan (2024 թ․ սեպտեմբերի 11). «Rogue WHOIS server gives researcher superpowers no one should ever have». Ars Technica (ամերիկյան անգլերեն).
- ↑ Tim Berners Lee. «New Top Level Domains .mobi and .xxx Considered Harmful».