Zibereraso
Zibererasoa[1] informazio-sistema baten aurkako erasoa da, haren aktiboak kontrolatzeko, hondatzeko, lapurtzeko edo bestelako asmo gaiztoz egiten dena.[2] Pertsona batek edo gehiagok baliabide informatikoak erabiliz egindako ekintza da, sistema edo sare informatiko bati kalte egiteko asmoz. Helburuak askotarikoak izan daitezke: sistemaren segurtasuna haustea, datuak lapurtzea, edo sistema bera hondatzea zein suntsitzea.[3]
Zibereraso batzuk, non egiten den, nori edo noiz, gerra informatiko baten edo ziberterrorismo-eraso baten parte dira. Gaur egun, erasoak sofistikatuagoak eta are burutsuagoak dira.
Ondorioak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Eraso informatikoek hainbat motatako ondorioak izaten dituzte: kalte txikiak, konputagailu pertsonalak eta milioi askoko kalteak. Adibidez, AméricaEconomía webgunearen arabera, Mexikorako soilik 8.000 milioi dolarretik gorako kalteak eragin zituzten 2019ko apirilerako.[4]
Kalte hutsalak edo txikiak kalte handirik eragiten ez duten edo zenbait aplikaziotan funtzionaltasun-galerak eragin ditzaketen erasoak dira, hala nola ordenagailu pertsonalen birus bat edo wiper bidez informazioa ezabatzea. Kalte larriak edo handiak informazioa erabat galtzea edo kalte fisikoak ere eragiten dituzten erasoak dira, hala nola disko gogorrak ezabatzea, datu pertsonalak lapurtzea eta industria-erasoak. 2015eko ikerketa batek adierazi zuenez, 2 urtean, zibereraso mota horiek 512 milioi dolarreko igoera eragin zuten 2012an, eta 800 milioi dolarrekoa 2014an.[5] 2019rako, Munduko Ekonomia Foroaren laneko arriskuen pertzepzioari buruzko urteko inkestan, zibererasoak hartzen dira gertatzeko aukera gehien duten 10 mehatxuen artean, eta bosgarren eta zazpigarren postuak hartzen dituzte eragin ekonomiko handientzat.[6]
Horrelako erasoek gora egin dutenez, gobernuek neurriak hartu behar dituzte IoT edo Internet of Things deiturikoetan iruzurrezko jarduerak detektatzeko lege eta metodoei dagokienez. Izan ere, IoT edo Internet of Things deiturikoetan, datuen % 80 lapurtzen da (smartwatch, Google Home, etab.).
Informazioaren segurtasunarekin lotutako ikerketa irisgarria alderdi teknikoetan zentratzen da nagusiki, politiketan eta negozioetan duen eragina nabarmendu beharrean. Jarduera maltzurrak dituzten herrialdeei buruz jendeak informazio gehiago izatea gomendatzen dute ikertzaileek. Horrek barne hartzen ditu erasoen hedapenari eta korrelazioari buruzko xehetasunak, baita metrika horien eta demografia nazionalaren arteko paralelismoak ere.[7]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskalterm: [Kontsulterm] [2019]
- ↑ Euskalterm: [Administrazio Elektronikoa Hiztegia] [2024]
- ↑ Euskalterm: [SPRI. Industria Berriaren Hiztegia] [2025]
- ↑ (Gaztelaniaz) «Costo de los ciberataques supera los US$8.000M en México» AETecno - AméricaEconomía.
- ↑ (Ingelesez) «The Need for Greater Focus on the Cybersecurity Challenges Facing Small and Midsize Businesses» SEC.gov.
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ciberataques: una de las amenazas con más probabilidades de ocurrir en 2019» WeLiveSecurity 2019-2-19.
- ↑ (Ingelesez) Kim, Seung Hyun; Wang, Qiu-Hong; Ullrich, Johannes B.. (2012-03-01). «A comparative study of cyberattacks» Communications of the ACM 55 (3): 66–73. doi:. ISSN 0001-0782..
Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Autoritate kontrola |
|
|---|
Datuak: Q4071928
Multimedia: Cyberattacks / Q4071928