Edukira joan

Napa konderria (Kalifornia)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Napa konderria
Napa County
Ameriketako Estatu Batuetako konderria
Banaketa administratiboa
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak AEB
Estatua Kalifornia
Kodea06055
HiriburuaNapa
Napa konderria (Kalifornia) is located in Ameriketako Estatu Batuak
Napa konderria (Kalifornia)
Napa konderria (Kalifornia)

Napa konderriaren kokapena AEBtan
Informazio geografikoa
Koordenatuak38°30′N 122°19′W / 38.5°N 122.32°W / 38.5; -122.32
Biztanleria138.019 bizt.
Eremua
    - Lurra
    - Ura		2.042,42 km2
1.938,25 km2 (%94.9)
104,17 km2 (%5.1)
Dentsitatea71,21 bizt/km2
Datu gehigarriak
https://www.napacounty.gov/

Napa konderria (ingelesez: Napa County) Kaliforniako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Napa da. Azken erroldaren arabera 138.019 biztanle zituen 2.042 kilometro koadroko azaleran.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Napa konderriak 2.042,42 kilometro koadro ditu. Horietatik 104,17 ura dira. Beste 1.938,25 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,01 da.

Mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Napa konderria eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NOAAren datuen arabera, 1991–2020 aldian, konderriko urteko batez besteko tenperatura 15,4 °C-koa izan zen.[1][oh 1] Hilabeterik beroena uztaila da (22,7 °C; eguneko gehienekoen batez bestekoa, 31,7 °C) eta hotzena abendua (8,4 °C; eguneko gutxienekoen batez bestekoa, 3,4 °C). Urteko prezipitazioa 806 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (168 mm) eta lehorrena uztaila (0 mm).

1895–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak mendeko 1,2 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) XX. mendeko batez bestekoa (14,6 °C) baino 1,3 °C beroagoak izan dira. Erregistroko bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2015, 2017, 2020 eta 2024. Urterik beroena 2014 izan zen (16,7 °C) eta hotzena 1911 (13,3 °C).[1]

Etxeak berotzeko eta hozteko behar den energia neurtzeko, NOAAk gradu-egunak kalkulatzen ditu: egun bakoitzean batez besteko tenperatura 18,3 °C-tik zenbat gradu behera dagoen (berokuntza-gradu-egunak) edo gora dagoen (hozte-gradu-egunak), urte osoan batuta. 1991–2020 aldian, urtean batez beste 1553 berokuntza-gradu-egun eta 499 hozte-gradu-egun izan ziren.[1]


    Datu klimatikoak (Napa konderria)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 13.6 15.4 17.8 20.5 24.5 28.9 31.7 31.6 29.9 24.9 17.8 13.4 22.5
Batez besteko tenperatura (ºC) 8.6 9.9 11.6 13.6 16.9 20.5 22.7 22.5 21.2 17.3 11.8 8.4 15.4
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 3.5 4.5 5.4 6.7 9.4 12.1 13.7 13.5 12.4 9.6 5.7 3.4 8.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 163 156 114 50 29 6 0 1 3 37 79 168 806
Iturria: NOAA NCEI, nClimDiv: 1991–2020 normalak (2026-09-04ko bertsioa)
Berotze-marrak, 1895–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura XX. mendeko batez bestekoarekiko (14,6 °C).
189519602025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+1,5+1,0+1,2+1,2+1,4+1,2+1,0+1,3+1,6+1,2+0,7+0,9
1901–19301991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1895–2025
°C, XX. mendeko batez bestekoarekiko (14,6 °C)
+3 °C−3 °C
189519602025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera 138.019 biztanle zeuden. Biztanleen % 85,3 hiri-eremuetan bizi ziren eta % 14,7 landa-eremuetan. Batez besteko adina 42,9 urtekoa zen, 41,3 urtekoa gizonezkoen artean eta 44,4 urtekoa emakumezkoen artean. Biztanleen % 20,0 18 urtetik beherakoak ziren eta % 20,8 65 urtetik gorakoak. 100 emakumeko, 96,5 gizon zeuden, eta 18 urtetik gorako 100 emakumeko, 94,6 gizon zeuden adin-talde horretan.[2][3]

BiztanleriaUrtea030.00060.00090.000120.000150.00018301860189019201950198020102040Biztanleria Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira, AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau). Grafikoa hemen alda daiteke. Azken 5 urteak (2021-2025) estimazioak dira; gainerakoak errolda historikoetatik datoz, hamarkada bakoitzean egiten direnak.

Biztanleria-piramidea 2020
Guztira: 67.777 gizon, 70.242 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
2.26
 
85+
 
3.49
2.36
 
80-84
 
2.73
3.59
 
75-79
 
3.99
5.22
 
70-74
 
5.51
5.87
 
65-69
 
6.50
6.65
 
60-64
 
6.91
6.84
 
55-59
 
7.08
6.48
 
50-54
 
6.72
6.37
 
45-49
 
6.32
6.09
 
40-44
 
6.27
6.51
 
35-39
 
6.26
6.33
 
30-34
 
5.91
6.16
 
25-29
 
5.62
5.95
 
20-24
 
5.20
6.69
 
15-19
 
6.13
6.47
 
10-14
 
5.95
5.54
 
5-9
 
5.13
4.62
 
0-4
 
4.29
Iturria: Datu hauek AEBko Errolda Bulegotik (U.S. Census Bureau) eskuratu dira, 2020ko zentsutik (DHC, P12 taula)[4]

Arraza eta etnizitatea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2020ko Ameriketako Estatu Batuetako erroldaren arabera, konderrian 138.019 biztanle zeuden. Herritarren % 35,4 hispano edo latinoa zen, edozein arrazakoak[oh 2]. Ez-hispanoen artean % 77,3 zuria zen, lekuko biztanleria osoaren % 49,9[oh 3]; % 2,6 beltza edo afroamerikarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 1,7; % 11,8 asiarra zen, lekuko biztanleria osoaren % 7,6; % 6,4 bi arraza edo gehiago zen, lekuko biztanleria osoaren % 4,2; % 0,6 amerindiarra edo Alaskako natiboa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,4; % 0,4 Hawaiiko edo Ozeaniako uharteetakoa zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,2; eta % 1,0 bestelako arraza bat zen, lekuko biztanleria osoaren % 0,7.[oh 4][5]

Arraza/etnia Kaliforniako mapa
Etnizitatea
2000
76,3 %
23,7 %
2010
67,8 %
32,2 %
2020
64,6 %
35,4 %
Ez-hispanoa edo ez-latinoa Hispanoa edo latinoa
Arraza (ez-hispanoak)
2000
80,0 %
10,9 %
2010
83,2 %
9,7 %
2020
77,3 %
11,8 %
6,4 %
Zuria Beltza edo afroamerikarra Asiarra Bi arraza edo gehiago Amerindiarra edo Alaskako natiboa Hawaiiko edo Ozeaniako uharteak Bestelako arraza bat

Jatorria

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaioterriari dagokionez, biztanleen % 58,4 estatu berean jaiotakoak, % 18,0 beste estatu amerikar batean jaiotakoak eta % 22,2 atzerrian jaiotakoak (atzerritarrak) ziren.[oh 5] Atzerritarren artean, % 55,7 AEBko herritar naturalizatuak ziren eta % 44,3 ez ziren herritarrak. Jatorriari erreparatuta, atzerritarren gehiengoa Latinoamerikan jaiotakoa zen (% 65,0, biztanleria osoaren % 14,4); ondoren Asian (% 23,1, % 5,1), Europan (% 7,2, % 1,6), Ipar Amerikan (% 2,9, % 0,7), Afrikan (% 1,1, % 0,2) eta Ozeanian (% 0,6, % 0,1).[oh 6][6]

Jaioterria eta jatorria Kaliforniako mapa
Jaioterria
58,4 %
18,0 %
22,2 %
Estatu berean Beste estatu batean Beste (Puerto Rico, e.a.) Atzerrian
Atzerritarren herritartasun-egoera
55,7 %
44,3 %
Naturalizatua Ez-herritarra
Atzerriko jatorria, kontinentea
65,0 %
23,1 %
7,2 %
Latinoamerika Asia Europa Ipar Amerika Afrika Ozeania

Etxebizitza eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Konderrian 55.448 etxebizitza zeuden, horietatik % 89,7 okupatuta eta % 10,3 hutsik.[7] Okupatutako etxebizitzen artean, % 61,2 jabeek okupatutakoak ziren eta % 38,8 errentan hartutakoak.[3] Konderrian 49.738 etxegune zeuden guztira, horietatik % 67,7 familia-etxeguneak ziren eta % 32,3 familiarik gabekoak. Familia-etxeguneen artean, % 75,1 ezkondutako bikoteek osatzen zituzten eta % 24,9 bestelako familia motek. Familiarik gabeko etxeguneen artean, % 77,4 pertsona bakarrik bizi ziren eta % 22,6 beste norbaitekin, ahaiderik gabe.[8] Talde-bizilekuetan bizi ziren 5.172 pertsona (biztanleria osoaren % 3,7); horietatik 235 zuzentze- eta gazte-egoitzetan eta 620 unibertsitateko ikasleen egoitzetan bizi ziren.[7]

55.448etxebizitza
49.738okupatuak
5.172talde-bizilekuetan

Etxebizitzak Kaliforniako mapa

30.442
19.296
5.710
Jabetzan (30.442) Alokairuan (19.296) Hutsik (5.710)

Etxegune motak

25.274
5.606
12.453
3.634
Ezkondutako bikotea (25.274) Gizon-burua (ezkontiderik gabe) (2.771) Emakume-burua (ezkontiderik gabe) (5.606) Bakarrik bizi (12.453) Beste norbaitekin (3.634)

Talde-bizilekuetako biztanleria

620
4.317
Zuzentze- eta gazte-egoitzak (235) Unibertsitateko egoitzak (620) Beste (4.317)

Hezkuntza-maila

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

25 urtetik gorako biztanleen artean, % 85,1k batxilergo-titulua edo goragokoa zuten, % 39,8k unibertsitate-gradua edo goragokoa zuten eta % 14,0k graduondoko titulua (masterra, titulu profesionala edo doktoretza) zuten.[9]

Gobernua eta politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
18801.19951.9%1.08246.8%29
18841.59355.4%1.25643.7%28
18881.76353.2%1.49645.1%55
18921.76950.8%1.47842.4%236
18962.03257.0%1.47241.3%59
19002.01756.7%1.43240.3%108
19042.42563.3%1.13529.6%271
19082.40559.1%1.33632.8%330
191200.0%2.66246.5%3.057
19163.91452.5%3.08841.4%459
19204.44871.0%1.44423.0%374
19243.60554.8%67010.2%2.301
19284.69957.5%3.42241.9%54
19323.52137.0%5.74560.3%258
19363.97338.2%6.27060.3%147
19405.92446.1%6.77152.7%158
19447.09247.5%7.74851.9%96
19488.72452.8%7.20743.6%585
195214.06561.5%8.65537.8%163
Urtea[10]ErrepublikanoaDemokrataBeste
195613.61055.9%10.62343.7%100
196015.12552.6%13.49946.9%154
196411.56737.1%19.58062.7%63
196814.27043.8%14.76245.3%3.580
197223.40359.6%14.52937.0%1.329
197620.83951.8%18.04844.9%1.318
198023.63253.7%14.89833.8%5.505
198426.32257.8%18.59940.8%640
198823.23550.2%22.28348.1%772
199215.66229.3%24.21545.3%13.578
199617.43936.1%24.58850.9%6.292
200020.63339.9%28.09754.3%2.994
200422.05939.0%33.66659.5%874
200819.48432.7%38.84965.1%1.309
201219.52634.3%35.87063.0%1.572
201617.41128.4%39.19963.9%4.762
202020.67628.7%49.81769.0%1.657
202420.35731.1%43.21265.9%1.992

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errenta

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeguneen errenta mediana 111.471 $ zen ( Kaliforniako mapa), eta familiena, 137.457 $. Per capita errenta 61.040 $ zen. Biztanleriaren % 8,5 pobrezia-atalasetik behera zegoen.[11] Etxeguneen artean, % 3,4k 10.000 $ baino gutxiagoko errenta zuten, eta % 24,2k 200.000 $ edo gehiagoko errenta zuten.[12]

111.471 $etxegunearen errenta mediana
137.457 $familiaren errenta mediana
61.040 $biztanleko errenta
% 8,5pobrezian

Etxeguneen errenta banaketa

% 6,5
% 11,3
% 9,6
% 8,1
% 13,1
% 24,2
< 10.000 $ — % 3,4 (1.705) 10.000-14.999 $ — % 1,9 (969) 15.000-19.999 $ — % 1,6 (790) 20.000-24.999 $ — % 2,2 (1.108) 25.000-29.999 $ — % 2,4 (1.196) 30.000-34.999 $ — % 2,8 (1.373) 35.000-39.999 $ — % 2,8 (1.372) 40.000-44.999 $ — % 2,1 (1.041) 45.000-49.999 $ — % 2,4 (1.175) 50.000-59.999 $ — % 5,7 (2.815) 60.000-74.999 $ — % 6,5 (3.253) 75.000-99.999 $ — % 11,3 (5.634) 100.000-124.999 $ — % 9,6 (4.788) 125.000-149.999 $ — % 8,1 (4.019) 150.000-199.999 $ — % 13,1 (6.499) ≥ 200.000 $ — % 24,2 (12.026)

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Balioak konderri osoko batez bestekoak dira, estazio meteorologikoen datuetatik interpolatutako 5 km-ko sareta batean kalkulatuak; ez dira estazio jakin batekoak. Erliebe handiko lekuetan herriguneko klimatik nabarmen alde daitezke.
  2. ↑ Hispano edo latinoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  3. ↑ Bigarren ehunekoa lekuko biztanleria osoaren gainean kalkulatuta dago, ez soilik hispano ez direnen taldearen gainean. Hispanoak edozein arrazatakoak izan daitezke.
  4. ↑ Arraza-kategoria hauek Ameriketako Estatu Batuetako Zentsu Bulegoak eta Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoak (OMB) ezarritako sailkapen administratiboak dira, ez sailkapen zientifikoak.
  5. ↑ Puerto Ricon jaiotakoak eta atzerrian edo AEBko uharte-eremuetan guraso estatubatuarren seme-alaba gisa jaiotakoak jatorriz estatubatuartzat hartzen dira, eta ez dira atzerrian jaiotakotzat zenbatzen.
  6. ↑ Lehen ehunekoa atzerrian jaiotako biztanleriaren gainean kalkulatuta dago; bigarrena, parentesi artean, konderriko biztanleria osoaren gainean.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 NOAA National Centers for Environmental Information: «Climate Divisional Database (nClimDiv)», v1.0.0, 2026-09-04ko bertsioa. Datuak: Wikimedia Commons.
  2. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P12, Sex by Age» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  3. 1 2 (Ingelesez) «2020 Census Demographic Profile: Table DP1, Median Age and Housing Tenure» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  4. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  5. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Detailed Demographic and Housing Characteristics File A (Detailed DHC-A)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-08-31).
  6. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Place of Birth by Nativity and Citizenship Status (Table B05002)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  7. 1 2 (Ingelesez) «2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  8. ↑ (Ingelesez) «2020 Census Demographic and Housing Characteristics File (DHC): Table P16, Households by Type» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-02).
  9. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B15003, Educational Attainment for the Population 25 Years and Over» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  10. 1 2 Leip, David. "Dave Leip's Atlas of U.S. Presidential Elections". uselectionatlas.org. Retrieved March 13, 2018.
  11. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Tables B19013 (Median Household Income), B19113 (Median Family Income), B19301 (Per Capita Income), and B17001 (Poverty Status in the Past 12 Months)» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).
  12. ↑ (Ingelesez) «American Community Survey 5-Year Estimates: Table B19001, Household Income in the Past 12 Months» U.S. Census Bureau (kontsulta data: 2026-09-03).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Napa_konderria_(Kalifornia)&oldid=11829435"(e)tik eskuratuta