Jump to content

Գիտություն ընտրության մասին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Գիտություն ընտրության մասին (անգլ.՝ election science) ոլորտ, որն առնչվում է ընտրությունների անցկացման և կազմակերպման հետ։ Այն տարբերվում է հասարակական կարծիքի ուսումնասիրությունից և ընտրությունների կանխատեսումից (որոնք պատկանում են քաղաքագիտությանը և պսեֆոլոգիային՝ ընտրությունների վիճակագրական ուսումնասիրությանը): Այս գիտությունը համատեղում է հանրային ընտրության տեսության (սոցիալական ընտրության տեսություն, որը մաթեմատիկայի և տնտեսագիտության ճյուղ է) ուսումնասիրությունը ընտրությունների կազմակերպմանն առնչվող գործնական հետազոտությունների հետ (որը քաղաքագիտության ճյուղ է):

Գիտության ուսումնասիրության արմատները կարելի է գտնել ընտրական համակարգերի վաղ գիտական հետազոտություններում և հատկապես հանրային ընտրության տեսության ոլորտի զարգացման մեջ, ինչպիսին է 18-րդ դարում Մարկիզ դը Կոնդորսեի կողմից ընտրական համակարգերի վերլուծությունը։ Ոլորտն ի հայտ է եկել 2000 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններից հետո[1], որտեղ մի քանի վարչարարական[2] և տեխնիկական ձախողումներ[3] ազդել էին ընտրությունների արդյունքների վրա։ Օրինակները, թե որտեղ են կիրառվում գիտության մեթոդները, ներառում են նենգափոխությունները (ընտրատարածքների սահմանների արհեստական փոփոխությունը), ընտրակեղծիքները, ընտրական իրավունքը և ընտրողների գրանցումը։

Ենթադրվում էր, որ Փալմ Բիչ շրջանի ընտրություններում օգտագործված «թիթեռաձև քվեաթերթիկը» պատճառ էր դարձել, որ Ալ Գորի կողմնակիցները սխալմամբ իրենց ձայնը տան Փեթ Բյուքենանին։

«Գիտություն ընտրության մասին, բարեփոխումներ և վարչարարություն» (անգլ.՝ ESRA) համաժողովը գիտական համաժողով է[4]՝ նվիրված ընտրությունների հետ առնչվող գիտությունների ուսումնասիրմանը։ Հարավային քաղաքագիտական ասոցիացիան (անգլ.՝ Southern Political Science Association) ունի համաժողովի շրջանակներում անցկացվող առանձին համաժողով (անգլ.՝ CwC)՝ նվիրված գիտության ուսումնասիրմանը[5]։ Բացի այդ, բազմաթիվ համալսարաններ այժմ առաջարկում են քաղաքագիտության բակալավրի աստիճան՝ տվյալագիտություն ուղղվածությամբ[6][7]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Brams, Stephan J.; Herschbach, Dudley R. (2001). «The Science of Elections». Science. 292 (5521): 1449. doi:10.1126/science.292.5521.1449. PMID 11379606. S2CID 28262658.
  2. ↑ Stuart, Guy (2004). «Databases, Felons, and Voting: Bias and Partisanship of the Florida Felons List in the 2000 Elections». Political Science Quarterly. 119 (3): 453–475. doi:10.2307/20202391. JSTOR 20202391. Վերցված է 2023-02-10-ին.
  3. ↑ Wand, Jonathan N. (2001 թ․ դեկտեմբերի 1). «The Butterfly Did It: The Aberrant Vote for Buchanan in Palm Beach County, Florida». American Political Science Review. 95 (4): 793–810. doi:10.1017/S000305540040002X. JSTOR 3117714. S2CID 12182778. Արխիվացված օրիգինալից 2016 թ․ նոյեմբերի 24-ին. Վերցված է 2023-02-10-ին.
  4. ↑ «Election Science, Reform, and Administration Conference». esra-conference.org (անգլերեն). Վերցված է 2023-02-10-ին.
  5. ↑ «2023 Election Science Conference-within-a-Conference». Joseph A. Coll (անգլերեն). Վերցված է 2023-02-10-ին.
  6. ↑ «BS in Data Sciences in Political Science». American University (անգլերեն). Վերցված է 2023-02-10-ին.
  7. ↑ «Data Science Track | Political Science». politicalscience.stanford.edu (անգլերեն). Վերցված է 2023-02-10-ին.