Vai al contenuto

Scozie

De Vichipedie, la enciclopedie libare dute in marilenghe.
Scotland


Le Scozie viodude dal satelit

Informazions
NomenanceScotland / Alba
Lenghe ufiziâlInglês, Gaelic scozzês, Scots
CapitâlEdimburc
Politiche
Forme di guvierNazion costitutive dal Ream Unît
Cjâf dal stâtCharles III (Rè)
Cjâf dal guvierJohn Swinney (Prin Ministri)
Gjeografie
ContinentEurope
Fûs orariUTC +0 / +1

La Scozie (in inglês e scots: Scotland; in gaelic scozzês: Alba) e je une des cuatri nazions constitutivis dal Ream Unît. E ocupe le bande setentrionâl de isule de Gran Bretagne e cunfine a sud cun le Ingletiere, mentre e je bagnade dal Ocean Atlantic a nord e ovest, dal Mâr dal Nord a est e dal Mâr di Irlande a sud-ovest.

La so capitâl e je Edimburc, mentri la citât plui grande e popolade e je Glasgow.

Il teritori scozzês al è une bon di variât e al si divît tradizionalmentri in trê regjons gjeografichis:

  • Lis "Highlands" (lis tieris altis): la regjon montagnose a nord-ovest, famose pes sôs cjadens di monts (cul Ben Nevis, le cime plui alte di dut il stât e ancje dal Ream Unît cun 1.345 metris), par lis sôs valadis (i glens) e par lis sôs lâcs (i lochs).
  • Central Lowlands: le plane centrâl dulà che e si cjate la plui grande concentrazion di popolazion e lis citâts di Glasgow e Edimburc.
  • Southern Uplands: le zone culinarie a sud, al confin cun le Ingletiere.

La Scozie e inclût ancje plui di 790 isulis, dividudis prinipalmentri tai arcipelics des Ebridis, des Orcadis e des Shetland.

In tai secui, le Scozie je stade un ream indipendent. Intal 1707, cun l'At di Union, al è stât unît al Ream di Ingletiere par formâ il Ream di Gran Bretagne.

Daspò dal referendum dal 1997, la Scozie e à recuperât un sô Parlament scozês cun sede a Edimburc, che al à competence su variis materiis internis come la sanitât, l'istruzion e la gjustizie.

In Scozie a son ricognossudis trê lenghis ufiziâls o rezonâls:

  • L'inglês, la lenghe principâl doprade de gran masse de popolazion.
  • Il scots (o scozzês gjermanic), une lenghe autonome derivade dal anglosassone, fevelade te zone des Lowlands.

3. Il gaelic scozês (Gàidhlig), une lenghe celtiche fevelade soredut te zone des Highlands e te isulis Ebridis.

Cusine e culture

[cambie | modifiche il codiç]

Le culture scozzese je famose tal mont par tancj elements tipics:

  • Il tartan e il kilt, il costum tradizionâl feminîl e masculin a cuadris.
  • Le fisa a baga (bagpipes), il storic strument a fiât.
  • Prodots gastronomics tradizionâls come l'haggis e le produzion di whisky (clamât Scotch).

Simbuls nazionâls

[cambie | modifiche il codiç]

I principâi simbuls de Scozie a son:

  • La bandiere (la Saltire o Cros di Sànt Andree): une crôs di Sànt Andree blancje in cjamp blu, une des bandieris plui vecjs dal mont ancjimo' in ûs.
  • Il gardul (thistle in inglês): la plante simbul nazionâl scozês dal XII secul.
  • Il leon rampanti: lo steme reâl storic des dinastiis scozzesis.
  • L'imni nôn-ufiziâl: Flower of Scotland, cjantât soredut in piciis e events sportîfs nazionâls.

L'economie scozzese je une des plui fuartis dal Ream Unît e e si base su varis setôrs clâf:

  • Energjie e petroli: Aberdeen e je la capitâl europeane dal petroli par vie dai jacamencj tal Mâr dal Nord. La Scozie e je ancje un leader te produzion di energjie rinovabîl (soredut eoliche e idroelectriche).
  • Finanze: Edimburgo al è il secont centri finanziari plui impurtant dal Ream Unît e un dai principâi in Europe.
  • Turisum e cusine: Il whisky (Scotch), il salamp di salmon, i cjistiei storics e i paesaç naturâi adatâts al trekking a strachin milions di turiscj ogni an.

    Leams esternis

    [cambie | modifiche il codiç]