| | -50
500 Bewaar pagina VERHAAL Castellum Fectio: het oudste Romeinse legerkamp in Utrecht  | | IJzeren pen met bronzen hondje. |
| Links van het 19de-eeuwse fort Vechten, dat deel uitmaakte van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, ligt een boomgaard. De resten van het Romeinse castellum Fectio liggen hieronder verborgen.
| |
| | Rijksweg Tussen de bomen is hier en daar een glimp op te vangen van het rode gruis van steen en aardewerk. Al in de 17de eeuw was dit een bekende vindplaats van Romeinse oudheden. Ook komen bij de bouw van het Fort Vechten - onderdeel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie - in 1867-'70 vele Romeinse voorwerpen aan het licht. Tot op de dag van vandaag is nog geen 10 procent van het kamp archeologisch onderzocht; de verbreding van de rijksweg A12 vormde behalve de aanleiding ook de beperking van het grootste onderzoek tussen 1989 en 1996. |  | | Zegelsteen met een maskerdragende sileen. |
|
 | | Tussen land en water. |
| Uitvalsbasis Fectio - in de naam weerklinkt de riviernaam Vecht - is met de castra bij Nijmegen de oudste Romeinse legerplaats in Nederland. Vlakbij de splitsing van Rijn en Vecht leggen de Romeinen onder keizer Augustus dit fort rond het jaar 4 of 5 aan, als bevoorradingskamp bij hun pogingen om Germanië te veroveren. Per schip kunnen de veroveraars via de Vecht en het Oer-IJ de Noordzee bereiken, om zo verder te varen richting de Duitse Elbe. De Romeinen willen de Germanen van verschillende kanten aanvallen, in de hoop hen tot overgave te dwingen. | |
| Verbouwing Nadat keizer Claudius (41-54) het idee opgeeft om het Romeinse rijk nog verder naar het noorden uit te breiden, gaat Fectio deel uitmaken van de Romeinse rijksgrens, de limes. Daartoe wordt het fort versterkt, en niet voor het laatst, want opgravingen maken duidelijk dat het castellum in totaal zeker acht keer is verbouwd. Er zijn regelmatig overstromingen van de Vecht, waardoor het kamp moet worden verplaatst. Net als het fort in Utrecht valt het castellum in Vechten in 69-70 ten prooi aan opstandige Bataven, die het in brand steken. En net als het Utrechtse castellum is Fectio in het begin van de derde eeuw in steen herbouwd. |  | | Detail van een Romeins muurfragment in Het Weeshuis. |
|
 | | Paarden vervoerd per Romeins schip. |
| Voetvolk en ruiters Het garnizoen in Vechten bestaat voornamelijk uit cavalerie, ruiters. Er zijn buitenlandse hulptroepen gelegerd. Aan het einde van de eerste eeuw zijn dit de gemengde afdelingen infanterie en cavalerie II Brittanorum en I Flavia Hispanorum, een Engelse en een Spaanse legereenheid. Eind tweede en begin derde eeuw zijn hier Thracische ruiters gestationeerd, de ala I Thracum. Er is wel gesuggereerd dat Fectio een vlootstation voor de Romeinse vloot classis Germana is geweest, maar harde bewijzen - zoals een grote haven of inscripties van de legereenheid - zijn nooit gevonden. | |
| Vicus De legerplaats Fectio heeft een uitgestrekt kampdorp, of vicus. Het is in Vechten een komen en gaan van handelaars, zo bewijzen onder meer de vondst van een Romeinse platbodem, een kleine insteekhaven en een altaarsteen van schippers uit het huidige België. Ook herbergt de Vechtense vicus een of meer smederijen, gezien de opvallende hoeveelheid metaalslak en brandhaarden die op het terrein zijn aangetroffen. De bewoners van de vicus moeten herhaaldelijk strijd voeren tegen het water van de Vecht. Door overstromingen is het kampdorp regelmatig onbewoonbaar en moet de grond worden opgehoogd. |  | | Altaar voor de godin Viradecdis. |
|
 | | Wij-altaar voor Norische moedergodinnen. |
| Uitzonderlijk Tussen de andere castella in het Utrechtse deel van de limes heeft Fectio een uitzonderlijke positie. Niet alleen is dit het oudste castellum, het heeft ook de sterkste bezetting. In tegenstelling tot de overige Utrechtse castella zijn er ruiters gelegerd, die direct kunnen uitrukken wanneer ergens een crisis uitbreekt. Mogelijk dient Fectio enige tijd als hoofdkwartier voor de ondercommandant van Neder-Germanië. Het fort herbergt ook andere hooggeplaatsten uit het Romeinse leger, zo is af te lezen aan door hen gestichte altaren die er zijn gevonden. | |
  | Literatuur:
- Hessing, W. A. M. e.a., Romeinen langs de snelweg. Bouwstenen voor Vechtens verleden, Abcoude/Amersfoort 1997. - Joosten, J. H. J., Op zoek naar Fletione, in: Historische Vereniging Vleuten-De Meern/Haarzuilens 16 (1996), nr. 3, pp. 59-69. - Joosten, J. H. J., Fletione, Fectione en Fictione, in: Historische Vereniging Vleuten-De Meern/Haarzuilens 17 (1997), nr. 2, pp. 38-42. | |
Dit verhaal hoort bij thema:
|
Bekijk de collectie
uit dit verhaal
| |
| |
