Перспективăри тĕпчевсен институчĕ страницӑн кодне пӑхни

[[File:Institute for Advanced Study Campus.jpg|thumb|280px|Перспективăри тĕпчевсен институчĕн кампусĕ]]
'''Перспективăри тĕпчевсен институчĕ''' ({{lang-en|Institute for Advanced Study}}, IAS) — [[Принстон (Нью-Джерси)|Принстон]] хулинче ([[Нью-Джерси]] штачĕ) вырнаçнă [[АПШ|американ]] ăслăх-тĕпчев институчĕ. ''Фундаменталлă тĕпчевсен институчĕ'' е ''Кăткăс тĕпчевсен институчĕ'' е ''Малашнехи тĕпчевсен институчĕ'' теме те пулать. 

== Пĕрлехи хыпарсем ==
Института [[1930]] çулта [[Бамбергер Луис|Луис]] (Louis Bamberger) тата [[Бамбергер Фульд Каролина|Каролиной Бамбергер Фульд]] (Caroline Bamberger Fuld) пĕртăвансем, 5 мильон доллар хурса йĕркелесе янă. Çĕнĕрен никĕсленĕ института Европăри нацизм хăрушлăхĕнчен тарнă ăсчахсене ĕçе илнĕ.

Кунта ĕнтĕ Америкăна эмиграцине килнĕ паллă ăсчахсем — [[Эйнштейн Альберт|Альберт Эйнштейн]], [[Нейман Джон фон|Джон фон Нейман]] тата [[Гёдель Курт|Курт Гёдель]] — вăйне хунă. 

Институт, [[Принстон университечĕ]]пе юнашар вырнаçнă пулин те, унпа та, урăх вĕренӳ керменĕпе те организациленес енĕпе çыхăну тытмасть. Çапах та, Принстон институчĕпе урăх проектсенче тачă пĕрле ĕçлет.

== Институтри паллă çынсем ==
* [[Александер Джеймс|Джеймс Александер]]
* [[Альмгрен Фредерик|Фредерик Альмгрен]]
* [[Атья Майкл Фрэнсис|Майкл Атиа]]
* [[Бомбиери Энрико|Энрико Бомбиери]]
* [[Бургейн Жан|Жан Бургейн]]
* [[Веблен Освальд|Освальд Веблен]]
* [[Вейль Андре|Андре Вейль]]
* [[Вейль Герман|Герман Вейль]]
* [[Виттен Эдвард|Эдвард Виттен]]
* [[Гёдель Курт|Курт Гёдель]]
* [[Гирц_Клиффорд|Клиффорд Гирц]]
* [[Дайсон Фримен|Фримен Дайсон]]
* [[Делинь Пьер|Пьер Делинь]]
* [[Зигель Карл Людвиг|Карл Людвиг Зигель]]
* [[Канторович Эрнст|Эрнст Канторович]]
* [[Китцингер Эрнст|Эрнст Китцингер]]
* [[Кодайра Кунихико|Кунихико Кодайра]]
* [[Милнор Джон Уиллард|Джон Милнор]]
* [[Нейгебауэр Отто|Отто Нейгебауэр]]
* [[Нейман Джон фон|Джон фон Нейман]]
* [[Эмми Нётер]]
* [[Оппенгеймер Роберт|Роберт Оппенгеймер]]
* [[Пайс Абрахам|Абрахам Пайс]]
* [[Панофский Эрвин|Эрвин Панофский]]
* [[Плачек Георг|Георг Плачек]]
* [[Рюэль Давид|Давид Рюэль]]
* [[Сельберг Атле|Атле Сельберг]]
* [[Уленбек Джордж Юджин|Джордж Юджин Уленбек]]
* [[Янг Чжэньнин]]
* [[Эйнштейн Альберт|Альберт Эйнштейн]]
* [[Эрдёш Пал|Пал Эрдёш]]

== Литература ==
* {{статья |автор=Монастырский М. И. |пуçелĕк=IAS и IHES — история двух институтов. |каçă=http://pyrkov.professorjournal.ru/mediateca/15?p_p_id=101_INSTANCE_2Lct&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-2&p_p_col_count=1&_101_INSTANCE_2Lct_struts_action=%2Fasset_publisher%2Fview_content&_101_INSTANCE_2Lct_urlTitle=%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B2%D1%8B%D0%BF-6-41-2001&_101_INSTANCE_2Lct_type=content&redirect=%2Fmediateca%2F15 |кăларăм=[[Историко-математические исследования]] |номер=41 (6) |издательство=Янус-К |вырăн=М. |çул=2001 |страницы=73-83. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140709060236/http://pyrkov.professorjournal.ru/mediateca/15?p_p_id=101_INSTANCE_2Lct&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-2&p_p_col_count=1&_101_INSTANCE_2Lct_struts_action=%2Fasset_publisher%2Fview_content&_101_INSTANCE_2Lct_urlTitle=%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%BE-%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%BB%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%B2%D1%8B%D0%BF-6-41-2001&_101_INSTANCE_2Lct_type=content&redirect=%2Fmediateca%2F15 |archivedate=2014-07-09 }}

== Каçăсем ==
* [http://www.ias.edu/ Официальный сайт]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19961221203552/http://ias.edu/ |date=1996-12-21 }} {{ref-en}}

[[Категори:Перспективăри тĕпчевсен институчĕ]]