لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
49°N 89°E / 49°N 89°E / 49; 89
| زنجیرەچیای ئەڵتای |
|---|
 |
| وڵات | کازاخستان، ڕووسیا، مەنگۆلیا، چین |
|---|
| دابەشکاریی کارگێڕی | شینجیانگ، Bayan-Ölgii Province، Altai Republic، Altai Krai، East Kazakhstan Region |
|---|
| ناوچەی جوگرافی | Altai |
|---|
| پۆتانی شوێن | ٤٩°٠′٠″N ٨٩°٠′٠″E |
|---|
| بەرزترین خاڵ | کێوی بێلوخا |
|---|
| ئەندامی | Man and the Biosphere Programme، UNESCO Global Geopark |
|---|
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٤٬٥٠٦ مەتر |
|---|
| ماددەی بەکارھاتوو | metamorphic rock |
|---|
| سەردەم | Paleozoic |
|---|
 |
|
چیای بیلۆخا
زنجیرەچیای ئەڵتای بریتییەلە زنجیرە چیایەک لە ئاسیای ناوەڕاست (تورکستان) کە ڕووسیا، چین، مەنگۆلیا و کازاخستان پێکەوە دەبەستێتەوە، کە سەرچاوەکانی ڕووبارەکانی ئێرتیک و ئۆبین، چیاکانی ئەلتەی بە پێگەی ڕەسەنی نەژادی تورک ناسراوە،[١] زنجیرە چیای ئەلتای لە باشووری سیبریا دیاریترین زنجیرەی چیایە لە ناوچەی بایۆجیۆگرافی ڕۆژاوای سیبریا، کە جۆگەی ئۆپ و ئێریکچ تێیدا سەرچاوە دەگرێت. شوێنەکە سێ ناوچەی جیا لەخۆدەگرێت: زاپۆڤدنیک ئاڵتاسکی، ناوچەی بافر لە دەوروبەری دەریاچەی تێلتسکۆی و زابۆدنیک کۆتینسکی، ناوچەی بەفرین لە دەوروبەری چیای بێلوخا و ناوچەی ئۆکۆک ڕووبەرەکەی تێکڕا ١٬٦١١٬٤٥٧ ھێکتارە و نوێنەرایەتی تەواوترین زنجیرەی ناوچە ڕوەکییە بەرزەکانی سیبریای ناوەڕاست دەکات: دەشتی فراوان و دارستانی تێکەڵ و ڕوەکێکی زۆر لە ناوچە شاخاوییەکاندا ھەیە. ھەروەھا زێدی زۆر لە جۆرە گیانلەبەرە ھەڕەشەلێکراوەکانە وەک پڵنگی بەفرین.[٢]
پێکھاتەی خاکی ناوچەکە بریتییە لە کاربۆن و پیرمیاندا، کیشوەری سیبریا لەگەڵ کازاخستان پێک دەھێنێت بۆ پێکھێنانی چیای ئاڵتایی. جۆرەکانی ئەو کێوانە بە شێوەیەکی ئاسایی لە بەردی گرانیت و موتێنت پێک دێن، کە ھەندێکیان بە زۆری لە نزیک ناوچە دوورەدەستەکان دەبڕدرێن بۆ پیشەسازی بیناسازی.
