Pergi ke kandungan

Malaysia

Mantad Wikipedia
Malaysia
  • مليسيا‎ (Jawi)
A blue rectangle with a gold star and crescent in the canton, with 14 horizontal red and white stripes on the rest of the flag
Flag
Shield showing the symbols of the Malaysian states with a star and crescent above and a motto below, supported by two tigers
Coat of arms
Motto: Bersekutu Bertambah Mutu[1]
برسکوتو برتمبه موتو‎ (Jawi)
"Unity is Strength"
Anthem: "Negaraku"
"My Country"
Location of Malaysia (dark green)

– in Asia (dark gray & white)
– in ASEAN (dark gray)

Capital
om kakadayan bobos agayo
Kuala Lumpur[2]
3°8′N 101°41′E / 3.133°N 101.683°E / 3.133; 101.683
Administrative centerPutrajaya[3]
2°56′N 101°42′E / 2.933°N 101.700°E / 2.933; 101.700
Boros rasmiMalay
Recognised languageEnglish
Tinimungan etnik
(2023)[4][5]
Ugama
(2020)[6]
DemonimMalaysian
GovernmentFederal parliamentary constitutional elective monarchy
Ibrahim Iskandar
Anwar Ibrahim
Vacant
Johari Abdul
Tengku Maimun Tuan Mat
Kotinanan perundanganParliament
Dewan Negara (Senate)
Dewan Rakyat (House of Representatives)
Independence 
mantad do United Kingdom
31 magus 1957[8]
22 Madas 1963
31 Magus 1963[9]
16 Manom 1963
Area
• Total
330,803[10][11] km2 (127,724 sq mi) (67th)
•  Waig  (%)
0.3
Population
• 2024 estimate
34,564,810[12] (43rd)
• 2020 census
32,447,385[13]
• Density
101/km2 (261.6/sq mi) (116th)
GDP (PPP)2024 estimate
• Total
Increase $1.306 trillion[14] (30th)
• Per kapita
Increase $39,030[14] (53rd)
GDP (nominal)2024 estimate
• Ginumu
Increase $445.519 billion[14] (36th)
• Per kapita
Increase $13,315[14] (67th)
Gini (2021)Positive decrease 40.7[15]
medium
HDI (2022)Increase 0.807[16]
very high · 63rd
Mato tusinMalaysian ringgit (RM) (MYR)
Zon timpuUTC+8 (MST)
Date formatdd-mm-yyyy
Driving sideleft
Calling code+60
Kod ISO 3166MY
Internet TLD.my

Malaysia nopo nga iso pogun raja berperlembagaan persekutuan id Asia Tenggara i kiwaa do 11 pogun (negeri) Melayu, 2 pogun (negeri) Borneo om 3 wilayah persekutuan i poingion id pogun kiginayo 330,803 square kilometres (127,720 sq mi). abaagi o Malaysia kumaa 2 kinoyonon i mangapit Laut China Selatan, ii no Semenanjung Malaysia om Malaysia Borneo. Miolos o Malaysia do piolitan tindal miampai Thailand, Indonesia, om Brunei om nogi piolitan rahat miampai Singapura om Filipina.[17] Id Malaysia no ii Tanjung Piai, titik bobos kabaatan pointongkop tana tagayo Eurasia om Tanjung Simpang Mangayau, titik totos utara id pointongkod Pulau Borneo.

Malaysia nopo nga nogomutan mantad Karajaan-karajaan Malayu ii haro id wilayah dau om nosiliu do taklukan Empayar British mantad abad kumo-18. Wilayah British koiso do hiti nopo nga nointutunan sabaagi Negeri-Negeri Selat. Semenanjung Malaysia ontok dii nopo nga ointutunan sabaagi Tana Malayu toi ko' Malaya ii ditimpuunon nopo nga piniiso id siriba komanwel ontok toun 1946, pogulu nosiliu do Persekutuan Tana Malayu ontok toun 1948. Ontok toun 1957, Persekutuan Tana Malayu nopo nga nakagampot do kagabasan. Toun 1963, miniamung o Tana Malayu miampai Sabah, Sarawak om Singapura montok momorun Malaysia. Ontok toun 1965, sinansagan do Singapura lo lumabus mantad persekutuan om nosiliu iso pogun di obibas.

Luguan pogun Malaysia nopo nga Yang di-Pertuan Agong, ii nopo nga raja elektif ii nopili om undion mantad 9 tinimungan raja negeri Malayu. Luguan eksekutif karajaan nopo nga Pordana Montiri. Tina pogun Malaysia nopo nga Kuala Lumpur miampai Putrajaya sabaagi longkod karajaan persekutuan. Malaysia nopo nga iso pogun perintis Persatuan Negara-Negara Asia Tenggara om Pertubuhan Persidangan Islam, om nogi puru Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik, Negara-Negara Komanwel, om Pergerakan Negara-Negara Berkecuali.

English Map of Southeast Asia, "MALAYSIA" typeset horizontally so that the letters run across the northernmost corner of Borneo and pass just south of the Philippines.
"Malaysia" gunoon sabaagi label montok Kepulauan Melayu id pita toun 1914 id atlas Amerika Syarikat

Ngaran Malaysia nopo nga piomungan mantad do "Malays" om dohuri do Latin-Yunani "-ia" ii kikomoyon do tana koulunan Malayu. Tadon hogot 'Melayu' nopo nga tumanud do mogikaakawo teori. Kiwaa nogi mantad boros Sanskrit ii nopo nga "Himalaya" i sumuku do watas ii akawas id konuluhon toi ko' "Malaiyur-pura" i kikomoyon do kota nuluhon.

Malaysia nopo nga iso pogun persekutuan ii popoindalan do sistom Raja Berperlembagaan om Demokrasi Berparlimen. Luguan pogun nopo nga Yang di-Pertuan Agong ii nopili mantad 9 Raja Malayu montok timpu do limo toun. Siam negeri Malayu id Semenanjung Malaysia nopo nga natadbir di Raja kidaulat id negeri sondii miampai apat negeri suai ii au haro Raja nopo nga porintaon do Yang di-Pertua Negeri. Luguan karajaan montok pogun diti nopo nga Pordana Montiri.

Malaysia nopo nga pogun kumo-66 totos tagayo id pomogunan miampai linaab koiyonon do 330,803 km2 (127,724 sq mi). Malaysia nopo nga mirontob tindal miampai Thailand id Malaysia Barat om Indonesia miampai Brunei id Malaysia Timur. Malaysia om Singapura nopo dii nga pitongkiadon miampai do Selat Johor om piromutan maya iso tambak tokoro om iso sunsuyon. Malaysia nogi nga mirontob miampai maritim om Filipina om Vietnam. Malaysia nopo nga iso pogun ii kiwaa wilayah id tana tagayo Asia om kopulauan Malayu.

Tanjung Piai ii poingiliu id negeri selatan Johor nopo nga titik totos selatan id tana tagayo do Asia.

Malaysia nopo nga iso pasaran ekonomi ii maya relatif nopo nga kiorientasi poingukab om industri wagu. Kiekonomi totos agayo o Malaysia kumo-36 id pomogunan tumanud KDNK nominal om kumo-31 totos tagayo tumanud PPP. Ontok toun 2017, sektor perkhimatan nopo nga manaanakadai tagayo id KDNK pogun miampai 53.6 piatus suhutonon sektor perindustrian ii manakadai do 37.6 piatus. Sektor pomutanaman nopo nga manakadai do 8.8 piatus mantad ginumu KDNK pogun. Kadar manganggur id Malaysia nopo nga osiriba miampai 3.9 piatus.[18] Koundolihon asing nopo nga kumo-24 totos agayo id pomogunan.

Malaysia nopo nga pongeksport kumo-23 totos tagayo om pongimport kumo-25 totos agayo id pomogunan. Sektor dudumagang Malaysia nopo nga kagaras miampai wayaan kapal id Selat Melaka. Malaysia nogi nga pongeksport towud sandad om pomutanaman, hinombo petroleum nopo nga eksport ii totos agayo. Nokoumbal nogi Malaysia nosiliu pongeksport gulu bijih timah om gata'. Baino, pogun diti nopo nga pogun ii papaasil minyak sawit totos tagayo id pomogunan. Sektor kilang nogi nga nosiliu manaanakadai gulu kumaa ekonomi pogun.

Infrastruktur

[simbanai | simbanai toud]

Malaysia nogi nga kiwaa wayaan tanalun kumo-26 totos tagayo id pomogunan miampai anggaran rinaru wayaan tanalun 238,823 kilometer. Kiwaa nogi wayaan kuritapui Malaysia kisinodu do 2,783 kilometer. Sistom transit aliran agaan nogi nga haro id piipiro bandar miagal ko' id Kuala Lumpur. Kiwa nogi 114 gana tutubpoon kapal om ii totos atangkangau nopo nga Gana Tutubpoon Kapal Sompomogunan Kuala Lumpur ii totos atangkangau kumo-12 id Asia. Kiwaa nogi turu pelabuhan id Malaysia miampai Pelabuhan Klang sabaagi pelabuhan gulu id pogun diti.

Sains om teknologi

[simbanai | simbanai toud]

Ontok toun 2002, winorun Agensi Angkasa Negara (ANGKASA) montok manarampas toinsanan koimaan id Malaysia id angkasa, miampai mongunsub pondidikan om ponoriukan angkasa.

Ontok toun 2007, pinapaatod Malaysia do angkasawan koiso pogun ii nopo nga Dato Dr Sheikh Muzaffar kumaa angkasa om momonsoi satelit miampai sokodung pogun Rusia.

Demografi

[simbanai | simbanai toud]

Tumanud Jabatan Perangkaan Malaysia, kipopulasi Malaysia soginumu 32,447,385 tulun ontok toun 2020. Kiwaa nogi kepadatan mogiigiyon id Malaysia soginumu 96 tulun perkilometer pasagi. Mogiigiyon kiwarganegara Malaysia nogi nga momorun 91.8 piatus mantad ginumu mogiigiyon.

Porlombagaan Malaysia nopo nga mamadamin kobibasan kiugama om Islam nopo nga sabaagi ugama rasmi id Malaysia. Tumanud perangkaan Banci Mogiigiyon om Kawalayan 2020, kiikiro 63.5 piatus mogiigiyon nopo nga kiugama Islam; 18.7 piatus Buddha; 9 piatus nopo nga Kristian; 6.1 piatus Hindu miampai 0.9 piatus nopo nga ugama suai miagal ko' Sikhisme om Konfusianisme. Kiwaa nogi mogiigiyon di au haro ugama i momorun 1.8 piatus mantad poingtongkop mogiigiyon.

Boros rasmi om kabansaan Malaysia nopo nga Boros Malayu Malaysia, iso bontuk standard montok Boros Malayu. Pogulu diti, ngaran Boros Malaysia nogi nga nokoumbal gunoon maya rasmi nga karajaan baino nopo nga minomoguno kawagu do terma Boros Malayu sabaagi boros rasmi. Akta Boros Kabansaan 1967 nogi nga minanantu do boros ponuatan rumi nopo nga ponuratan rasmi montok boros kabansaan sundung do pabanaron nogi o pomogunoon ponuratan Jawi.

  1. ↑ "Malaysian Flag and Coat of Arms". Malaysian Government. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 22 October 2013. Linoyog ontok 9 September 2013.
  2. ↑ Constitutional capital, ceremonial and legislative
  3. ↑ administrative and judicial
  4. ↑ "Minister: Census shows Malaysia's oldest man and woman aged 120 and 118; preliminary census findings to be released in Feb 2022". Malaymail. 17 January 2022. Pinoopi mantad sanḏad ontok 17 January 2022. Linoyog ontok 17 January 2022.
  5. ↑ Department of Statistics Malaysia (2021). "Current population and estimates, Malaysia 2021 Group". Pinoopi mantad sanḏad ontok 1 February 2022. Linoyog ontok 1 February 2022.
  6. ↑ "Distribution and Basic Demographic Characteristic Report 2020". Department of Statistics, Malaysia. 14 February 2020. Pinoopi mantad sanḏad ontok 22 August 2023. Linoyog ontok 26 June 2022.
  7. ↑ "The States, Religion and Law of the Federation" (PDF). Constitution of Malaysia. Judicial Appointments Commission. Pinoopi mantad sand̠ad (PDF) ontok 14 June 2017. Linoyog ontok 29 October 2017. Islam is the religion of the Federation; but other religions may be practised in peace and harmony in any part of the Federation.
  8. ↑ Mackay, Derek (2005). Eastern Customs: The Customs Service in British Malaya and the Opium Trade. The Radcliffe Press. pp. 240–. ISBN 978-1-85043-844-1. Pinoopi mantad sanḏad ontok 19 January 2023. Linoyog ontok 20 June 2015.
  9. ↑ "31 Ogos 1963, Hari kemerdekaan Sabah yang rasmi". AWANI. 14 May 2021. Pinoopi mantad sanḏad ontok 1 September 2021. Linoyog ontok 1 September 2021.
  10. ↑ "Laporan Kiraan Permulaan 2010". Jabatan Perangkaan Malaysia. p. 27. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 27 Momuhau 2010. Linoyog ontok 2 Magus 2023.
  11. ↑ "Malaysia country profile". BBC News. 24 February 2020. Pinoopi mantad sanḏad ontok 26 January 2021. Linoyog ontok 27 January 2021.
  12. ↑ "Malaysia". The World Factbook (2026 ed.). Central Intelligence Agency. Linoyog ontok 24 September 2022. (Archived 2022 edition)
  13. ↑ "Population and Housing Census of Malaysia 2020". Department of Statistics, Malaysia. p. 48. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 28 February 2022. Linoyog ontok 23 March 2022.
  14. 1 2 3 4 "World Economic Outlook Database, April 2024 Edition. (Malaysia)". www.imf.org. International Monetary Fund. 16 April 2024. Pinoopi mantad sanḏad ontok 16 April 2024. Linoyog ontok 17 April 2024.
  15. ↑ "World Bank Open Data".
  16. ↑ "Human Development Report 2023/2024" (PDF) (id boros Inggilis). United Nations Development Programme. 13 March 2024. Pinoopi (PDF) mantad sanḏad ontok 13 March 2024. Linoyog ontok 13 March 2024.
  17. ↑ "Country Pages - Malaysia". Country Pages. Council for International Exchange of Scholars. Pinoopi mantad sand̠ad ontok 2010-04-21. Linoyog ontok 2010-09-06.
  18. ↑ "Malaysia – Unemployment Rate". Moody's Analytics. Linoyog ontok 28 Jun 2022.[noputan di napatai sogigisom]